Ανδρέας Χριστινίδης 

Η λέξη Ολοκαύτωμα / Holocaust είναι μεν ελληνικής ετυμολογικής προέλευσης, δεν χρησιμοποιήθηκε όμως για πρώτη φορά από Έλληνες. Σε εμένα, γενικά στους Έλληνες αλλά και σε όλο τον κόσμο έγινε γνωστή και επικράτησε μετά την αμερικανοεβραϊκη τηλεοπτική ταινία «Holocaust» της δεκαετίας του 1970 που προβλήθηκε, σε τέσσερις συνέχειες, σε πολλές χώρες και στην Ελλάδα και προκάλεσε (παρά τις αδυναμίες της) μεγάλη αίσθηση. (Μια αίσθηση που στην Ελλάδα ξεχάστηκε πολύ γρήγορα…)

Η λέξη που χρησιμοποιούσαμε πιο πριν, όσοι ασχολούμεθα με αυτό το θέμα, ήταν μόνο η λέξη «Γενοκτονία» (γερμ. Völkermord ή Genozid), την οποία βέβαια χρησιμοποιούμε ακόμα, για να καταλαβαίνουν οι νέοι άνθρωποι, που διαβάζουν ή ακούν για πρώτη φόρα τη λέξη Ολοκαύτωμα, τι συνέβη: το πιο αποτρόπαιο μαζικό ιστορικό έγκλημα.

Εγώ έχω χρησιμοποιήσει και στο σχετικό βιβλίο μου και σε διάφορα άλλα κείμενα και τη λέξη Shoah, όμως πάντα δίπλα στη λέξη Ολοκαύτωμα ή Γενοκτονία, διαφορετικά δεν θα καταλάβαιναν δυστυχώς τίποτα οι Έλληνες αναγνώστες.

ΥΓ 1. Είναι σαφές πως σε κανένα σημείο του άρθρου μου για το ΠΑΣΟΚ, δεν κάνω τον παραμικρό υπαινιγμό για «αλυτρωτικές βλέψεις», παρά το ότι ένας τουλάχιστον τέως βουλευτής και υπουργός του ΠΑΣΟΚ (συμπορευόμενος με κάποιες άλλες προσωπικότητες της βόρειας Ελλάδας) προκαλούσε και προκαλεί αυτή την εντύπωση για τον εαυτό του. Το τι εννοούσα με το «Παν» εξηγείται από το θέμα και το περιεχόμενο του όλου κειμένου. Για ένα σημείο άρθρου μου του 1989 (!) δεν χρειάζονται εξηγήσεις που κανείς μέχρι τώρα δεν διανοήθηκε να μου ζητήσει.

 ΥΓ 2.
 Είναι φανερό, ότι στο σχόλιό μου δεν αναφέρομαι στη λέξη ολοκαύτωμα καθεαυτή, αλλά στο ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ ως ονομασία ή χαρακτηρισμό της γενοκτονίας των Εβραίων από τον γερμανικό ναζισμό. Στο παρελθόν ήταν αυτή η λέξη στην Ελλάδα συνδεδεμένη κυρίως με το Αρκάδι.

Όμως από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 επικράτησε σε όλο τουλάχιστον τον δυτικό κόσμο (στους κριτικούς ιστορικούς, στους συγγραφείς, αλλά και σε όλες τις Ισραηλινές προσωπικότητες που έχω δει και ακούσει στη γερμανική τηλεόραση) ως ονομασία της Shoah η λέξη Holocaust, που φυσικά στην Ελλάδα «μεταφράστηκε» σε Ολοκαύτωμα.

Αν οποιαδήποτε ημέρα κοιτάξει κάποιος τα προγράμματα των πολλών γερμανικών και αυστριακών τηλεοπτικών σταθμών, θα βρει διάφορες εκπομπές για το Holocaust. Μόνο το διαρκείας 9 ωρών συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ του Claude Lanzmann (1985) προβλήθηκε επανειλημμένα με τον τίτλο Shoah.

Χωρίς αμφιβολία γίνεται συχνά, όχι μόνο στην Ελλάδα, κατάχρηση της λέξης Ολοκαύτωμα και Holocaust. Δεν μπορούμε όμως να κάνουμε τίποτε άλλο, παρά μόνο να την στιγματίζουμε. Οι αντισημίτες, αλλά και οι επιπόλαιοι, θα έκαναν κατάχρηση και οποιασδήποτε άλλης έννοιας.

Έχω ρωτήσει μερικούς νεαρούς Γερμανούς: Τι σημαίνει Holocaust; Ήξεραν τι σημαίνει. Είναι μεν ξένη λέξη, αλλά, όπως και πολλές άλλες ξένες λέξεις, πολιτογραφημένη πια στη γερμανική γλώσσα. Δεν γνώριζαν όμως ούτε την ετυμολογική σημασία ούτε την ελληνική γλωσσική προέλευση της λέξης. Νομίζω πως ένα αντίστοιχο φαινόμενο θα παρουσιαζόταν, αν είχε επικρατήσει η λέξη Shoah (ελληνικά Σόα). Και θα αντιμετωπίζαμε την ίδια κακόβουλη ή επιπόλαιη κατάχρησή της σε διάφορες χώρες.