Haaretz Κύριο Άρθρο 31/08/2004

 

Ο Μίκης Θεοδωράκης είναι ο πιο σημαντικός Έλληνας συνθέτης της εποχής μας. Αλλά είναι πολύ περισσότερα από ένας συνθέτης. Για πάνω από μισό αιώνα, απτόητος μάχεται την τυραννία. Η πάλη του εναντίον του στρατιωτικού καθεστώτος στην Ελλάδα και τα καταπιεστικά καθεστώτα σε άλλα μέρη τον έχουν καταστήσει ένα μοντέλο σπάνιου ηθικου παραστήματος. Τόσο στις μουσικές του συνθέσεις όσο και στην πορεία της ζωής του, η γνωστός έλληνας συνθέτης αντιπροσωπεύει το πνεύμα της ελευθερίας της προοδευτικής Ευρώπης.
Με γνώμονα αυτά, οι δηλώσεις που έκανε στην εκπληκτική συνέντευξη στη Χαάρετς (27 Αυγούστου 2004) έχουν ιδιαίτερο βάρος.


Ο Θεοδωράκης μίλησε ελεύθερα για το πως οι Εβραίοι ελέγχουν τις τράπεζες, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τον κόσμο της μουσικής και την τάση των Εβραίων να είναι αυταρχικοί και φανατικοί. Αναφέρθηκε στον Εβραϊκό λαό σαν μια μυστική ομάδα που ενδιαφέρεται για την προώθηση των συμφερόντων των μελών της, και μίλησε για την απόρριψη από τους Εβραίους του μηνύματος του Χριστού για την αγάπη. Έκανε αχαλίνωτη χρήση ρατσιστικών μοτίβων. Αναφερόμενος στο Κράτος του Ισραήλ, ο Θεοδωράκης, για ακόμη μια φορά, το συνέκρινε με τους Ναζί. Η όλη συνέντευξη αποδεικνύει ότι δεν είναι ένας προοδευτικός ανθρωπιστής αλλά ένας παρωχημενός αντισημίτης άξιος καταδίκης.


Η επικρατούσα τάση στο Ισραήλ τα τελευταία χρόνια είναι να εστιάζει στο νέο, μη Χριστιανικό αντισημιτισμό. Μεμονωμένα άτομα και διάφοροι Εβραϊκοί οργανισμοί προτίμησαν να εστιάσουν στη νέα μορφή μίσους εναντίον του Ισραήλ, το Ισλάμ, η οπία τροφοδοτείται από την Ισραηλινο-Παλαιστινιακή διένεξη.


Ο νέος αντισημιτισμός είναι ένα πραγματικό φαινόμενο που χρήζει προσοχής, αλλά τα ανατριχιαστικά σχόλια του Θεοδωράκη θα πρέπει να στρέψουν την προσοχή μας στον παλιό αντισημιτισμό. Τα σχόλια του εκθέτουν το βαθύ πρόβλημα στην πολύχρονη σχέση μεταξύ της Χριστιανικής Ευρώπης και των Εβραίων. Και περιέχουν αρκετά στοιχεία για να αναβιώσουν τη συζήτηση για τη φύση της στενής σχέσης μεταξύ των Εβραϊκών Κοινοτήτων της Ευρώπης και του πολιτιστικού περιβάλλοντος τους.


Οριμσμένες απόψεις ξεχωρίζουν στα σχόλια του Θεοδωράκη- η δυσκολία να αποδεχτεί τον Εβραϊκό λαό ως ένα έθνος όπως όλα τα άλλα, η δυσκολία να αποδεχτεί τους Εβραίους ως ένα λαό που διαθέτει δύναμη, η δυσκολία να αγνοήσει το σκληρό θεολογικό ρόλο των Εβραίων στην Χριστιανική παράδοση.


Αλλά ένα στοιχείο ξεχωρίζει από όλα τα άλλα στα λεγόμενα του- η δυσκολία να δεχτεί την Εβραϊκή διπλή ταυτότητα, η δυσκολία να δεχτεί το γεγονός ότι οι Εβραίοι που ζουν στη Διασπορά είναι πιστοί τόσο στο περιβάλλον το οποίο ζουν όσο και στην ξεχωριστή τους κληρονομιά.


Οι Ισραηλινοί της τρίτης χιλιετίας συχνά διαχωρίζονται από τον ιστορικό δεσμό της ίδρυσης του κράτους τους. Η καθημερινή δυσκολία στην εφαρμογή του Σιωνιστικού προγράμματος συχνά οδηγεί στο να ξεχνιέται η θεμελιώδης λογική. Και τα σχόλια που έκανε ο Μίκης Θεοδωράκης επαναλαμβάνουν και ενδυναμώνουν αυτή τη λογική.


Τα λόγια του αποδεικνύουν ότι η Σιωνιστική ανάλυση της Εβραϊκής κατάστασης είναι ουσιαστικά σωστή. Οι Εβραίοι ως μονάδες έχουν το δικάιωμα να ζουν όπου επιθυμούν. Αλλά ο Εβραϊκός λαός χρειάζεται μια δική του εθνική πατρίδα. Χωρίς τέτοια πατρίδα, η ζωή των Εβραίων της Διασποράς θα μπορούσε να γίνει επικίνδυνη. Η διπλή τους ταυτότητα μπορεί να αναβιώσει σκοτεινά συναισθήματα στους γείτονες τους.