Περιοδικό Άλεφ τεύχος 77
Βασίλης Νέλος*  

Πριν λίγες ημέρες, μετά την ποικιλοτρόπως ενδιαφέρουσα συνάντηση των πρωθυπουργών Ελλάδας και Ισραήλ στην Ιερουσαλήμ, υπογράφηκαν κάποιες αρχικές συμφωνίες οι οποίες θα μπορούσαν πραγματικά να αλλάξουν τον χάρτη της συνεργασίας των δύο χωρών στον τομέα της άμυνας.

Εφόσον τελικά προχωρήσει η επί της αρχής συμφωνία για μετατροπή της Πτέρυγας Εκπαίδευσης Αεροπορίας στην Καλαμάτα, σε διεθνές Κέντρο Αεροπορικής Εκπαίδευσης, το οποίο θα λειτουργεί η ισραηλινή εταιρεία ELBIT, τότε ουσιαστικά Αθήνα και Ιερουσαλήμ θα έχουν επιτύχει κάτι που ξεκίνησε δειλά το 2009 και μέχρι και πριν την πανδημία του κορωνοϊού: θα έχουν φτιάξει ένα οικοσύστημα συνεργασίας στον αεροπορικό τομέα, που στην ευρύτερη περιοχή δεν υπάρχει ούτε κατά προσέγγιση σε αυτό τον βαθμό.

Τα F-16 και F-15 της ισραηλινής Αεροπορίας (IAF) έχουν φθάσει ως τον ελληνικό εναέριο χώρο πολλές φορές τα τελευταία χρόνια, ενώ στις 24 και 25 Οκτωβρίου 2018, τα ελικόπτερα Απάτσι της ελληνικής Αεροπορίας στρατού, κατόρθωσαν πετώντας σε χαμηλό ύψος πάνω από όλη την Ανατολική Μεσόγειο να φθάσουν από το Στεφανοβίκειο στην Κεντρική Ελλάδα έως το Ισραήλ, δίχως να γίνουν αντιληπτά στην πορεία. Στους «Ηνίοχους» (ετήσια αεροπορική άσκηση που διοργανώνεται από την Ελλάδα) το Ισραήλ συμμετέχει αδιάλειπτα από το 2015, όπως και στις «Blue Flag», η τελευταία εκ των οποίων διεξήχθη τον περασμένο Νοέμβριο στην Αεροπορική Βάση «Ούβντα» στο Ισραήλ.

Τα παραδείγματα αεροπορικής συνεργασίας είναι πραγματικά αναρίθμητα και στηρίζονται στην αμοιβαία παραδοχή των δύο πλευρών για τα οφέλη που μπορεί να αποκομίσουν. Για το Ισραήλ, η δυνατότητα πραγματοποίησης πτήσεων έως το Ιόνιο δίνει ένα αεροπορικό «βάθος» το οποίο λόγω της γεωγραφίας του δεν έχει, ενώ η Ελλάδα αποκτά στην άλλη πλευρά της Ανατολικής Μεσογείου έναν αξιόπιστο εταίρο και οιονεί σύμμαχο. Αν σε αυτή την αεροπορική διάσταση προστεθεί η μικρότερη, αλλά διαρκώς εξελισσόμενη συνεργασία σε επίπεδο Πολεμικών Ναυτικών και Ειδικών Δυνάμεων, τότε καθίσταται σαφές πως ο πυλώνας της άμυνας αποτελεί τον σκληρό πυρήνα της εταιρικής σχέσης, που φαίνεται ότι ταχέως διαμορφώνεται ανάμεσα σε Αθήνα και Ιερουσαλήμ.

Πριν περίπου ένα μήνα, ολοκληρώθηκε η μακροχρόνια εκμίσθωση δύο UAV ισραηλινής κατασκευής τύπου HERON, τα οποία στο τέλος της τριετίας μπορεί και να αγοραστούν από την Πολεμική Αεροπορία. Οι δύο πλευρές ξεκινούν επίσης τη συνεργασία τους στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, όπου η Αθήνα εκτιμά ότι μπορεί να κερδίσει πολλά από την τεχνογνωσία που υπάρχει στο Ισραήλ.

Πριν περίπου τέσσερα χρόνια ξεκίνησε ανάμεσα στις δύο πλευρές και μια συζήτηση για ένα ραντάρ τύπου Long Horizon, το οποίο θα τοποθετηθεί στα ανατολικά της Κρήτης με δυνατότητες που θα δίνουν εικόνα και στις δύο πλευρές. Αν και το θέμα δεν έχει προχωρήσει λόγω κάποιων τεχνικών δυσκολιών, είναι απολύτως σαφές ότι υπάρχει και βούληση και διάθεση για συζητήσεις που θα καταλήξουν σε συμφωνία. Οι δύο πλευρές έχουν πλέον αγαστή συνεργασία και στον τομέα ανταλλαγής πληροφοριών, ένδειξη της πολύ στενής σχέσης που έχει καλλιεργηθεί.


Η Ελλάδα αποτελεί επίσης, τον εκπρόσωπο του Ισραήλ στο ΝΑΤΟ, όπου τα τελευταία χρόνια έχει συντελεστεί μια πραγματική κοσμογονία. Η Αθήνα έχει, ουκ ολίγες φορές, συνηγορήσει για την ανάγκη στενότερης σύνδεσης των χωρών του Βορειοατλαντικού Συμφώνου με τα συμφέροντα του Ισραήλ, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν σημαντικές αντιστάσεις προς αυτή την κατεύθυνση, κυρίως από σημαντικές ευρωπαϊκές χώρες. Και η Αθήνα ακολουθεί αυτή τη στάση συνεπώς, παρότι κάποιες από αυτές τις χώρες αποτελούν σημαντικούς εταίρους για την Ελλάδα, σε μια σειρά από ζητήματα που αγγίζουν και τον ευαίσθητο τομέα της ασφάλειας.

 Η πανδημία έχει, δυστυχώς, βάλει προς το παρόν κάποια απαγορευτικά όρια στον τομέα των στρατιωτικών εκπαιδεύσεων αλλά και κάποιων κοινών πρότζεκτ, που Αθήνα και Ιερουσαλήμ είχαν συμφωνήσει να δρομολογήσουν. Όπως έδειξε η συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Βενιαμίν Νετανιάχου στην Ιερουσαλήμ πριν λίγες ημέρες, οι υφιστάμενες δυσκολίες δεν μπορεί να επισκιάσουν την εκπεφρασμένη βούληση για συνεργασία ανάμεσα στις δύο χώρες, ειδικά στους νευραλγικούς τομείς της άμυνας και της ασφάλειας.֍

*O Βασίλης Νέλος  διπλωματικός και αμυντικός συντάκτης, και τακτικού αρθρογράφου της εφημερίδας «Η Καθημερινή». Το παραπάνω άρθρο κυκλοφόρησε 2 βδομάδες πριν υπογραφή της συμφωνίας Αιγύπτου.