ΥΝΕΤ 26.8.20
Του Saar Haas
Ραβίνος κατηγορεί την Ισραηλινή πολιτική για την αύξηση του αριθμού των Αμερικανών Εβραίων που χάνουν την επαφή τους με την κοινότητα, το Ισραήλ. 'Αποκόπτονται από το Ισραήλ επειδή δεν τους σέβεται', καταγγέλλει.
Μέχρι πριν από 10 χρόνια θ’ αρκούσε μια ματιά στην ταυτότητα κάποιου για να μάθεις αν είναι Εβραίος ή όχι.
Αν και το ΣτΕ έχει από τότε διαγράψει τη ρήτρα περί εθνικότητας από τις Ισραηλινές ταυτότητες, οι πληροφορίες εξακολουθούν να συγκεντρώνονται μέσω της απογραφής του πληθυσμού ενώ η Κεντρική Στατιστική Υπηρεσία δημοσιεύει ετήσιες αναφορές για τον αριθμό των Εβραίων που κατοικούν στο Ισραήλ (6.042.000, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή).
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όμως, όπου υπάρχει διαχωρισμός θρησκείας - κράτους, η φαινομενικά απλή ερώτηση της καταμέτρησης των Εβραίων γίνεται λίγο πιο περίπλοκη.
Δεδομένου ότι κανείς δεν υποχρεώνεται επίσημα ν’ αποκαλύψει τη θρησκεία του, η κατά προσέγγιση έστω καταμέτρηση του αριθμού των Εβραίων στη χώρα γίνεται εφικτή μόνο μέσω της διεξαγωγής ερευνών. Για το λόγο αυτό οι στατιστικολόγοι διίστανται ως προς το αν οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι η πατρίδα της μεγαλύτερης Εβραϊκής κοινότητας στον κόσμο.
Σύμφωνα μ’ αυτές τις μελέτες, το ποσοστό των Εβραίων στις ΗΠΑ παραμένει σταθερό τα τελευταία χρόνια, κυμαινόμενο γύρω στο 2%.
Πιο ενδιαφέρουσες, ωστόσο, από τους αριθμούς είναι οι διαιρέσεις στο εσωτερικό του ίδιου του Αμερικανικού Εβραϊσμού.
Σε αντίθεση με την Ισραηλινή κατάταξη των Haredi/θρησκευόμενων/κοσμικών, οι Αμερικανοί Εβραίοι ορίζουν οι ίδιοι (ή ακριβέστερα, ορίζονται στις έρευνες) αν ανήκουν ή όχι σε κάποιο δόγμα και ποιο είναι αυτό.
Μια ολοκληρωμένη έρευνα του 1990 διαπίστωσε ότι το 38% των Αμερικανών Εβραίων είναι μεταρρυθμιστές (μια πολύ μικρή ομάδα στο Ισραήλ), το 35% είναι συντηρητικοί, το 6% Ορθόδοξοι (haredim και "σύγχρονοι haredim") και το 10% θεωρούν τους εαυτούς τους ως 'Απλά Εβραίους'.
Από τότε όμως, οι αριθμοί αυτοί έχουν γνωρίσει μια δραματική αλλαγή.
Το 2012, έρευνες έδειξαν μια μείωση του ποσοστού των μεταρρυθμιστών Εβραίων που έφτασαν στο 34% και των συντηρητικών στο 26%. Το ποσοστό των Ορθόδοξων Εβραίων ανέβηκε στο 8%, γεγονός που αποδίδεται στη φυσική αύξηση του πληθυσμού.
Ο αριθμός όμως των 'Απλά Εβραίων' έκανε ένα άλμα προς τα πάνω φτάνοντας στο 25%.
'Ο Ορθόδοξος Ιουδαϊσμός είναι μια πιεστική δύναμη'
Παρά τη μείωση τους σε απόλυτους αριθμούς, οι μεταρρυθμιστές Εβραίοι εξακολουθούν να είναι το μεγαλύτερο και σημαντικότερο Εβραϊκό δόγμα της Βορείου Αμερικής. Ο Πρόεδρός τους, Ραβίνος Rick Jacobs, κατηγορεί τη θρησκευτική πολιτική του Ισραήλ γι’ αυτό που χαρακτηρίζει ως "κρίση".
"Το μεγαλύτερο σήμερα πρόβλημα μεταξύ του Ισραήλ και των Αμερικανών Εβραίων όσον αφορά στη θρησκεία είναι ότι ο Ορθόδοξος Ιουδαϊσμός είναι μια ισχυρή, πιεστική πολιτική δύναμη στο Ισραήλ", δήλωσε στο Ynet αρκετές εβδομάδες μετά την εκλογή των νέων Αρχιραβίνων του Ισραήλ, Ορθόδοξων τάσεων και οι δύο.
"Στο Ισραήλ, ο Ιουδαϊσμός και η δημοκρατία πλήττονται εξίσου από αυτήν την ανίερη συμμαχία. Αποδεχόμενη τις Ορθόδοξες αποφάσεις ως νόμο, η Ισραηλινή κυβέρνηση έφερε το Ισραήλ - και τον Εβραϊκό λαό - στην παρούσα κρίση", κατήγγειλε.
Την ώρα που έκανε τα συγκεκριμένα σχόλια, ο Jacobs συμμετείχε στο σεμινάριο του Ιδρύματος Ruderman για Ισραηλινούς δημοσιογράφους στη Νέα Υόρκη μαζί με συντηρητικούς και Ορθόδοξους ηγέτες, συμπεριλαμβανομένου του συντηρητικού Ραβίνου Steven Wernick και του Προέδρου του Πανεπιστημίου Yeshiva Richard Joel.
"Οι Βορειοαμερικανοί Εβραίοι, ειδικά οι νεότεροι, απλά δεν καταλαβαίνουν γιατί ο Ιουδαϊσμός που γνωρίζουν και αγαπούν δεν αναγνωρίζεται από το κράτος του Ισραήλ", τόνισε ο Jacobs στο σεμινάριο.
"Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όσον αφορά στον ρόλο των γυναικών. Οι γυναίκες είναι εντελώς ισότιμες σε κάθε πτυχή της τέλεσης του Ιουδαϊσμού μας - είναι σημαντικό να ισχύει το ίδιο και στο Ισραήλ.
"Ο Υπερ-Ορθόδοξος Ιουδαϊσμός είναι μια θεμιτή επιλογή για εκείνους που τον επέλεξαν. Δεν πρέπει όμως ν’ αποτελεί πλέον την προεπιλεγμένη θέση του Εβραϊκού κράτους.
"Πάρα πολλοί Εβραίοι της Διασποράς αποκόπτονται από ένα Ισραήλ που δεν τιμά, δεν αντανακλά ή δεν στηρίζει τις θεμελιώδεις Εβραϊκές δεσμεύσεις τους.
"Το κίνημά μας ήταν σαφές όσον αφορά στην αγάπη μας για το κράτος του Ισραήλ. Αλλά περιμένουμε ότι εμείς - και όλοι οι Εβραίοι - έχουμε στο Εβραϊκό κράτος τα ίδια δικαιώματα που έχουμε σε οποιαδήποτε άλλη χώρα.
Ο Jacobs εξήγησε ότι, αν και συνήθως τίθεται στο περιθώριο ως μια εσωτερική συζήτηση στο Ισραήλ, το θέμα των Women of the Wall αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα στη μεταρρυθμιστική ατζέντα.
"Πώς είναι δυνατόν μια Εβραία να μπορεί να φυλακιστεί στο Εβραϊκό κράτος επειδή απαγγέλει φωναχτά την προσευχή Sh'ma φορώντας ένα Tallit; Τι είδους μήνυμα στέλνει αυτό στις γυναίκες όλου του κόσμου και τους Εβραίους γενικότερα; Περιμένουμε ότι η κατάσταση θ’ αλλάξει στο Ισραήλ, έτσι ώστε όλες οι μορφές του Ιουδαϊσμού να μπορούν ν’ αναπτυχθούν και να ευδοκιμήσουν", κατέληξε.
'Απλά Εβραίοι' – κοινή ανησυχία;
Όπως ειπώθηκε, κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο δεκαετιών ο Αμερικανικός Ιουδαϊσμός αναγκάστηκε ν’ αντιπαλέψει με τον υπολογίσιμο νεοφερμένο 'Απλά Εβραίος'. Τι σημαίνει όμως το 'Απλά Εβραίος';
Στην πραγματικότητα, ο όρος αναφέρεται σ’ εκείνους που δεν σημείωσαν ότι ανήκουν σε κάποιο συγκεκριμένο δόγμα στην έρευνα και δεν πηγαίνουν σε συναγωγή.
Εξέχοντες ραβίνοι από διάφορες θρησκευτικές ομάδες έχουν εκφράσει μια κοινή ανησυχία για την αύξηση του ποσοστού του 'Απλά Εβραίων', ανησυχώντας ότι οι δεσμοί τους με το Ισραήλ συνεχώς αποδυναμώνονται.
Οι αυτοχαρακτηριζόμενοι όμως ως 'Απλά Εβραίοι' έχουν μια διαφορετική άποψη για το θέμα.
"Δεν πιστεύω ότι η αύξηση του ποσοστού των 'Απλά Εβραίων' πρέπει ν’ αποτελέσει αιτία συναγερμού για την Εβραϊκή κοινότητα στο σύνολό της", δήλωσε η Marjorie Dove Kent, CEO των Εβραίων για τη Φυλετική και Οικονομική Δικαιοσύνη (Jews for Racial and Economic Justice).
Η 33χρονη Dove Kent από το Μπρούκλιν τόνισε ότι ο αριθμός των 'Απλά Εβραίων' μεγαλώνει, και το ίδιο κάνει και ο αριθμός των Εβραϊκών ομάδων και οργανώσεων που προωθούν κοινωνικούς σκοπούς, κάτι που θεωρεί ως σημάδι του "παλμού" της Εβραϊκής κοινότητας.
"Σε κάποιο άλλο σημείο της ιστορίας, μπορείτε να διαβάσετε σειρά άρθρων για τους Εβραίους που θρηνούν την έναρξη και την άνοδο του Μεταρρυθμιστικού κινήματος - και πως αυτό σήμαινε το τέλος του Εβραϊσμού. Τώρα οι άνθρωποι θρηνούν την απομάκρυνση από το Μεταρρυθμιστικό κίνημα ως το τέλος του Εβραϊσμού. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας υπήρχε μια ποικιλόμορφη Εβραϊκή ύπαρξη, είτε αυτό σήμαινε μια κοσμική, θρησκευτική ή κάποια εντελώς άλλη κατηγορία", τόνισε.
Ο Will Schneider, διευθυντής του Ιδρύματος Slingshot, είχε μια παρόμοια άποψη.
"Το 'Απλά Εβραίοι' δεν σημαίνει 'μη ενεργά Εβραίοι'", υποστήριξε. "Μπορούν ακόμα να εκπαιδεύουν τα παιδιά τους, να τηρούν τις γιορτές και να μαθαίνουν από χιλιάδες χρόνια σοφίας".
Παρόλ’ αυτά, αυτοί και άλλοι παραδέχονται ότι οι δεσμοί των 'Απλά Εβραίων' με το Ισραήλ γίνονται όλο και πιο χαλαροί.
Οι λόγοι, ισχυρίζονται, είναι ποικίλοι: Ένας από τους πιο σημαντικούς είναι το ερώτημα του "ποιος είναι Εβραίος" και ο de-facto εξοστρακισμός μιας μεγάλης ομάδας Αμερικανών που θεωρούν τους εαυτούς τους ως Εβραίους - και θεωρούνται έτσι και από το περιβάλλον τους - αλλά δεν αντιμετωπίζονται ως τέτοιοι στο Ισραήλ.
Άλλοι λόγοι που αναφέρθηκαν είναι η έλλειψη πολιτικών γάμων, οι τελματωμένες συνομιλίες με τους Παλαιστινίους και η γενική έλλειψη ενδιαφέροντος για το Ισραήλ.
Ωστόσο, ορισμένοι ισχυρίζονται ότι οι καλοκαιρινές κατασκηνώσεις και εγχειρήματα όπως το Birthright Israel έχουν κάποια επιρροή προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Ο Jacobs έχει, εξάλλου, επίγνωση του γεγονότος ότι οι καιροί αλλάζουν: "Υπάρχουν πολλοί τρόποι να είσαι Εβραίος σήμερα. Είναι ζωτικής σημασίας να προσελκύεις Εβραίους - όλων των ηλικιών - τόσο εντός όσο και εκτός των τειχών των συναγωγών μας. Δεν μπορούμε να περιμένουμε να έρθουν οι Εβραίοι σ’ εμάς. Πρέπει να πάμε εκεί όπου είναι αυτοί και πρέπει να είμαστε ανοικτοί στους διαφορετικούς τρόπους μέσω των οποίων οι άνθρωποι εκφράζουν τον Ιουδαϊσμό τους.
"Πιστεύω ότι αυτή είναι μια εξαιρετικά συναρπαστική στιγμή για τον παγκόσμιο Εβραϊσμό. Ο μόνος κίνδυνος θα προκύψει αν εφαρμόσουμε έναν άκαμπτο, τελετουργικό Ιουδαϊσμό ως τον έναν και μοναδικό αληθινό Ιουδαϊσμό, κάτι που απλώς θ’ απομακρύνει ανθρώπους που διαφορετικά θα ήθελαν ν’ αποτελούν μέρος του καταπληκτικού Εβραϊκού μας ταξιδιού".
Αμερικανοί πρώτα, Εβραίοι μετά
Σύμφωνα με τον Jay Ruderman, ιδρυτή του ομώνυμου Ιδρύματος, αν και ο διάλογος μεταξύ του Ισραήλ και της Εβραϊκής κοινότητας είναι εντατικός, η κατανόηση της Εβραϊκής κοινότητας από τους Ισραηλινούς αξιωματούχους είναι περιορισμένη.
Σύμφωνα με τον Ruderman, οι Ισραηλινοί αντιμετωπίζουν ως επί το πλείστον τους Αμερικανούς Εβραίους μέσα από το πρίσμα της aliyah (επιστροφή στην πατρίδα). "Αυτό όμως δεν θα συμβεί. Φυσικά, εγώ επέστρεψα αλλά αυτό το βήμα ισχύει μόνο για ορισμένους Εβραίους. Το εγχείρημα Birthright Israel είναι επίσης ένα θετικό πράγμα αλλά δεν είναι αρκετό.
"Οι Αμερικανοί Εβραίοι, όπως και οι Εβραίοι από τον υπόλοιπο κόσμο, δεν πρέπει να έχουν δικαίωμα ψήφου στο Ισραήλ αλλά η γνώμη τους πρέπει ν’ ακούγεται και να λαμβάνεται υπ’ όψιν όταν βρίσκονται στο τραπέζι κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον του Ισραήλ".
Η βελτίωση των σχέσεων μεταξύ του Ισραήλ και του Αμερικανικού Εβραϊσμού αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα, τόνισε, αφού "πολλοί από τους νέους Εβραίους της Αμερικής αποτελούν ήδη την τέταρτη ή πέμπτη γενιά στις ΗΠΑ.
"Οι παππούδες τους και ίσως οι γονείς τους αντιμετώπισαν περιορισμούς σχετικά με τις πανεπιστημιακές σπουδές τους και άλλες δυσκολίες αλλά η σημερινή πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική".
"Στο Ισραήλ πιστεύουν ότι είναι πρώτα Εβραίοι και μετά Αμερικανοί αλλά οι νέοι βλέπουν τους εαυτούς τους ως καταρχήν Αμερικανούς".
Ο Ruderman ισχυρίστηκε ότι η Ισραηλινή συζήτηση για τους Αμερικανούς Εβραίους περιορίζεται στο "δώστε χρήματα και πολιτική υποστήριξη" αλλά το θέμα "είναι πολύ πιο περίπλοκο. Το Ισραήλ θα δυσκολευόταν πολύ χωρίς την Αμερικανική στήριξη και η Εβραϊκή κοινότητα έχει μεγάλη επιρροή στις ΗΠΑ.
"Επομένως, το Ισραήλ δεν θα έπρεπε να θεωρεί δεδομένη την Αμερικανική Εβραϊκή στήριξη".
http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4420965,00.html