Ζαν Κοέν: Το θέμα Κιπά-Σαμαρά έγινε θέμα και στην Washington Post
The Washington Post 14.10.2013
Του Jeffrey Weiss
Την περασμένη εβδομάδα, ο Έλληνας Πρωθυπουργός κατηγορήθηκε ότι επέδειξε ανεπαρκή σεβασμό προς τον Ιουδαϊσμό. Είναι πιθανόν οι επικριτές του να το βλέπουν εντελώς ανάποδα.
Αυτό είναι το σκηνικό: Κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στο Ισραήλ, ο Αντώνης Σαμαράς επισκέφθηκε το Μουσείο Μνήμης του Ολοκαυτώματος, το Yad Vashem, και κατέθεσε στεφάνι. Μια κοινή πρακτική αρχηγών κρατών που επισκέπτονται τη χώρα. Αρνήθηκε όμως να φορέσει την kippah, γνωστή και ως yarmulke, γνωστή και ως Εβραϊκό καπέλο. Αυτή δεν είναι μια τόσο κοινή πρακτική.
Το Yad Vashem φέρεται να δήλωσε: “Οι επισκέπτες παρακαλούνται να καλύψουν τα κεφάλια τους μόνο όταν επισκέπτονται την Αίθουσα Μνήμης όπου είναι θαμμένη η τέφρα των θυμάτων από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Το Μουσείο Yad Vashem λυπάται που ο Έλληνας Πρωθυπουργός αρνήθηκε να φορέσει ένα yarmulke αλλά δέχεται την απόφασή του”.
Έκανε λοιπόν λάθος ο Σαμαράς που δεν ακολούθησε το έθιμο των περισσότερων αξιωματούχων που επισκέπτονται το Μουσείο; Μήπως αισθάνθηκε ότι ουσιαστικά έδειχνε περισσότερο σεβασμό προς τον Ιουδαϊσμού μη φορώντας το καπέλο; Δεν είπε. Αλλά αν το έκανε, υπάρχει ένα πολύ καλό επιχείρημα υπέρ του.
Αν ο Σαμαράς πιστεύει ότι η κάλυψη του κεφαλιού με μια kippah είναι ένα καθαρά Εβραϊκό και θρησκευτικό τελετουργικό, ίσως να σκέφτηκε ότι μια τέτοια κίνηση από έναν μη-Εβραίο όπως αυτός θα μπορούσε να έδειχνε δύο είδη ασέβειας: Είτε ότι είναι ένας θρησκευτικός υποκριτής που προσποιείται ότι τηρεί το τελετουργικό. Είτε θεωρεί ότι η κάλυψη του κεφαλιού με μια kippah είναι κάτι ασήμαντο.
Να μερικές πιθανές συγκρίσεις: Θ’ αναμενόταν από έναν μη-Καθολικό να προσκυνήσει σε μια εκκλησία; Να γονατίσει κατά τη διάρκεια της λειτουργίας; Πρέπει οι μη Μουσουλμάνοι να βγάζουν τα παπούτσια τους όταν επισκέπτονται ένα τζαμί,; Οι επισκέπτες στο Βατικανό καλούνται να μην φορούν σορτς και φανελάκια.
Περνάει κάτι απ’ αυτά το όριο ανάμεσα στον σεβασμό και τη θρησκευτική πίστη; Εξαρτάται.
Η Gayle Colquitt White έγραψε κυριολεκτικά το βιβλίο για το συγκεκριμένο θέμα. Η πρώην δημοσιογράφος της Atlanta Journal-Constitution έγραψε το "Πιστοί και πιστεύω:. Ένας πρακτικός οδηγός για την Θρησκευτική Εθιμοτυπία σε Επαγγελματικές και Κοινωνικές Εκδηλώσεις" Πρόσφατα, εξήγησε τη γενική φιλοσοφία της:
"Δείξτε σεβασμό, προσπαθήστε να μην προσβάλετε ποτέ και, ως επισκέπτες, συμμετέχετε όσο η πίστη επιτρέπει και νιώθετε άνετα. Προσπαθήστε να μην θίγετε ούτε τους θεσμούς του οικοδεσπότη σας ούτε τα δικά σας προσωπικά θρησκευτικά όρια".
Κάτι που οδηγεί στο εξής ερώτημα: Πόσο θρησκευτική είναι η kippah; Εξαρτάται. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει μια ενιαία και μοναδική Εβραϊκή αρχή - ένας Πάπας – η Εβραϊκή παράδοση βρίθει μακραίωνων συζητήσεων για πολλά θέματα. Αυτό είναι ένα απ’ αυτά.
Σίγουρα, η kippah έχει μια μακρά θρησκευτική καταγωγή. Ο στίχος 28:4 της Εξόδου απαριθμεί τα ενδύματα που φορούσε ο αρχιερέας κατά την εκτέλεση των τελετουργιών στο Ναό, συμπεριλαμβανομένου κι ενός καλύμματος του κεφαλιού.
Δύο αποσπάσματα του Ταλμούδ κάνουν αναφορά στην κάλυψη του κεφαλιού.
Το ένα αφορά σε μια μητέρα που της αποκαλύπτεται ότι ο γιος της θα γίνει κλέφτης όταν μεγαλώσει. Εκείνη του βάζει ένα καπέλο για να του θυμίζει ότι ο Θεός τον παρακολουθεί πάντα. Ένα άλλο αφηγείται την ιστορία ενός σοφού που διατείνεται ότι δεν θα περπατήσει ποτέ με ακάλυπτο το κεφάλι απόσταση μεγαλύτερη από τέσσερις πήχεις. Το σκεπτικό του; "Η θεϊκή παρουσία βρίσκεται πάντα πάνω από το κεφάλι μου".
Όταν η κάλυψη του κεφαλιού με την kippah έγινε έθιμο, τουλάχιστον μια σχολή σκέψης θεωρούσε ότι η τήρησή του διέκρινε τους Εβραίους από τους μη Εβραίους. Όχι απλά ως σημάδι που πρέπει να τηρείται εξωτερικά αλλά και ως υπενθύμιση προς αυτούς που τη φορούν ότι πρέπει να διαφέρουν.
Δεν υποστηρίζουν όμως όλοι οι Εβραίοι σοφοί ότι η κάλυψη του κεφαλιού απαιτείται σε όλες τις περιπτώσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, παραθέτουν μη Εβραϊκό πολιτιστικό έθιμο που συχνά υπαγορεύει την απομάκρυνση του καπέλου ως ένδειξη σεβασμού. (Πρόκειται ακόμα για μια μετριοπαθή αντίληψη. Η Dr.Seuss βάσισε ένα ολόκληρο παιδικό βιβλίο στην κατανόησή της: "Τα 500 Καπέλα του Bartholomew Cubbins").
Σήμερα, ωστόσο, οι Ορθόδοξοι Εβραίοι είναι αυστηροί όσον αφορά στην κάλυψη του κεφαλιού σε δημόσιες ακόμη και ιδιωτικές εκδηλώσεις. Οι συντηρητικοί αλλά και πολλοί μεταρρυθμιστές Εβραίοι συνήθως φορούν μια kippah κατά τη διάρκεια της προσευχής.
Οπότε ας συγκρίνουμε την Kippah (που παρεμπιπτόντως σημαίνει "θόλος" στα Εβραϊκά) με τα άλλα παραδείγματα: το προσκύνημα είναι αναμφίβολα Καθολικό. Η γονυκλισία κατά τη διάρκεια της λειτουργίας είναι εμφανώς θρησκευτική. Η απαίτηση για μακριά παντελόνια και μανίκια είναι μια αρκετά ευρεία εντολή που δεν μοιάζει ιδιαίτερα θρησκευτική.
Το βγάλσιμο των παπουτσιών σ’ ένα τζαμί; Είναι μια Μουσουλμανική ένδειξη σεβασμού, αυτό είναι σίγουρο. Και σε ορισμένες χώρες, οι Μουσουλμάνοι βγάζουν τα παπούτσια τους πριν μπουν σ’ ένα σπίτι. Είναι κι αυτό θρησκευτικό; Πολλοί Μουσουλμάνοι, έτσι το αντιλαμβάνονται στο τζαμί. Όμως δεν αποτελεί προσθήκη σε αυτά που φοράνε οπότε δεν το νιώθουν τόσο ενοχλητικό όσο την υποχρέωση να βάλουν κάτι.
Πού τοποθετεί αυτό τον Σαμαρά; Το Yad Vashem δεν είναι ένα θρησκευτικό κέντρο και εκείνος δεν παρίστατο σε μια λατρευτική τελετή. Μπορεί να πίστευε ότι το να φορέσει ένα Εβραϊκό καπέλο θα παραβίαζε τις δικές του (τις Ελληνορθόδοξες) πεποιθήσεις.
Όπως επισήμαναν ορισμένες ειδησεογραφικές αναφορές, ο Σαμαράς είναι γνωστός πολέμιος του αντισημιτισμού στη χώρα του. Θα έλεγα ότι του αξίζει να προσπεράσουμε το θέμα της kippah.
http://www.washingtonpost.com/national/on-faith/commentary-does-refusal-to-wear-a-skullcap-signal-disrespect/2013/10/14/56b1494e-3500-11e3-89db-8002ba99b894_story.html