του Ανδρέα Χριστινίδη

Αγαπητέ κύριε Κοέν,

Mε καθυστέρηση αρκετών ημερών θα προσπαθήσω να βρώ μια απάντηση στο τελευταίο μήνυμά σας.

Έχετε απόλυτα δίκιο αν εννοείτε, ότι το Ολοκαύτωμα είναι ένα έγκλημα εναντίον της ανθρωπότητας που έχει τραυματίσει ή θα πρέπει να έχει τραυματίσει όλους τους ανθρώπους.

Και βέβαια δεν πρέπει να ξεχνάμε, αλλά να τιμάμε και να πονάμε, όσο αυτό είναι δυνατό, όλα τα θύματα του ναζισμού. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται οι τσιγγάνοι, οι ομοφυλόφιλοι, οι πολιτικοί αντίπαλοι του φασισμού, Πολωνοί διανοούμενοι, Ρώσοι αιχμάλωτοι και πολλοί άλλοι. Και οι πρώτοι θάλαμοι αερίων χρησιμοποιήθηκαν, ήδη το 1939, για την εξόντωση των ψυχικά ασθενών. Από χρονική άποψη οι ψυχικά ασθενείς είναι τα πρώτα θύματα των θαλάμων αερίων. Λίγα μόνο χιλιόμετρα από το μέρος στο οποίο κατοικώ βρίσκεται το Χάνταμαρ (Hadamar), που έγινε η πιο μαζική εξόντωση ψυχικά ασθενών σε θαλάμους αερίων.

Εντούτοις το Ολοκαύτωμα είναι το Ολοκαύτωμα των Εβραίων. Μαζικά εγκλήματα εναντίον των Εβραίων άρχισαν να γίνονται και πιο πριν. Όμως τον Ιανουάριο του 1942 αποφασίστηκε η κατασκευή και οργάνωση των στρατοπέδων του θανάτου με αποκλειστική επιδίωξη την ολοκληρωτική εξόντωση των Εβραίων (την „τελική λύση“ / Endlösung). Είναι σωστό, ότι μόνο με την αναφορά αριθμών δεν μπορούμε να εκφράσουμε την πραγματικότητα του Ολοκαυτώματος. Όμως ο αριθμός «έξι εκατομμύρια» έχει μια μεγάλη όχι μόνο ποσοτική αλλά και ποιοτική σημασία. Μου είναι αδύνατο, με οποιεσδήποτε νοηματικές ή ψυχολογικές κατηγορίας να συλλάβω, τι ήταν το Ολοκαύτωμα.

Στα διάφορα άρθρα μου για το Ολοκαύτωμα δεν χρησιμοποίησα ποτέ τις λέξεις «βαρβαρότητα», «κτηνωδία», «αγριότητα». Είναι λέξεις που χρησιμοποιούνται πολύ συχνά. Δεν μπορούν όμως αυτές οι λέξεις να το χαρακτηρίσουν. Έναν μόνο επιθετικό προσδιορισμό χρησιμοποιώ: τη λέξη «αποτρόπαιο». Πρόκειται για μια μοναδική και ασύλληπτη ιστορική καταστροφή, που βρίσκεται στα όρια του «εξωπραγματικού». Και όμως έγινε πραγματικότητα. Είναι αδύνατο να προσδιοριστεί νοηματικά ή ψυχολογικά το Ολοκαύτωμα.

Έχω γράψει άρθρα εναντίον του αντισημιτισμού και του ναζισμού. Ποτέ όμως δεν προσπάθησα να προσδιορίσω ακριβώς το Ολοκαύτωμα. Με τη μετάφραση μόνο των λίγων ζοφερών περιγραφικών σελίδων του Ράουλ Χίλμπεργκ (που είναι δημοσιευμένες και στις ιστοσελίδες σας) επιδιώχθηκε η προσέγγιση μιας μόνο πτυχής του Ολοκαυτώματος.

Με το μήνυμά σας στις 2 Φεβρουαρίου μου ζητήσατε εσείς, ένας φίλος Εβραίος, να απαντήσω σε πολύ δύσκολα ερωτήματα. Με καθυστέρηση άρχισα να σας γράφω αυτό το σημείωμα. Και η καθυστέρηση έγινε ακόμα μεγαλύτερη λόγω των ταλαντεύσεων που αισθάνθηκα στην αντιμετώπιση αυτών των ερωτημάτων.

Πάντοτε αναφέρω τα μη εβραϊκά θύματα του ναζισμού. Αλλά το Ολοκαύτωμα σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε με την επιδίωξη της ολοκληρωτικής εξόντωσης των Εβραίων, που ήταν μέχρι την τελευταία στιγμή βασικός στρατηγικός στόχος του ναζιστικού πολέμου. Στην ιστορία και στη συνείδησή μας θα παραμείνει ως το Εβραϊκό Ολοκαύτωμα και ταυτόχρονα ως το μεγαλύτερο έγκλημα εναντίον της ανθρωπότητας.

Με τον εγκάρδιο χαιρετισμό μου

Ανδρέας Χριστινίδης


 


Πρέπει το Ολοκαύτωμα να είναι μόνο Εβραϊκό;
Ζαν Κοέν
 



Πριν λίγες μέρες η Ευρώπη (και φυσικά και η Ελλάδα) γιόρτασε την «Ημέρα Μνήμης Εβραίων Μαρτύρων του Ολοκαυτώματος», με τελετές, ομιλίες και καταθέσεις στεφάνων.

Και όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος το ερώτημα από εφημερίδες, σκιτσογράφους, και ανθρώπους τις διανόησης αν η μέρα αυτή πρέπει να αφορά μόνο τους Εβραίους και όχι και τα άλλα θύματα που πέθαναν στα στρατόπεδα των Ναζί όπως Τσιγγάνοι, ομοφυλόφιλοι, αντιστασιακοί και ψυχικά ασθενείς.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως το 95% των θυμάτων του Ολοκαυτώματος ήταν Εβραίοι και πέθαναν μόνο και μόνο επειδή ήταν Εβραίοι. Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος που πολλοί Εβραίοι πιστεύουν πως το Ολοκαύτωμα είναι αποκλειστικά δική τους τραγωδία και ως εκ τούτου η Ημέρα Μνήμης τους ανήκει.

Παρόλο αυτά πιστεύω ότι το Ολοκαύτωμα, αυτό το τρομερό έγκλημα της ανθρωπότητας, δεν είναι θέμα αριθμών. Είναι θέμα τερατώδους νοοτροπίας. Δεν έχει σημασία αν πέθαναν περισσότεροι Εβραίοι, ή Τσιγγάνοι κλπ.

Το έγκλημα του Ολοκαυτώματος είναι ότι αθώοι άνθρωποι πήγαν στους θαλάμους αερίων μόνο και μόνο διότι είχαν την ατυχία να γεννηθούν με κάποια ιδιαιτερότητα που δεν άρεζε στους Ναζί, Εβραίοι Τσιγγάνοι, ομοφυλόφιλοι, ψυχικά ασθενείς. Με άλλα λόγια τα «άλλα» θύματα, δηλαδή εκτός των Εβραίων, σφαγιασθήκανε για τους ίδιους λόγους που σφαγιασθήκαμε και εμείς.

Αυτό είναι που κάνει το ολοκαύτωμα ιδιαίτερο και δεν υπάρχει, και ελπίζω να μην υπάρξει δεύτερο στην ιστορία. Παρένθεση όσοι ταυτίζουν το ολοκαύτωμα με τα διαδραματιζόμενα στο Ισραήλ και τα κατεχόμενα εδάφη ή ανιστόρητοι είναι ή βλάκες ή και τα δύο. Κλείνει η παρένθεση.

Προσωπικά πιστεύω πως η ημέρα μνήμης του ολοκαυτώματος πρέπει να συμπεριλαμβάνει όλα τα θύματα των Ναζί και όχι μόνο Εβραίους. Ναι μεν είχαμε το μεγαλύτερο αριθμό θυμάτων αλλά το ολοκαύτωμα δεν είναι αριθμητική.

Αν ήταν στο χέρι μου η ημέρα μνήμης θα ήταν «Ημέρα Μνήμης Θυμάτων του Ολοκαυτώματος και Ρατσισμού».

Το ολοκαύτωμα είναι ένα ρατσιστικό έγκλημα και ο ρατσισμός πρέπει να καταπολεμάται παντού και πάντα. Και όσοι περισσότεροι ανήκουν στο κίνημα αυτό τόσο λιγότερες οι πιθανότητες να ξανασυμβεί κάτι παρόμοιο.

Και αυτό για να μην συμβεί αυτό που είπε και ο ιερέας Νιμεγιερ: «Όταν πιάσαν τους Εβραίους δεν φώναξα διότι δεν ήμουν Εβραίος. ¨όταν πιάσαν του κουμουνιστές δεν φώναξα διότι δεν ήμουν κουμουνιστής. ¨όταν πιάσαν εμένα φώναξα αλλά δεν υπήρχε κανείς να με ακούσει.»



Υ.Γ.Και εγώ έχασα οικογένεια στο ολοκαύτωμα όπως τους παππούδες μου από την πλευρά του πατέρα μου, την αδελφή της μάνας μου, ενώ ο πατέρας μου ήταν διασωθείς «απόφοιτος» του Άουσβιτς.