Λεόν Σαλτιέλ

 

    Στο βιβλίο «Περί Εβραίων» (Εκδόσεις Ρόες, Αθήνα 2007), ο Γιαννιώτης συγγραφέας και μετέπειτα βουλευτής του Λαϊκού κόμματος Χρήστος Χρηστοβασίλης μας μεταφέρει τις εντυπώσεις του από την πρώτη επίσκεψή του στη Θεσσαλονίκη τον Σεπτέμβριο του 1894. Εκεί, λίγο μετά την άφιξή του στο λιμάνι της πόλης, απορημένος επισκέπτεται το καφενείο Μιαούλης, μια από τις ελάχιστες επιγραφές που είδε στα ελληνικά. Ο Χρηστοβασίλης μας μεταφέρει τον ακόλουθο διάλογο με τον ιδιοκτήτη του καφενείου:

- Γνωρίζεται ελληνικά;
- Πώς δε γνωρίζω, μοι απεκρίθη, αφού είμαι Έλληνας και γνήσιος μάλιστα Έλληνας.
- Δεν μου λες, βρε αδελφέ, επανέλαβον, τι είδους ανθρώποι είναι αυτοί που τρέχουν έξω, αυτοί που είναι εδώ μέσα, και τι είδους γλώσσα είναι αυτή που μιλούναι;
- Είναι όλοι Εβραίοι, μοι απήντησεν αφελώς, και η γλώσσα μου μιλούνε είναι εβραίικα.
- Και δεν υπάρχουν καθόλου Χριστιανοί, Τούρκοι και άλλες φυλές εδώ πέρα; τον ηρώτησα πάλιν.
- Υπάρχουν, μοι απάντησε πάλιν, αλλά δεν καταλαβαίνονται. Στην αγορά όλοι μιλούν εβραίικα. Χωρίς εβραίικα δεν μπορεί να κάνη τίποτε κανείς εδώ πέρα. Όλα είναι εβραίικα.

Ο Χρηστοβασίλης ήταν και ένθερμος υποστηρικτής της ιδέας ιδρύσεως κράτους για τον λαό του Ισραήλ. Ποίημά του που γράφτηκε το 1920 και συμπεριλαμβάνεται στο ίδιο βιβλίο με τίτλο «Στην Δημιουργία Εθνικής Εστίας του Περιουσίου Λαού του Ισραήλ», καταλήγει χαρακτηριστικά:

Αλλ’ ύστερα από είκοσι αιώνων αδικία,
Κι’ απ’ την Ευρώπη έλλειψη κάθε δικαιοσύνης
Προς τον λαόν του Ισραήλ, τώρα η διπλωματία
Η ένδοξη και κραταιά της Χριστιανοσύνης
Είδε το μέγα Αδίκημα, το στίγμα των αιώνων,
Και στη Σιών τον θρόνο της στήνει η Ελευθερία!
Κι έτσι ο παρών Χριστιανισμός έχει ήδη καταργήσει
Ό,τι ο παλιός Χριστιανισμός είχε δημιουργήσει.
΄Ηρθεν η μέρα η ποθητή, Εβραίοι, να χαρήτε,
Κι’ απ’ τη μεγάλη σας χαρά η Γη ας αντηχήσει!
Δεν είστε πλεια εξόριστοι σ’ Ανατολή και Δύση!
Της Παλιγγενεσίας σας ανέτειλεν η μέρα,
Η μέρα η περιπόθητη η χρυσωνειρεμένη.
Η εθνική Σημαία σας χορεύει στον αέρα,
Και η ένδοξη πατρίδα σας είναι ελευθερωμένη!
Άνοιξε, γη του Ισραήλ, την ιερή αγκαλιά σου
Και ελεύθερη αγκάλιασε τα ελεύθερα παιδιά σου!

Ο Χριστιανικός Σιωνισμός δεν ήταν κάτι περίεργο εκείνη την εποχή. Μεγάλες προσωπικότητες της εποχής είχαν ταχθεί υπέρ της ίδρυσης εβραϊκού κράτους και ενεργά στήριζαν μια τέτοια προοπτική. Χαρακτηριστικός είναι ο ρόλος που έπαιξε ο Ερρίκος Ντυνάν, ο ιδρυτής του κινήματος του Ερυθρού Σταυρού, ο οποίος ήταν και ένθερμος Σιωνιστής. Σε επιστολή του το 1869 στην εφημερίδα «The Jewish Chronicle» περιγράφει τις προσπάθειές του για την ίδρυση εβραϊκού κράτους στην Παλαιστίνη, «την χώρα που πρόσφερε ο Θεός στον ένδοξο λαό σας», όπως λέει χαρακτηριστικά.

Αποτέλεσμα τον πολυετών προσπαθειών Χριστιανών και Εβραίων ήταν η διακήρυξη του Βρετανού Υπουργού Εξωτερικών Μπάλφουρ το 1917, όπου δήλωνε ότι η Βρετανική κυβέρνηση έβλεπε θετικά τη δημιουργία Εβραϊκής εθνικής εστίας στην Παλαιστίνη. Η Ελληνική κυβέρνηση από το 1918 είχε και αυτή ταχθεί υπέρ μιας τέτοιας προοπτικής. Ο Νικόλαος Πολίτης, Υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης του Βενιζέλου, από το βήμα της Βουλής της 28ης Φεβρουαρίου 1918 δήλωνε:

«…Είμαι ευτυχής ν’ ανανεώσω σήμερον την υπόσχεσιν […] ότι εν’ ευθέτω χρόνω η Κυβέρνησις των Φιλελευθέρων θέλει καταβάλει πάσαν προσπάθειαν, όπως υποβοηθήση το εθνικόν έργον των Ισραηλιτών… Μετά συγκινήσεως προσφέρω όλας τας ευχάς μου προς την Ισραηλιτικήν φυλήν, δια την Εθνικήν την αποκατάστασιν.»

Δυστυχώς έπρεπε να προηγηθεί ακόμη μια μεγάλη καταστροφή για τον Εβραϊκό λαό, το Ολοκαύτωμα, για να δημιουργηθεί τελικά το κράτος του Ισραήλ στην Παλαιστίνη. Τον Μάιο του 1948, ο Δαυίδ Μπεν Γκούριον ανακήρυξε την ίδρυση του Ισραήλ, έπειτα από τη σχετική απόφαση 181 της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, τον Νοέμβριο του 1947.

Ας ελπίσουμε ότι το 2068, όταν θα γιορτάζουμε τα 120 χρόνια του κράτους αυτού, θα είμαστε ακόμη πιο περήφανοι για τις επιτυχίες και τα κατορθώματά του σε όλους τους τομείς αλλά και ικανοποιημένοι που το Ισραήλ θα ζει ειρηνικά στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, με σταθερότητα, ευημερία και συνεργασία με τα υπόλοιπα κράτη της περιοχής.