Cohen.gr Παρασκευή 24.1.2025
Τζάκο – Ιακώβ Αλγκάβα*
Στις επόμενες εβδομάδες θα ασχοληθούμε με την εβραική παρουσία στην Ιβηρική Χερσόνησο και την μετέπειτα μεγάλη πολιτιστική ανάπτυξη του Σεφαραδισμού…..
Μέχρι τα τέλη του 8ου αιώνα, οι αραβικές μουσουλμανικές δυνάμεις είχαν κατακτήσει και εγκαταστήσει το μεγαλύτερο μέρος της Ιβηρικής χερσονήσου . Σύμφωνα με τον ισλαμικό νόμο , οι Εβραίοι , που ζούσαν στην περιοχή τουλάχιστον από τους ρωμαϊκούς χρόνους , θεωρούνταν « Άνθρωποι του Βιβλίου » και αντιμετωπίζονταν ως ντίμμι(προστατευόμενοι πολίτες) . Σε σύγκριση με τις κατασταλτικές πολιτικές του Βησιγοτθικού Βασιλείου , το οποίο, ξεκινώντας από τον έκτο αιώνα είχε θεσπίσει μια σειρά αντιεβραϊκών καταστατικών που κορυφώθηκαν με την αναγκαστική μεταστροφή και την υποδούλωση τους, η ανοχή των μουσουλμάνων μαυριτανών ηγεμόνων της al-Andalus( γνωστή και ως μουσουλμανική Ισπανία ή ισλαμική Ιβηρία) επέτρεψε οι εβραϊκές κοινότητες να ευδοκιμήσουν.
Οι Εβραίοι έμποροι μπόρεσαν να συναλλάσσονται ελεύθερα σε όλο τον ισλαμικό κόσμο , κάτι που τους επέτρεψε να ανθίσουν και έκανε τους εβραϊκούς θύλακες σε μουσουλμανικές ιβηρικές πόλεις μεγάλα κέντρα μάθησης και εμπορίου.
Αυτό οδήγησε σε μια άνθηση του εβραϊκού πολιτισμού στην Ισπανία κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα , καθώς οι Εβραίοι μελετητές μπόρεσαν να κερδίσουν την εύνοια στα μουσουλμανικά δικαστήρια ως ειδικευμένοι γιατροί, διπλωμάτες, μεταφραστές και ποιητές.
Αν και οι Εβραίοι δεν απολάμβαναν ποτέ ισότιμο καθεστώς με τους Μουσουλμάνους, σε ορισμένες Τάιφα (ανεξάρτητα Αραβικά μουσουλμανικά κρατίδια στην Αλ-Άνταλους, στη σημερινή ανατολική Ισπανία, σημερινή Σαραγόσα, όπως και η Γρανάδα) , Εβραίοι άνδρες διορίστηκαν σε πολύ υψηλά αξιώματα, συμπεριλαμβανομένου του Μεγάλου Βεζίρη .
Η σταδιακή ανακατάκτηση της μουσουλμανικής Ιβηρίας από τα χριστιανικά βασίλεια στον βορρά, οδηγήθηκε από ένα ισχυρό θρησκευτικό κίνητρο , να διεκδικήσει εκ νέου την Ιβηρική για τον Χριστιανικό κόσμο μετά την κατάκτηση της Ισπανίας από τους Ομαγιάδες αιώνες πριν. Μέχρι τον 14ο αιώνα, το μεγαλύτερο μέρος της Ιβηρικής Χερσονήσου (σημερινή Ισπανία και Πορτογαλία ) είχε ανακαταληφθεί από τα χριστιανικά βασίλεια της Καστίλλης , της Αραγονίας , της Λεόν , της Γαλικίας , της Ναβάρρας και της Πορτογαλίας .
Κατά τη διάρκεια της χριστιανικής εκ νέου κατάκτησης της Ιβηρίας , τα μουσουλμανικά βασίλεια στην Ισπανία έγιναν λιγότερο φιλόξενα για τα ντίμι (όπως είπαμε, τα προστατευόμενα μέλη-συνήθως εβραϊκού θρησκεύματος). Στα τέλη του 12ου αιώνα, οι Μουσουλμάνοι στην Αλ Άνδαλου κάλεσαν τη φανατική δυναστεία των Αλμοχάντ από τη βόρεια Αφρική για να σπρώξει τους Χριστιανούς πίσω στον βορρά. Αφού απέκτησαν τον έλεγχο της Ιβηρικής Χερσονήσου, οι Αλμοχάντ πρόσφεραν στους Εβραίους την επιλογή μεταξύ εκδίωξης, μεταστροφής.
Πολλοί Εβραίοι κατέφυγαν σε άλλα μέρη του μουσουλμανικού κόσμου, καθώς και στα χριστιανικά βασίλεια, τα οποία αρχικά τους υποδέχτηκαν. Στη χριστιανική Ισπανία, οι Εβραίοι λειτουργούσαν ως αυλικοί, κυβερνητικοί αξιωματούχοι, έμποροι και τραπεζίτες . Επομένως, η εβραϊκή κοινότητα ήταν τόσο χρήσιμη για τις άρχουσες τάξεις όσο και σε κάποιο βαθμό προστατευμένη από αυτές.
Καθώς η ανακατάληψη πλησίαζε στο τέλος της, η απροκάλυπτη εχθρότητα κατά των Εβραίων στη χριστιανική Ισπανία έγινε πιο έντονη, βρίσκοντας έκφραση σε βάναυσα επεισόδια βίας και καταπίεσης. Στις αρχές του δέκατου τέταρτου αιώνα, οι χριστιανοί βασιλείς αγωνίστηκαν για να αποδείξουν την ευσέβειά τους επιτρέποντας στον κλήρο να υποβάλλει τον εβραϊκό πληθυσμό σε αναγκαστικά κηρύγματα και διαμάχες.֍
Συνεχίζεται…
https://www.cohen.gr/new/articles/evraiko-xronologio-tou-tzakou-algkava