Cohen,gr Παρασκευή 8.11.2024
Τζάκο – Ιακώβ Αλγκάβα*
Η Περσική Αυτοκρατορία, η Επιστροφή των Εβραίων και η Διασπορά και η συμβολή του Κύρου του Μεγάλου!
Όταν το Βόρειο Βασίλειο του Ισραήλ αιχμαλωτίστηκε από την Ασσυρία το 721 π.Χ. , η Ασσυρία κυβέρνησε το μεγαλύτερο μέρος του γνωστού κόσμου. Ωστόσο, μέσα σε λίγες δεκαετίες, η Ασσυριακή Αυτοκρατορία είχε καταρρεύσει πριν από την επίθεση των Βαβυλωνίων. Υπό τον Ναβουχοδονόσορ η Βαβυλωνία έγινε παγκόσμια αυτοκρατορία, κληρονομώντας ως επί το πλείστον εδάφη και λαούς που κατακτήθηκαν από την Ασσυρία. Αν αυτοί οι λαοί αντιστάθηκαν στους νέους κυρίους τους, ο Ναβουχοδονόσορ απάντησε γρήγορα και άγρια. Έτσι έπεσε το βασίλειο του Ιούδα το 586 π.Χ.
Η σθεναρή κυριαρχία του Ναβουχοδονόσορ στη Βαβυλώνα ολοκληρώθηκε το 562 π.Χ. Ήταν ο τελευταίος μεγάλος Χαλδαίος ηγεμόνας και με το θάνατό του η παρακμή της αυτοκρατορίας ήταν ραγδαία. Η ίδια η κακία των Βαβυλωνίων έφερε ταχεία παρακμή. Τον Ναβουχοδονόσορ ακολούθησαν οι Αμίλ-Μαρντούκ ,ο Νεριγκλισσάρ , ο Εβίλ Μεροντάχ,ο Λαμπασίκ Μορντνούχ, ο γιος του Νεριγκλισσάρ ,ο Ναβονίδης αρχηγός του ιερατικού κόμματος, κυβέρνησε για δεκαέξι χρόνια, από το 555 έως το 539 π.Χ. , αλλά πέρασε τον περισσότερο χρόνο του στην Όαση της Τέιμα στην Αραβία. Οι κρατικές υποθέσεις στη Βαβυλώνα αφέθηκαν στα χέρια του Βαλτάσαρ, του γιου του Ναβονίδου. Υπό τον Βαλτάσαρ, ακόμη και ο λαός της Βαβυλώνας αηδίασε το διεφθαρμένο έθνος του.
Όσο το πανίσχυρο ελάφι στο δάσος είναι όρθιο και δυνατό, οι εχθροί του κρατούνται μακριά. Αλλά με το παραμικρό σημάδι αδυναμίας, οι λύκοι κινούνται για να σκοτώσουν. Έτσι είναι και με τις αυτοκρατορίες, και η Βαβυλώνα τύλιγε. Τα αρπακτικά περίμεναν. Ανατολικά και βόρεια του Περσικού Κόλπου, δύο έθνη έρχονταν στην εξουσία: οι Μήδοι και οι Πέρσες. Ενώνοντας υπό την καθοδήγηση του Κύρου, η Μηδο-Περσική συμμαχία στράφηκε προς τη Βαβυλώνα. Ο Κύρος επρόκειτο να ασκήσει βαθιά επίδραση στην ιστορία του οίκου του Ισραήλ και του κόσμου. Ένας ιστορικός σημείωσε τη σημασία αυτού του ανθρώπου: «Ο Κύρος ο Μέγας εμφανίστηκε στην ιστορία το 559 π.Χ. ως ηγεμόνας της μικρής επαρχίας Ανσάν, μιας συνοικίας στο βορειοδυτικό Ελάμ νότια της Μηδίας και ανατολικά των βουνών Ζάγκρος. Ο Anshan ήταν τότε υπό την κυριαρχία των Media. Όταν ο Κύρος επαναστάτησε ενάντια στον άρχοντά του Αστυάγη, ο Μηδικός στρατός πήγε κοντά του σε σώμα, παραδίδοντας τον Αστυάγη ως αιχμάλωτο. Ο Κύρος προφανώς ήταν η εκούσια επιλογή των Μήδων ως βασιλιάς τους.
Η πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας, τα Εκβάτανα, με όλο της τον θησαυρό, περιήλθε στην κατοχή του Κύρου σχεδόν χωρίς χτύπημα. Έτσι, μέσα σε δέκα χρόνια ο Κύρος έγινε κύριος της Μηδικής αυτοκρατορίας που περιελάμβανε τη σύγχρονη Περσία, τη βόρεια Ασσυρία, την Αρμενία και τη Μικρά Ασία μέχρι τον ποταμό Χάλυς. «Μετά από δύο χρόνια που αφιερώθηκαν στην οργάνωση της αυτοκρατορίας, ο Κύρος κινήθηκε προς τα δυτικά, αποφασισμένος να κατακτήσει. Αφού κατέκτησε τη βόρεια Μεσοποταμία, επιτέθηκε και νίκησε τον υπέροχα πλούσιο Κροίσο, βασιλιά της Λυδίας, του οποίου το βασίλειο εκτεινόταν από τον ποταμό Χάλυ (στην Τουρκία) μέχρι το Αιγαίο Πέλαγος (στην Ελλάδα). … «Επιστρέφοντας το 539 π.Χ. , ο Κύρος προχώρησε εναντίον της Βαβυλώνας, η οποία του άνοιξε τις πύλες της χωρίς μάχη. (Σύμφωνα με τον Δανιήλ, ο Βαλτάσαρ είδε το χειρόγραφο στον τοίχο που του έλεγε για την πτώση της Βαβυλώνας την ίδια νύχτα πριν ο Κύρος εισέλθει στην πόλη και βάλει τέλος στη βαβυλωνιακή αυτοκρατορία ).
Πράγματι, ο Κύρος φαίνεται να είχε έγινε δεκτός από τον κόσμο ως φίλος και ευεργέτης. Έτσι ο Κύρος έγινε κύριος όλης της δυτικής Ασίας. Η πτώση της Βαβυλώνας σήμανε το τέλος της σημιτικής παγκόσμιας δύναμης. Με τον θρίαμβο του Κύρου, μια νέα φυλή, η Ινδοευρωπαϊκή, μπήκε στην παγκόσμια κυριαρχία και η πολιτική μοίρα του κόσμου ήταν πλέον στα χέρια αυτής της φυλής. Αυτό, λοιπόν, σηματοδοτεί ένα νέο και πολύ σημαντικό ορόσημο στη βιβλική ιστορία.
Ο Κύρος ήταν γεννημένος άρχοντας των ανθρώπων. Εγκαινίασε μια νέα πολιτική στη μεταχείριση των κατακτημένων λαών. Αντί να τους τυραννήσει και να τους υποτάξει με ωμή βία, αντιμετώπιζε τους υπηκόους του με περίσκεψη και τους κέρδισε ως φίλους του. Είχε ιδιαίτερη προσοχή στις θρησκείες των κατακτημένων λαών. Το αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής ήταν να συγκολλήσει τους υπηκόους του σε αυτόν με μια πίστη που έκανε τη βασιλεία του μια εποχή ειρήνης. Αυτή η επανάσταση στην πολιτική επρόκειτο να έχει βαθιά επίδραση στην ιστορία του κόσμου και ιδιαίτερα στην Ιουδαϊκή ιστορία, γιατί όταν ο Κύρος βάδισε στη Βαβυλώνα, οι Εβραίοι ήταν ακόμη εξόριστοι εκεί. Η Βαβυλώνα έπεσε στον Κύρο το 539 π.Χ. Λίγο αργότερα, ο Κύρος διέταξε σε όλη την αυτοκρατορία του ότι όποιος αιχμάλωτος Εβραίος στη Βαβυλωνία το ήθελε μπορούσε να επιστρέψει στην Ιερουσαλήμ για να ανοικοδομήσει τον ναό.
Ο Κύρος επέτρεψε ακόμη και να επιστραφούν τα χρυσά και ασημένια αγγεία που έκλεψαν τα στρατεύματα του Ναβουχοδονόσορα. Τι παρακίνησε τον Κύρο να κάνει μια τέτοια φιλελεύθερη διακήρυξη; Ενώ ο Κύρος θα μπορούσε να είχε επηρεαστεί από τη θρησκεία των θεών του συμπεριλαμβανομένου του αναδυόμενου Ζωροαστρισμού, για να έχει σεβασμό για τον Θεό των Ιουδαλιων, φαίνεται ότι ο Κύρος υποκινήθηκε από Πνεύμα Κυρίου να στείλει τους Εβραίους πίσω στην πατρίδα τους ; Το πρώτο έτος της βασιλείας του Κύρου, που ήταν το εβδομηκοστό από την ημέρα που ο λαός μας απομακρύνθηκε από τη γη του στη Βαβυλώνα, ο Θεός θρήνησε την αιχμαλωσία και τη συμφορά αυτών των φτωχών ανθρώπων, όπως είχε προείπει σε αυτούς από τον προφήτη Ιερεμία, πριν από την καταστροφή της πόλης, ότι αφού υπηρέτησαν τον Ναβουχοδονόσορ και τους απογόνους του, και αφού είχαν υποστεί αυτή την υποτέλεια εβδομήντα χρόνια, θα τους επαναφέρει στη γη των πατέρων τους και θα έχτιζαν τον ναό τους και να απολαύσουν την αρχαία ευημερία τους. Και αυτά τα έδωσε ο Θεός. γιατί ξεσήκωσε το μυαλό του Κύρου και τον έκανε να γράψει αυτό σε όλη την Ασία. Έτσι λέει ο Κύρος ο βασιλιάς: Εφόσον ο Παντοδύναμος Θεός με διόρισε βασιλιά της κατοικήσιμης γης, πιστεύω ότι είναι αυτός ο Θεός που το έθνος οι Ισραηλίτες λατρεύουν. γιατί πράγματι προείπε το όνομά μου από τους προφήτες, και ότι έπρεπε να του οικοδομήσω ένα σπίτι στην Ιερουσαλήμ, στη χώρα της Ιουδαίας».
Αυτό το γνώριζε ο Κύρος διαβάζοντας το βιβλίο που άφησε πίσω του ο Ησαΐας για τις προφητείες του γιατί αυτός ο προφήτης είπε ότι ο Θεός του είχε μιλήσει έτσι σε ένα μυστικό όραμα: «Το θέλημά μου είναι ο Κύρος, τον οποίο όρισα να είναι βασιλιάς σε πολλά και μεγάλα έθνη, να στείλει πίσω τον λαό μου στη γη τους και να χτίσει τον ναό μου . Αυτό είχε προειπωθεί από τον Ησαΐα εκατόν σαράντα χρόνια πριν ο ναός κατεδαφιστεί. Κατά συνέπεια, όταν ο Κύρος το διάβασε αυτό και θαύμασε τη Θεϊκή δύναμη, τον κυρίευσε μια ειλικρινής επιθυμία και φιλοδοξία να εκπληρώσει όσα γράφτηκαν έτσι.
Γι' αυτό κάλεσε τους πιο επιφανείς Ιουδαίους που ήταν στη Βαβυλώνα και τους είπε ότι τους έδωσε άδεια να πάνε πίσω στη χώρα τους και να ξαναχτίσουν την πόλη τους την Ιερουσαλήμ και τον ναό του Θεού, γιατί θα ήταν δικό τους βοηθός, και ότι θα έγραφε στους ηγεμόνες και τους κυβερνήτες που βρίσκονταν στη γειτονιά της χώρας τους της Ιουδαίας, ότι θα έπρεπε να συνεισφέρουν σε αυτούς χρυσό και ασήμι για την οικοδόμηση του ναού, και εκτός αυτού, θηρία για τις θυσίες τους . Πώς αντέδρασαν οι Εβραίοι στο διάταγμα του Κύρου;
Πολλοί Εβραίοι εξόριστοι αποδείχθηκαν πρόθυμοι να βιαστούν να επιστρέψουν στην Παλαιστίνη. Μισός αιώνας στη Βαβυλωνία είχε οδηγήσει την πλειοψηφία να βυθίσει τις ρίζες της βαθιά στη χώρα της αναγκαστικής υιοθεσίας τους. Οι περισσότεροι από αυτούς είχαν συνδεθεί με τη νέα γη με δεσμούς γάμου και φιλία και ισχυρές επιχειρηματικές σχέσεις. Επιπλέον, είχε μεγαλώσει στη Βαβυλωνία μια γενιά που δεν γνώριζε την Παλαιστίνη και για τέτοιους Εβραίους η Ιουδαία, που δεν ήταν πλέον ελκυστικό μέρος για να ζήσουν, δεν είχε καμία έλξη. Η έλξη μιας ισχυρής συναισθηματικής προσκόλλησης χρειαζόταν για να παρακινηθεί οποιοσδήποτε από αυτούς να επιστρέψει στην Παλαιστίνη και λίγοι το ένιωσαν αυτό. Αντίστοιχα, η μεγαλύτερη δυσκολία αντιμετωπίστηκε στο να αφυπνιστεί αρκετός ενθουσιασμός για να γίνει ένα πάρτι για την πρώτη ομάδα που επέστρεφε. Η πρώτη ομάδα εξόριστων που επέστρεφαν έφτασε στην Ιουδαία κάποια στιγμή μετά το 536 π.Χ. υπό την ηγεσία του Ζοροβάβελ, μέλους της βασιλικής φυλής του Δαβίδ και του Ιησού του Ναυή ιερέα του γενεαλογικού δένδρου του Zadok. (Ο Σαντόκ ήταν ο αρχιερέας στην αφιέρωση του ναού του Σολομώντα.)
Η πρώτη επιστροφή έμοιαζε κάπως με θρησκευτική σταυροφορία. Αποτελούνταν από σαράντα έως πενήντα χιλιάδες άτομα. Μικρές ομάδες εξόριστων συνέχισαν να έρχονται για τον επόμενο αιώνα από τη Βαβυλωνία, αλλά η πλειοψηφία των Εβραίων δεν επέστρεψε και για αιώνες υπήρχε μεγαλύτερος αριθμός Εβραίων στη Βαβυλώνα παρά στους Αγίους Τόπους Όταν οι Εβραίοι επέστρεψαν στο Ισραήλ, βρήκαν τη γη κατοικημένη από Σαμαρείτες, λαό που το όνομά του προήλθε από την πόλη της Σαμάρειας, που ήταν η πρωτεύουσα του Βόρειου Βασιλείου. Όταν το Βόρειο Βασίλειο έπεσε στην Ασσυρία το 721 π.Χ. , μόνο μερικά από τα φτωχότερα στρώματα των Ισραηλιτών είχαν μείνει στη γη.
Οι Ασσύριοι έφεραν άλλους λαούς να κατοικήσουν στη γη και παντρεύτηκαν με τους υπόλοιπους Ισραηλίτες. Υιοθέτησαν κάποιες μορφές λατρείας του Θεού των Εβραίων, αλλά τις ανακάτεψαν με ειδωλολατρικές ιδέες. Οι Εβραίοι στο Νότιο Βασίλειο θεωρούσαν αυτούς τους Σαμαρείτες όχι μόνο ως ακάθαρτους Ισραηλίτες αλλά και ως ειδωλολάτρες. Οι Εβραίοι που επέστρεφαν από τη Βαβυλωνία ήταν πρόθυμοι να αποκαταστήσουν την επίσημη λατρεία του Θεού στην Ιερουσαλήμ.
Η πρώτη τους πράξη ήταν να επισκευάσουν το θυσιαστήριο τον βωμό δλδ και να ανανεώσουν τις τακτικές πρωινές και βραδινές θυσίες. Στη συνέχεια τηρούσαν τη γιορτή της Σκηνοπηγίας –Σουκώτ και άλλες γιορτές Στην καθημερινότητα τους….Υπό τις οδηγίες του Ζοροβάβελ, οι Εβραίοι επισκεύασαν το βωμό και άρχισαν να ξαναχτίζουν το ναό. Οι Σαμαρείτες ζήτησαν να συμμετάσχουν στο έργο, λέγοντας ότι πρόσφεραν θυσία στον Θεό από τις ημέρες της κατάκτησης των Ασσυρίων. Οι Εβραίοι αρνήθηκαν κατηγορηματικά τη βοήθειά τους και οι Σαμαρείτες, θυμωμένοι, αντιτάχθηκαν ανοιχτά στο εγχείρημα. Εξαιτίας αυτής της παρέμβασης των Σαμαρειτών και λόγω της αδιαφορίας που προέκυψε μεταξύ των Ιουδαίων, η οικοδόμηση του ναού αναβλήθηκε μέχρι το δεύτερο έτος της βασιλείας του Δαρείου Α, περίπου το 520 π.Χ.
Η επανέναρξη της κατασκευής του ναού εμπνεύστηκε από δύο προφήτες, τον Αγγαίο και τον Ζαχαρία των οποίων τα σύντομα συγγράμματα διασώζονται στην Πεντάτευχο-Παλαιά Διαθήκη. Ο τοπικός περιφερειάρχης και οι ηγέτες της Σαμαριάς επιχείρησαν να εμποδίσουν το έργο. Οι Εβραίοι έκαναν έκκληση στον Δαρείο, αποδεικνύοντας τελικά ότι έκαναν μόνο ό,τι ο Κύρος τους είχε δώσει την άδεια να κάνουν. Έτσι τους επετράπη να συνεχίσουν το έργο τους. Ο ναός ολοκληρώθηκε το 515 π.Χ. Αυτός ο ναός είναι γνωστός είτε ως ο δεύτερος ναός (ο πρώτος του Σολομώντα) είτε ως ναός του Ζοροβάβελ. Ο δεύτερος ναός δεν συγκρίθηκε σε λαμπρότητα με τον ναό του Σολομώντα, γιατί οι άνθρωποι ήταν πολύ φτωχοί την εποχή που τον έκτισαν. Δεν υπάρχει καμία αναφορά για τον Ζοροβάβελ μετά την ολοκλήρωση του ναού. Μετά την εποχή του, την ηγεσία της κοινότητας είχαν οι ιερείς. Αυτή η θεοκρατική κυβέρνηση επετράπη από τους Πέρσες και για ένα διάστημα από τον Μέγα Αλέξανδρο.
Δεν είναι πολλά γνωστά για την κατάσταση των εβραϊκών υποθέσεων μεταξύ της ολοκλήρωσης του ναού το 515 π.Χ. και της εμφάνισης στην Ιερουσαλήμ του Έσδρα και του Νεεμία και των αποικιών που ήρθαν μαζί τους. Η εμφάνιση του Νεεμία στην Ιερουσαλήμ μπορεί να χρονολογηθεί σταθερά στο 445 π.Χ. Σε κάθε περίπτωση, υπάρχει ένα διάστημα περίπου τριών γενεών μεταξύ της πρώτης επιστροφής και της επιστροφής του Έσδρα και του Νεεμία. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο περσικός πολιτισμός έφτασε στο μεγαλύτερο απόγειό του, όπως αποδεικνύεται από τα εντυπωσιακά ερείπια που στέκονται στην Περσέπολη, την πρωτεύουσα της Περσικής Αυτοκρατορίας. Η πολυτέλεια της περσικής αυλής περιγράφεται στο βιβλίο της Εσθήρ.(Η ιστορία του Πουρίμ , όταν οι Εβραίοι σώζονται από μια προγραμματισμένη σφαγή .
Το γεγονός, αναφέρεται στο Βιβλίο της Εσθήρ, είναι η πηγή της Ημέρας της Νηστείας της Εσθήρ και του Πουρίμ, που γιορτάζεται από τότε στις δέκα τέταρτες του Αδάρ και το Σουσάν Πουρίμ στις 15 του Αδάρ…στις εβραικές εορτές θα μιλήσουμε). Λίγα είναι γνωστά για την εβραϊκή ζωή κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Πολιτικά οι Εβραίοι διοικούνταν από Πέρσες αξιωματικούς, αλλά από τη δική τους σκοπιά και γενικά στην πράξη, διατήρησαν μια θεοκρατία που κυβερνούσε ο χρισμένος αρχιερέας του Θεού. Λαμβάνοντας υπόψη τις μεταρρυθμίσεις που ξεκίνησαν αργότερα ο Έσδρας και ο Νεεμίας, προφανώς δεν τηρήθηκε αυστηρή προσκόλληση στους νόμους του Μωυσή. Οι ιερείς παντρεύτηκαν με τους μη Ιουδσίους γείτονές τους και η πόλη της Ιερουσαλήμ αφέθηκε να υποβαθμιστεί περαιτέρω. Επί Αρταξέρξη Α' (465–424 π.Χ. ), οι Εβραίοι αξιωματικοί είχαν επίσημη εκπροσώπηση στην περσική αυλή.
Ο Έσδρας φαίνεται να κατείχε κάποιου είδους σημαντικό δικαστήριο και είχε διαπιστευθεί ως ειδικός απεσταλμένος για να αναδιοργανώσει τις υπηρεσίες του ναού στην Ιερουσαλήμ. Οι πρόθυμοι Εβραίοι οδηγήθηκαν από την ενθάρρυνση που είχαν λάβει από την περσική αυλή να υπερβούν τους όρους της αποστολής του Έσδρα, και έχτισαν ξανά το τείχος της πόλης. Ο Νεεμίας ήταν βασιλικός δοκιμαστής στην περσική αυλή. Δεδομένου ότι η δολοφονία ήταν ένας διαρκώς παρών κίνδυνος για τους βασιλιάδες στην αρχαιότητα, και το δηλητήριο χρησιμοποιούνταν συχνά, ο βασιλικός δοκιμαστής κατείχε μια πολύ αξιόπιστη θέση στην αυλή. Η έκκλησή του ήταν να διασφαλίσει ότι το φαγητό και το ποτό του βασιλιά ήταν ασφαλή. Ο Νεεμίας πέτυχε να χρησιμοποιήσει την ευνοημένη του θέση για να ονομαστεί κυβερνήτης της Ιουδαίας. Η ενέργεια, η ικανότητα, ο ανιδιοτελής πατριωτισμός και η προσωπική ακεραιότητα του Νεεμία έφεραν ξανά στην ύπαρξη έναν νέο, πληθωρικό Ιούδα. Ξεκίνησε η αποκατάσταση της Ιερουσαλήμ, η οποία ήταν ερειπωμένη για ενάμιση αιώνα.
Ο Έσδρας, ένας δίκαιος, αφοσιωμένος ιερέας, ενώθηκε με τον Νεεμία στο έργο, και μαζί κατάφεραν να αποκαταστήσουν μια εβραϊκή κοινότητα στην Ιερουσαλήμ για άλλη μια φορά. Ο Ιουδαία ανέπτυξε μια ημιαυτόνομη κυβέρνηση και σταδιακά διεύρυνε τα σύνορα της περιφέρειάς τους για να γίνουν περίπου το μισό μέγεθος του βασιλείου του Ιούδα όταν έπεσε το 581 π.Χ. Η Ιουδαία παρέμεινε σε ειρήνη καθ' όλη τη διάρκεια της Περσικής Αυτοκρατορίας. Όταν ο Μέγας Αλέξανδρος κατέκτησε την Περσική Αυτοκρατορία το 331 π.Χ. , οι Εβραίοι απλώς μετέφεραν την πίστη τους από τον ένα μονάρχη στον άλλο. Η εβραϊκή παράδοση αναφέρει πώς ο Αλέξανδρος συναντήθηκε από τον αρχιερέα στην Ιερουσαλήμ και του διαβάστηκαν οι προφητείες του Δανιήλ ότι ένας από τους Έλληνες θα κατέστρεφε τους Πέρσες. Ο Αλέξανδρος, υποθέτοντας ότι αυτό σήμαινε τον εαυτό του, χάρηκε και δέχτηκε το εβραϊκό έθνος χωρίς να πολεμήσει εναντίον τους.....֍
*Δρ Γεωπόνος - Μηχανικός , Εβραιος Διδασκαλος.
Το Εβραϊκό Χρονολόγιο του Τζάκου Αλγκάβα δημοσιεύεται κάθε Παρασκευή. Το χρονολόγιο είναι καθαρά ιστορικό και δεν έχει καμία θρησκευτική χροιά. Όλη τη σειρά των άρθρων μπορείτε να τη βρείτε:
https://www.cohen.gr/new/articles/evraiko-xronologio-tou-tzakou-algkava