Haaretz 7.5.2012
Του Jon Entine*
Εξορκίζοντας το φόβο του Ναζισμού και του Αντισημιτισμού, οι Εβραίοι απομακρύνονται από την σκέψη ότι ο Ιουδαϊσμός μπορεί να είναι φυλή. Ωστόσο ο γενετιστής Harry Ostrer επιμένει πως δεν μπορεί κανείς να αγνοήσει “την βιολογική βάση του Ιουδαϊσμού”.
Στο καινούριο του βιβλίο “Κληρονομιά: Γενετική ιστορία του εβραϊκού λαού”, ο Harry Ostrer, γενετιστής και καθηγητής στην Ιατρική Σχολή Άλμπερτ Άινσταϊν της Νέας Υόρκης, ισχυρίζεται πως οι εβραίοι είναι διαφορετικοί και ότι οι διαφορές αυτές δεν είναι απλά επιδερμικές. Οι Εβραίοι, γράφει, έχουν ξεχωριστή γενετική υπογραφή. Ένα τέτοιο συμπέρασμα δεν θα μπορούσε να αγνοηθεί με δεδομένο μάλιστα ότι οι Ζανί προσπάθησαν να εξοντώσουν τους Εβραίους βασιζόμενοι στην υποθετική φυλετική διακριτότητα. Όμως, ο Ostrer θεωρεί αυτή τη διακριτότητα κεντρικό στοιχείο της εβραϊκής ταυτότητας.
Το “ποιος θεωρείται Εβραίος;” αποτελεί δηκτικό ερώτημα για τους Εβραίους όλων των εποχών. Συνιστά ένα σύνθετο μωσαϊκό μιας εβραϊκής ταυτότητας που προέκυψε μέσα από διάφορες τάσεις θρησκευτικών πεποιθήσεων, πολιτιστικών πρακτικών και δεσμών αίματος από την αρχαία Παλαιστίνη μέχρι το σύγχρονο Ισραήλ. Όμως το ερώτημα, που ενέχει ψήγματα φυλετικώ διακρίσεων, έχει επίσης και μια σκοτεινή πλευρά.
Οι γενετιστές από καιρό έχουν διαπιστώσει πως ορισμένες παθήσεις, από τον καρκίνο του στήθους μέχρι το Tay-Sachs, προσβάλλουν Εβραίους σε δυσανάλογο ποσοστό. Ο Ostrer που είναι επίσης ο επικεφαλής γενετιστής και ο υπεύθυνος για τα γονιδιωματικά τεστ στο ιατρικό Κέντρο Montefiore, πηγαίνει ένα βήμα παρακάτω, υποστηρίζοντας πως οι Εβραίοι συνιστούν μια ομοιογενή ομάδα που έχει όλες τις επιστημονικές παγίδες αυτού που συνηθίζουμε να ονομάζουμε “φυλή”.
Για το μεγαλύτερο μέρος της τρισχιλιετούς ιστορίας του εβραϊκού καού, η έννοια του τι επρόκειτο να γίνει γνωστό ως “εβραϊκή εξαιρετικότητα” ήταν ανέκαθεν αντιφατική. Εξαιτίας της ιστορίας που έχουμε στην αποφυγή επιμειξίας και στην πολιτισμική απομόνωση είτε επιβεβλημένης είτε αυτοπροαίρετα επιλεγμένης, οι Εβραίοι εθεωρούντο από τους εθνικούς (και συχνά και από τους ίδιους) σαν “φυλή”. Λόγιοι από τον Ιώσηππο μέχρι τον Ντισραέλι με περηφάνια διακήρυσσαν την συμμετοχή τους στην “φυλή”.
Ο Ostrer εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο αυτή η έννοια προσέλαβε ειδικό περιεχόμενο τον 20 αι., καθώς η γενετική κατέστη βιώσιμο επιστημονικό εγχείρημα. Στην “Κληρονομιά”, μάς γνωρίζει με τον Maurice Fishberg, ανερχόμενο και αεικίνητο Ρωσο-Εβραίο μετανάστη στη Νέα Υόρκη κατά το τέλος του αιώνα. Ο Fishberg αγκάλιασε με θέρμη την ανθρωπολογική μόδα της εποχής, μετρώντας το μέγεθος κρανίων προκειμένου να εξηγήσει γιατί οι Εβραίοι φαίνεται ότι προσβάλλονταν από περισσότερες ασθένειες από άλλες ομάδες, αυτό που ο ίδιος ονόμασε “ιδιομορφίες στην συγκριτική παθολογία των Εβραίων”. Τελικά αποδείχτηκε πως ο Fishberg και οι σύγχρονοί του φρενολόγοι έκαναν λάθος: το σχήμα των κρανίων παρέχει περιορισμένες πληροφορίες σχετικά με τις ανθρώπινες διαφορές. Ωστόσο, η έρευνά του αποτέλεσε την απαρχή για ένα αιώνα έρευνας που συνέδεε τους Εβραίους με την γενετική.
Ο Ostrer χωρίζει το βιβλίο του σε έξι κεφάλαια που αναπαριστούν τις διάφορες πτυχές της εβραϊκότητας: μοιάζοντας με Εβραίο, Ιδρυτές, Γενεαλογίες, Φυλές, (χαρακτηριστικά) Γνωρίσματα και Ταυτότητα. Κάθε κεφάλαιο αφιερώνεται σε κάποιον εξέχοντα επιστήμονα ή σε κάποια ιστορική προσωπικότητα που προώθησε δραματικά την κατανόηση που έχουμε για την εβραϊκότητα. Τα αποσπάσματα της βιογραφίας φωτίζουν ένα πυκνό δάσος μιας ενίοτε ασαφούς επιστήμης. Όμως για τον ειδικό και για εκείνον που τον αγγίζει ο διηνεκής διάλογος σχετικά με την εβραϊκή ταυτότητα, αυτό το βιβλίο είναι εκ των ων ουκ άνευ.
“Η Κληρονομιά” ίσως προξενήσει αμηχανία στους αναγνώστες της. Για μερικούς Εβραίους, η έννοια ενός λαού με γενετική συγγένεια αποτελεί ένα απομεινάρι του πρώιμου Σιωνισμού που τους προκαλεί αμηχανία και που ήρθε στο προσκήνιο όταν η δυτική εμμονή με τη φυλή ήταν στο απόγειό της κατά τα τέλη του 19ου αι. Ισχυρίζονται ότι το να γιορτάζει κανείς την καταγωγή του αίματος είναι κάτι διασπαστικό: πριν από 15 χρόνια οι συγγραφείς του βιβλίου “The Bell Curve” διασύρθηκαν επειδή ισχυρίστηκαν πως τα γονίδια παίζουν μείζονα ρόλο στις διαφορές του Δείκτη Ευφυΐας ανάμεσα σε φυλετικές ομάδες.
Περαιτέρω, οι κοινωνιολόγοι και οι πολιτισμικοί ανθρωπολόγοι, ένας δυσανάλογος αριθμός εκ των οποίων είναι Εβραίοι, μυκτηρίζουν τον όρο “φυλή” υποστηρίζοντας πως δεν υπάρχει καμία λογική διαφορά μεταξύ εθνικών ομάδων. Για τους Εβραίους η λέξη αυτή συνεχίζει να είναι φορέας μιας εξαιρετικά απεχθούς διασύνδεσής της με τον Ναζισμό και τους Νόμους της Νυρεμβέργης. Υποστηρίζουν πως ο Ιουδαϊσμός έχει μεταμορφωθεί από μια φυλετική λατρεία σε μια παγκόσμια θρησκεία που ενισχύθηκε από χιλιάδες χρόνια πολιτιστικών παραδόσεων.
Λαός, θρησκεία ή και τα δυο;
Ο Ιουδαϊσμός είναι λαός ή θρησκεία; Ή και τα δύο; Η πεποίθηση πως οι Εβραίοι ίσως να διαφέρουν από άποψη ψυχολογίας ή φυσιολογίας παραμένει ένα αντιφατικό αναπόσπαστο τμήμα της εβραϊκής συνείδησης και ο Ostrer εκτίθεται απευθείας στην πρώτη γραμμή πυρός. Όντως, γράφει, ο όρος “φυλή” φέρει φαύλες συνδέσεις κατωτερότητας και κατάταξης των λαών. Κάθετι που χαρακτηρίζει τους Εβραίους σαν κάτι ουσιαστικά διαφορετικό διατρέχει τον κίνδυνο να προκαλέσει είτε αντι-Σημιτισμό είτε φιλο-Σημιτισμό. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να αγνοούμε την υπαρκτή πραγματικότητα του τι εκείνος ονομάζει “βιολογική βάση της εβραϊκότητας” και “εβραϊκή γενετική”. Το να αναγνωρίζει την ιδιαιτερότητα των Εβραίων είναι κάτι “που ενέχει ρίσκο” αλλά πρέπει μα παλέψουμε με τα σκληρά στοιχεία των “ανθρωπίνων διαφορών” εάν επιζητούμε να κατανοήσουμε την νέα εποχής της γενετικής επιστήμης.
Παρόλο που ο Ostrer αναγνωρίζει πρόθυμα τον διαπλαστικό ρόλο της κουλτούρας και του πολιτισμού, πιστεύει ότι η εβραϊκή ταυτότητα ενέχει πολλά στοιχεία συμπεριλαμβανομένου και του DNA. Παραθέτει ένα πειστικό, επιστημονικά στηριγμένο επιχείρημα που λειτουργεί σαν μοντέλο επιστημονικού περιορισμού.
“Από τη μία, η μελέτη της εβραϊκής γενετικής ίσως να θεωρηθεί σαν μια ελιτίστικη προσπάθεια, που προωθεί μια συγκεκριμένη γενετική άποψη περί εβραϊκής υπεροχής” γράφει. ¨Από την άλλη, μπορεί να δώσει τροφή για αντισημιτισμό με την παροχή ενδείξεων μιας γενετικής βάσης για ανεπιθύμητα χαρακτηριστικά που διαθέτουν ορισμένοι Εβραίοι. Αυτά τα ζητήματα θα αμφισβητήσουν εκ νέου την φιλελεύθερη άποψη ότι οι άνθρωποι γεννιούνται ίσοι αλλά με γενετικές προδιαθέσεις”.
Οι Εβραίοι, γράφει είναι μια από τις πιο ξεχωριστές πληθυσμιακές ομάδες στον κόσμο λόγω της ιστορίας των ενδογαμιών μας. Οι Εβραίοι -και ιδιαίτερα οι Ασκενάζι- είναι σχετικά ομοιογενείς παρά το γεγονός ότι είχαν διασπαρεί σε ολόκληρη την Ευρώπη και έκτοτε μετανάστευσαν στην Αμερική και πίσω στο Ισραήλ. Η Ιερά Εξέταση καταθρυμμάτισε τον σεφαραδίτικο εβραϊσμό, εξαναγκάζοντας τον σε περισσότερες επιγαμίες και σε λιγότερο διακριτό DNA.
Διερχόμενος μέσα από το ναρκοπέδιο της γενετικής των ανθρώπινων διαφορών, ο Ostrer ενισχύει την ανάλυσή του με πληθώρα γενετικών δεδομένων, τα οποία συνιστούν τη μεγαλύτερη δύναμη αλλά και την μεγαλύτερη αδυναμία αυτού του βιβλίου. Δύο συμπληρωματικά βιβλία πάνω στο θέμα (το δικό μου με τίτλο “Τα τέκνα του Αβραάμ: Φυλή, Ταυτότητα και το DNA του Περιούσιου Λαού” και βιβλίο με τίτλο “Η Κληρονομιά του Ιακώβ: Μια Γενετική Ματιά στην Εβραϊκή Ιστορία” του γενετιστή στο Πανεπιστήμιο Duke, David Goldstein, από το οποίο παρατίθενται εκτενείς παραπομπές και στα “Τέκνα του Αβραάμ” και στην “Κληρονομιά” είναι περισσότερο αφηγηματικά, εξυφαίνοντας ιστορία και γενετική και συνεπώς είναι πολύ πιο φιλικά στον αναγνώστη.
Ένας “λαός”
Η έννοια του “Εβραϊκού λαού” παραμένει αντιφατική. Ο Νόμος της Επιστροφής, που θεμελιώνει το δικαίωμα κάθε Εβραίου να πάει στο Ισραήλ, είναι κεντρικό δόγμα του Σιωνισμού και θεμελιώδης νομική αρχή του Κράτους του Ισραήλ. Το DNA που συνδέει στενά τους Ασκενάζι, τους Σεφαραδίτες και τους Μιζραχί, τρεις διακεκριμένες πολιτιστικά και ξεχωριστές γεωγραφικά εβραϊκές ομάδες, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να στηρίξει τις εδαφικές διεκδικήσεις του Σιωνισμού, εκτός και εάν, όπως τονίζει ο Ostrer, κάποιοι από τους δείκτες μπορούν να εντοπιστούν επίσης και στους Παλαιστινίους, τα μακρινά ξαδέρφια μας. Οι Παλαιστίνιοι, όπως καταλαβαίνει κανείς, ζητούν και αυτοί το δικό τους δικαίωμα επιστροφής.
Αυτή η διαφωνία σχετικά με τη σημασία του DNA, στρέφει επίσης τους παραδοσιακούς Εβραίους εναντίον μιας συγκεκριμένης μερίδας κοσμικών εβραίων φιλελευθέρων, που έχουν ενώσει τις δυνάμεις τους με Άραβες και πολλούς μη-Εβραίους και οι οποίοι υποστηρίζουν το τέλος του Ισραήλ ως εβραϊκού κράτους. Ο ήρωάς τους είναι ο Shlomo Sand, ένας Ισραηλινός ιστορικός που γεννήθηκε στην Αυστρία, ο οποίος αναθέρμανε αυτή την σύνθετη διαμάχη με το βιβλίο του “Η Εφεύρεση του Εβραϊκού Λαού” που εκδόθηκε το 2008.
Ο Sand υποστηρίζει ότι οι Σιωνιστές που ισχυρίζονται πως έχουν προγονικό δεσμό με τη αρχαία Παλαιστίνη παραποιούν την ιστορία. Όμως ο ίδιος έχει αντιγράψει αυτή τη θέση από το βιβλίο του Arthur Koestler “Η Δέκατη Τρίτη Φυλή” που εκδόθηκε το 1976 και το οποίο αποτελούσε μια προσπάθεια των φιλελευθέρων Εβραίων μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο για να αναγνωριστούν οι Εβραίοι όχι σαν βιολογική ομάδα αλλά ως θρησκευτική ιδεολογία και εθνική ταυτότητα.
Η πλειονότητα των Ασκενάζι Εβραίων, όπως ο Koestler -και τώρα ο Sand- γράφει, δεν είναι τέκνα του Αβραάμ αλλά απόγονοι παγανιστών Ανατολικοευρωπαίων και Ευρασιατών, που είχαν ως επί το πλείστον συγκεντρωθεί στο αρχαίο βασίλειο των Χαζάρων, εκεί που σήμερα βρίσκεται η Ουκρανία και η Δυτική Ρωσία. Η αριστοκρατία των Χαζάρων ασπάστηκε τον Ιουδαϊσμό κατά τον πρώιμο Μεσαίωνα, όταν διαμορφωνόταν ο ευρωπαϊκός εβραϊσμός.
Παρόλο που οι ειδήμονες διαμφισβήτησαν την επιλεκτική παραποίηση των γεγονότων από τους Koestler και Sand -διότι η υιοθέτηση της θρησκείας περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στη μικροσκοπική άρχουσα τάξη και δεν επεκτάθηκε στον πολυάριθμο παγανιστικό πληθυσμό- τα ιστορικά στοιχεία είναι αρκετά αποσπασματικά ώστε να υποκινήσουν δριμεία κριτική εναντίον του Ισραήλ, η οποία έκανε best-sellers τα βιβλία των Koestler και Sand.
Ευτυχώς, η αναδημιουργία της ιστορίας εξαρτάται στις μέρες μας όχι μόνο από τα σπαράγματα αγγείων, γδαρμένων χειρογράφων και ξεθωριασμένων νομισμάτων αλλά και από κάτι πολύ λιγότερο αμφισβητήσιμο: το DNA. Το βιβλίο του Ostrer συνιστά τον εντυπωσιακό αντίποδα στην αμφισβητούμενη ιστορική μεθοδολογία του Sand και των θαυμαστών του. Και, ως συνιδρυτής του Εβραϊκού HapMap (της μελέτης των απλοτύπων ή των μπλοκ των γενετικών δεικτών, που είναι κοινοί για όλους τους Εβραίους του κόσμου), είναι πολύ καλά τοποθετημένος ώστε να δώσει μια οριστική απάντηση.
Σε συμφωνία με τους περισσότερους γενετιστές, ο Ostrer σταθερά απορρίπτει ως αφελή από γενετική άποψη την μετανεοτερική απόρριψη της έννοιας της φυλής που έγινε της μόδας, επιλέγοντας μια πιο διαφοροποιημένη άποψη.
Χαρτογραφώντας το ανθρώπινο γονιδίωμα
Όταν χαρτογραφήθηκε για πρώτη φορά το ανθρώπινο γονιδίωμα πριν από μία δεκαετία, ο Francis Collins, τότε επικεφαλής του Εθνικού Ινστιτούτου Έρευνας για το Ανθρώπινο Γονιδίωμα, είπε: “Οι Αμερικανοί, ασχέτως από εθνική ομάδα, είναι 99,9% γενετικά ίδιοι”. Ας προσθέσουμε και τον J. Craig Venter, ο οποίος εκείνη την εποχή ήταν ο επικεφαλής επιστήμονας σε μια ιδιωτική εταιρία, τη Celera Genomics, που βοήθησε στην καταγραφή της ακολουθίας του γονιδιώματος, και ο οποίος γράφει: “Η φυλή δεν έχει καμία γενετική ή επιστημονική βάση”. Αυτές οι δηλώσεις φαίνεται να υποστηρίζουν την άποψη ότι η “φυλή” ή η έννοια των διακεκριμένων αλλά αλλά επικαλυμμένων γενετικών ομάδων “δεν έχει νόημα”.
Ωστόσο οι Collins και Venter έδωσαν διευκρινίσεις για τα τόσο πολύ παρερμηνευθέντα σχόλιά τους. Σχεδόν κάθε μειονοτική ομάδα έχει κάποια στιγμή αντιμετωπίσει την κατάταξή της σαν γενετικά υποδεέστερη με βάση
κάποια επιφανειακή αντίληψη για το πώς κάποια γονίδια παίζουν παρουσιάζουν κάποια ιδιομορφία στον πληθυσμό στον οποίο εμφανίζονται. Η ροπή πολιτικών, εκπαιδευτικών ακόμη και ορισμένων επιστημόνων να υποτιμήσουν αυτό που μας διαχωρίζει είναι βεβαίως κάτι κατανοητό. Αλλά είναι και παραπλανητικό. Το DNA εξασφαλίζει ότι είμαστε διαφορετικοί όχι μόνο ως άτομα αλλά και ως ομάδες.
Πάντως οι ελαφρές διαφορές (και οι γενετιστές πιστεύουν σήμερα πως είναι σημαντικά μεγαλύτερες από το 0.1%) είναι καθοριστικές. Αυτό το 0.1% περιέχει περίπου 3 εκατομμύρια ζεύγη νουκλεοτιδίων στο ανθρώπινο γονιδίωμα και αυτά καθορίζουν πράγματα όπως το δέρμα ή το χρώμα των μαλλιών και η επιδεκτικότητα σε ορισμένες ασθένειες. Πηγαίνουν τον χάρτη των οικογενειακών μας δέντρων πίσω στους πρώτους σύγχρονους ανθρώπους.
Τόσο το πρόγραμμα για το ανθρώπινο γονιδίωμα όσο και η έρευνα για τις ασθένειες επαφίενται στην προϋπόθεση της εύρεσης διακριτών διαφορών μεταξύ ατόμων και πολύ συχνά ενδιάμεσων πληθυσμών. Οι επιστήμονες υπονόμευσαν τον όρο “φυλή”, με όλα τα συνοδευτικά κανονιστικά συμπαρομαρτούντα του, και υιοθέτησαν περισσότερο ουδέτερους όρους, όπως “πληθυσμός” και “κλίμα” που έχουν αρκετά ίδια σημασία. Σε μια τραβηγμένη από τα μαλλιά εκδοχή της< η φυλή ισοδυναμοί με “περιοχή της προγονικής καταγωγής”.
“Εβραϊκές ασθένειες”
Ο Ostrer αφιέρωσε την καριέρα του στην έρευνα αυτών των εκτενών οικογενειακών δένδρων, η οποία βοήθησε να εξηγηθεί η γενετική βάση κοινών και σπανίων ασθενειών. Σήμερα οι Εβραίοι παραμένουν αναγνωρίσιμοι σε μεγάλο ποσοστό από τις 40 περίπου ασθένειες που μεταφέρουμε δυσανάλογα ως αναπόφευκτη συνέπεια της ενδογαμίας. Εντοπίζει τα ίχνη της γοητευτικής ιστορίας πολυάριθμων “εβραϊκών ασθενειών”, όπως οι νόσος του Sachs, του Gaucher, των Niemann-Pick, την Mucolipidosis IV, όπως επίσης και του καρκίνου των μαστών και των ωοθηκών. Πράγματι, πριν από 10 χρόνια, μου διαγνώστηκε ότι είμαι φορέας μιας από τις τρεις γενετικές μεταλλάξεις για καρκίνο του μαστού και των ωοθηκών, που με χαρακτηρίζει εμένα και την οικογένειά μου ως ανεξίτηλα Εβραίο, δίνοντάς μου το έναυσμα να γράψω “Τα Παιδιά του Αβραάμ”.
Όπως ακριβώς οι Απωανατολίτες, οι Άμις, οι Ισλανδοί, οι Αβορίγινες, οι Βάσκοι, κάποιες αφρικανικές φυλές και άλλες ομάδες, έτσι και οι Εβραίοι παρέμεναν απομονωμένοι για αιώνες λόγω γεωργαφίας, θρησκείας και πολιτιστικών πρακτικών. Είναι χαραγμένο στο DNA μας. Όπως εξηγεί ο Ostrer με καταπληκτική λεπτομέρεια, το νήμα της εβραϊκής προέλευσης ενώνει τις ευμεγέθεις εβραϊκές κοινότητες της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης με τους Γιεμενίτες και με άλλους Εβραίους της Μέσης Ανατολής που επανεγκαταστάθηκαν στο Ισραήλ, όπως επίσης και τους μαύρους Lemba της νότιας Αφρικής και τους Εβραίους Cochin της Ινδίας. Όμως, σε μια συστροφή, οι δεσμοί δεν περιλαμβάνουν ούτε τους Bene Israel της Ινδίας ούτε τους Εβραίους της Αιθιοπίας. Τα γενετικά τεστ δείχνουν ότι και οι δύο ομάδες είναι προσήλυτοι σε αντίθεση με τους αρχέγονους μύθους τους.
Όμως τότε γιατί οι Εβραίοι φαίνονται τόσο διαφορετικοί και συνήθως να μοιράζονται τα χαρακτηριστικά των πληθυσμών που τους περιβάλλουν; Σκεφτείτε κοκκινομάλληδες Εβραίους, Εβραίους με μπλε μάτια ή τους μαύρους Εβραίους της Αφρικής. Όπως κάθε “συστάδα” -γενετικός όρος που χρησιμοποιεί ο Ostrer αντί για τον πιο εμπρηστικό “φυλή”- οι Εβραίοι σε ολόκληρη την ιστορία τους μετακινόντουσαν από τόπο σε τόπο, παρόλο που η επιγαμίες συνέβαιναν σπάνια μέχρι τις τελευταίες δεκαετίες. Παρόλο που υπάρχουν αναγνωρίσιμες γενετικές ποικιλίες που είναι κοινές μεταξύ των Εβραίων, δεν είμαστε μια “καθαρή” φυλή. Η χρονομηχανή των γονιδίων μας δείχνει ότι οι περισσότεροι Εβραίοι μοιράζονται μια προέλευση που φθάνει μέχρι την αρχαία Παλαιστίνη αλλά, όπως ολόκληρη η ανθρωπότητα, οι Εβραίοι είναι αλλοιωμένοι.
Περίπου το 80% των εβραίων ανδρών και το 50% των εβραίων γυναικών αρύουν την καταγωγή τους στην Μέση Ανατολή. Το υπόλοιπο εισήχθη στην “εβραϊκή γενετική λιμνούλα” μέσω προσηλυτισμού και επιγαμιών. Εκείνοι που έκανα επιγαμίες συχνά εγκατέλειπαν την πίστη τους εντός μίας ή δύο γενεών, κλαδεύοντας στην ουσία το εβραϊκό γενετικό δέντρο. Όμως πολλοί προσήλυτοι συνυφάστηκαν με την εβραϊκή γενεαλογική γραμμή. Αναλογιστείτε την εικονική προσήλυτη, τη βιβλική Ρουθ, η οποία παντρεύτηκε τον Βοάζ και έγινε η γιαγιά του βασιλιά Δαυίδ. Ξεκίνησε σαν outsider όμως δεν γίνεται να είσαι περισσότερο Εβραίος από το να είσαι από το αίμα του βασιλιά Δαυίδ!
Η εβραϊκή ευφυΐα
Προς τιμή του o Ostrer ασχολείται επίσης και με το τρίτο ζήτημα σχετικά με την εβραϊκότητα και τη φυλή: το ζήτημα της ευφυΐας. Οι Εβραίοι ανακάλυψαν αργά τον αιώνα της ελεύθερης σκέψης. Και ενώ η Διαφωτισμός σάρωνε την χριστιανική Ευρώπη κατά τον 17ο αι., η Χασκαλά δεν ενδυναμώθηκε παρά στις αρχές του 19ου αι. Όμως στην αρχή της νέας χιλιετίας οι Εβραίοι εθεωρούντο από τους πλέον ευφυείς πληθυσμούς στη γη. Αυτή η τάση είναι εμφανέστερη στην Αμερική, όπου υπάρχει η μεγαλύτερη συγκέντρωση Εβραίων εκτός Ισραήλ και ένα ιστορικό ανεξιθρησκίας.
Παρόλο που οι Εβραίοι αποτελούν λιγότερο από το 3% του πληθυσμού, έχουν κερδίσει περισσότερο από το 25% των Βραβείων Νομπέλ που έλαβαν αμερικανοί επιστήμονες από το 1950. Οι Εβραίοι επίσης αποτελούν το 20% των διευθυνόντων συμβούλων της χώρας και το 22% των φοιτητών της Ivy League. Ψυχολόγοι και εκπαιδευτικοί ερευνητές έχουν καθηλώσει τον μέσο όρο του Δείκτη Ευφυΐας από 107,5 μέχρι 115 ενώ ο ΔΕ λεκτικών ικανοτήτων είναι πάνω από το 120, μια εκπληκτική στάνταρτ απόκλιση πάνω από τον μέσο όρο του 100 που έχουν οι ευρωπαϊκής καταγωγής άνθρωποι. Είτε μας αρέσει είτε όχι, το ζήτημα του ΔΕ θα αναδειχθεί στα προσεχή χρόνια σε σημαντικό ζήτημα, καθώς οι ιατρικοί γενετιστές εστιάζονται στο να ξεκλειδώσουν τα μυστήρια του εγκεφάλου.
Πολλοί φιλελεύθεροι Εβραίοι υποστηρίζουν, τουλάχιστον δημοσίως, ότι η πληθώρα των Εβραίων δικηγόρων, των γιατρών και των κωμικών, συνιστά το προϊόν της πολιτισμικής μας κληρονομιάς, ωστόσο η επιστήμη έχει τη δική της συνθετότερη εκδοχή. Η εβραϊκή επιτυχία είναι προϊόν περισσότερο εβραϊκών γονιδίων παρά των Εβραίων μαμάδων.
“Άραγε κάνει καλό στους Εβραίους” να ερευνούν τόσο αμφιλεγόμενα θέματα; Δεν μπορούμε να αποφεύγουμε να ασχοληθούμε με τις πλέον προκλητικές ερωτήσεις στον αιώνα της γενετικής. Εξαιτίας της ιστορίας των ενδογαμιών μας, οι Εβραίοι είναι χρυσωρυχείο για τους γενετιστές που μελετούν τις ανθρώπινες διαφορές στην αναζήτησή τους για την εξεύρεση θεραπείας διαφόρων νόσων. Εξαιτίας της πολιτισμικής μας επιμονής στην μόρφωση, οι Εβραίοι ανήκουν στους κορυφαίους γενετιστές-ερευνητές παγκοσμίως.
Καθώς η ανθρωπότητα εξελίσσεται όλο και περισσότερο από γενετική άποψη, η ταυτότητα γίνεται ταυτόχρονα πιο ρευστή και πιο σταθερή. Οι Εβραίοι ιδίως μπορούν να βρουν χαρακτηριστικά της προέλευσής τους κυριολεκτικά παντού, ανασύροντας από την λάσπη παραδοσιακές κατηγορίες όπως η εθνικότητα, η εθνότητα, η θρησκευτική πίστη και η”φυλή”. Όμως, τέτοιες συζητήσεις σε τελική ανάλυση εντάσσονται στην πραγματικότητα μιας κοινής προέλευσης όλης της ανθρωπότητας. Η “Κληρονομιά” του Ostrer επισημαίνει ότι, παρά τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα να είναι κάποιος Εβραίος, από γενετική άποψη είμαστε όλοι μαζί. Και με αυτόν τον τρόπο έχει απλά δίκιο.
* Ο Jon Entine είναι ο ιδρυτής και διευθυντής του Genetic Literacy Project στο Πανεπιστήμιο George Mason, και ερευνητής στο Center for Health and Risk Communication.
http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-news/dna-links-prove-jews-are-a-race-says-genetics-expert-1.428664