National Post 4.11.2013
Του Thomas Harding*
Είναι Μάιος του 1945. Στον απόηχο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, συγκροτείται η πρώτη Βρετανική ερευνητική ομάδα εγκλημάτων πολέμου για να κυνηγήσει τους ανώτερους αξιωματούχους των Ναζί που ήταν υπεύθυνοι για τις μεγαλύτερες θηριωδίες που έχει δει ποτέ ο κόσμος. Ένας από τους επικεφαλής ερευνητές είναι ο Υπαστυνόμος Hanns Alexander, ένας Γερμανό-Εβραίος που υπηρετεί πλέον στον Βρετανικό στρατό. Ο Rudolf Höss είναι ο πιο φευγαλέος στόχος του.
Ως διοικητής του Άουσβιτς, ο Höss δεν επέβλεψε μόνο τη δολοφονία περισσότερων του ενός εκατομμυρίου ανδρών, γυναικών και παιδιών αλλά ήταν και ο άνθρωπος που τελειοποίησε το πρόγραμμα μαζικής εξόντωσης του Χίτλερ.
Ο Höss έχει διαφύγει από το Βερολίνο και κρύβεται σ’ έναν αχυρώνα κοντά στα Δανικά σύνορα. Είναι ο άνθρωπος του οποίου η μαρτυρία μπορεί να εξασφαλίσει τη δικαιοσύνη στη Νυρεμβέργη. Ο Höss θέλει να ξεφύγει στη Νότια Αμερική προτού τον προλάβει ο ερευνητής. Μετά από μια τραυματική ανάκριση της συζύγου του Höss, Hedwig, ο Hanns Alexander έχει ανακαλύψει την ταυτότητα του διοικητή και που κρύβεται.
Το κυνηγητό αρχίζει.
Gottrupel, Γερμανία, 1946. Μόλις ο Hanns άκουσε την ομολογία της Hedwig Höss, έσπευσε στον Λοχαγό Cross, και οι δύο συμφώνησαν γρήγορα σ’ ένα σχέδιο. Θα πρέπει να πραγματοποιήσουν τη σύλληψη υπό την κάλυψη του σκότους και όσο το δυνατόν συντομότερα. Και θα χρειαστούν σοβαρή δύναμη πυρός. Δεν ήταν σαφές αν ο Rudolf ήταν μόνος και υπήρχε μεγάλη πιθανότητα να προβάλει αντίσταση.
Μέσα στην επόμενη ώρα οι άνδρες του Τμήματος 92 της Ασφάλειας συγκεντρώθηκαν και ενημερώθηκαν για την επιχείρηση. Πολλοί απ’ αυτούς ήταν Γερμανοί Εβραίοι όπως ο Hanns - άνδρες που είχαν εκδιωχθεί από τη χώρα τους και είχαν χάσει μέλη της οικογένειάς τους στο Άουσβιτς. Ορισμένοι είχαν κρατήσει τα αρχικά τους ονόματα όπως οι Kuditsch και Wiener. Άλλοι είχαν λάβει Βρετανικά ονόματα όπως οι Roberts, Cresswell και Shiffers. Υπήρχαν και στρατιώτες γεννημένοι στην Αγγλία από Εβραϊκές οικογένειες, το ίδιο εξοργισμένοι, άνδρες όπως ο Bernard Clarke από τη νότια ακτή και ο Karl "Blitz" Abrahams από το Λίβερπουλ.
Τα τουφέκια ελέγχθηκαν και οι προμήθειες φορτώθηκαν στα φορτηγά: κουβέρτες, ένας ασύρματος, κουτιά με επιπλέον πυρομαχικά. Ένα κουτί με στειλιάρια στριμώχθηκε στο πίσω μέρος ενός από τα οχήματα. Εν τω μεταξύ, ο Hanns επικοινώνησε με τον διοικητή του τμήματος Ασφαλείας 318 εξηγώντας του την αποστολή και ζητώντας επιπλέον στήριξη. Κανόνισε επίσης να τους συνοδεύσει ένας γιατρός από το 5ο Σύνταγμα Πυροβολικού του Βασιλικού Ιππικού.
Δύο ώρες αργότερα, το μικρό κομβόι των φορτηγών και των τζιπ προχωρά κατά μήκος των στενών δρόμων προς το Gottrupel. Το σκοτάδι είχε πέσει στη Γερμανική ύπαιθρο. Μέσα στα οχήματα 25 άνδρες κάθονταν στους πάγκους παίζοντας νευρικά με τον εξοπλισμό τους. Ο Hanns ήξερε ότι όλοι ήθελαν να "συμμετέχουν στο κυνήγι".
Ήταν πίσσα σκοτάδι κι εντελώς ήσυχα όταν το κομβόι γλίστρησε στο αγρόκτημα στο Gottrupel στις 23:00 μμ της 11ης Μαρτίου 1946. Βγαίνοντας από το τζιπ του με τη συνοδεία του γιατρού και του οδηγού, ο Hanns διέταξε τους άλλους να μείνουν πίσω. Περπάτησε προς τον στάβλο και χτύπησε δυνατά.
Ο Rudolf "ξύπνησε ξαφνιασμένος" από την αναταραχή έξω. Στην αρχή δεν ανησύχησε υποθέτοντας ότι επρόκειτο για "μία από τις ληστείες που ήταν πολύ συχνές αυτήν την ώρα στην περιοχή". Τότε άκουσε μια αυστηρή φωνή να τον διατάζει ν’ ανοίξει. Συνειδητοποιώντας ότι δεν είχε άλλη επιλογή, άνοιξε την πόρτα. Δύο άνδρες με Βρετανικές στολές στέκονταν μπροστά του. Ο Rudolf μπορούσε να δει από τα διακριτικά τους ότι επρόκειτο για έναν Λοχαγό κι έναν γιατρό. Πίσω τους στέκονταν τουλάχιστον 20 στρατιώτες με προτεταμένα τα όπλα τους. Ζαλίστηκε από τα φώτα και την παρουσία όλων αυτών των ανδρών.
Χωρίς προειδοποίηση ο ψηλός, όμορφος και άγριος στην εμφάνιση Λοχαγός του έχωσε ένα πιστόλι στο στόμα. Στη συνέχεια τον έψαξαν για χάπια κυανίου. "Πήγαινε και βεβαιώσου ότι είναι καθαρός", είπε ο Hanns στον γιατρό κρατώντας τον Rudolf ενώ εκείνος του έψαχνε το στόμα για φιαλίδια δηλητηρίου. Μετά από λίγα δευτερόλεπτα ο γιατρός είπε ότι όλα ήταν εντάξει.
Ο Λοχαγός άρχισε να μιλάει σε άπταιστα Γερμανικά. Έγινε αμέσως φανερό στον Rudolf ότι ο άνθρωπος ήταν αυτόχθων. Συστήθηκε ως Λοχαγός Alexander της Βρετανικής ερευνητικής ομάδας εγκλημάτων πολέμου και ζήτησε να δει τα χαρτιά του Rudolf. Ο διοικητής του επέδειξε την ταυτότητά του - Franz Lang με προσωρινό αριθμό κάρτας B22595. Ο Hanns είχε δει αυτό το όνομα στην πινακίδα δίπλα στην πόρτα του αχυρώνα αλλά ήξερε ότι ήταν ψευδές. Ο άντρας έμοιαζε πολύ με τη φιγούρα της φωτογραφίας που κουβαλούσε μαζί του. Μεγαλύτερος, πιο άρρωστος, λεπτότερος, σίγουρα, αλλά πάντως έμοιαζε.
Ο Hanns κούνησε τη φωτογραφία και είπε στον Rudolf ότι πίστευε ότι είναι ο διοικητής του Άουσβιτς. Ο Rudolf αρνήθηκε πάλι τον ισχυρισμό δείχνοντας για μια ακόμη φορά τα έγγραφα της ταυτότητάς του. Ίσως κατάφερνε να ξεγλιστρήσει: Στο κάτω-κάτω, οι Βρετανοί τον είχαν αφήσει και στο παρελθόν να ξεγλιστρήσει μέσα από τα χέρια τους.
Ωστόσο, ο Hanns ήταν πεπεισμένος. Σήκωσε τα μανίκια του πουκαμίσου του για να δει αν υπήρχε μια ομάδα αίματος γραμμένη με τατουάζ στο μπράτσο του αλλά δεν υπήρχε τίποτα. Η συζήτηση δεν οδηγούσε πουθενά. Ωστόσο, ο Hanns δεν σκόπευε να παραιτηθεί. Τα μάτια του περιπλανιούνταν στον αχυρώνα ψάχνοντας έναν τρόπο ν’ αποδείξει την ταυτότητα του άνδρα.
Τελικά ο Hanns κοίταξε κάτω και παρατήρησα τη βέρα του. "Δος τη μου", είπε.
"Δεν μπορώ, έχει κολλήσει εδώ και χρόνια", απάντησε ο Rudolf. "Δεν υπάρχει πρόβλημα", είπε ο Hanns. "Απλά θα σου κόψω το δάχτυλο".
Ο Hanns ζήτησε από ένα από τα μέλη του Τμήματος Ασφαλείας 92 να του φέρει ένα μαχαίρι κουζίνας από το εσωτερικό του αχυρώνα. Όταν επέστρεψε, έδωσε το μαχαίρι στον Hanns ο οποίος προχώρησε ένα βήμα, φανερά έτοιμος να πραγματοποιήσει την απειλή του. Συνειδητοποιώντας ότι ούτως ή άλλως θα έχανε το δαχτυλίδι, ο Rudolf έβγαλε απρόθυμα τη βέρα από το δάχτυλό του. Στη συνέχεια, κοιτάζοντας εξοργισμένος τον Hanns, του το παρέδωσε. Ο Hanns κράτησε το δαχτυλίδι στο φως και κοίταξε στο εσωτερικό του όπου είδε χαραγμένα τα ονόματα "Rudolf" και "Hedwig". Ο Hanns τον ευχαρίστησε κι έβαλε το δαχτυλίδι στην τσέπη του.
Έχοντας εντοπίσει τον άνθρωπο του, ο Hanns ήταν έτοιμος να προχωρήσει στη σύλληψη. Ένιωσε όμως ότι οι συνάδελφοί του ήθελαν να βγάλουν το μίσος τους. Μάλιστα, ήθελε κι αυτός να κάνει το ίδιο. Έπρεπε να πάρει μια γρήγορη απόφαση: θα τους έδινε το ελεύθερο ή θα προστάτευε τον Rudolf; Στράφηκε στους άνδρες του και τους είπε: "Σε 10 λεπτά θέλω να έχω τον Höss στο αυτοκίνητό μου – αβλαβή" κι έφυγε. Ήξερε ότι αυτό τον έκανε υπεύθυνο για ό, τι επρόκειτο να συμβεί αλλά ήταν έτοιμος ν’ αντιμετωπίσει τις συνέπειες.
Ο Rudolf περικυκλώθηκε αμέσως από τους υπόλοιπους στρατιώτες οι οποίοι τον έσυραν σ’ ένα από τα τραπέζια σφαγής του αχυρώνα, του έσκισαν τις πιτζάμες και τον χτύπησαν με τα στειλιάρια. Ο Rudolf ούρλιαζε αλλά τα χτυπήματα συνεχίζονταν. Μετά από λίγο, ο γιατρός είπε στον Hanns: "Σταμάτησέ τους εκτός κι αν θέλεις να πας πίσω ένα πτώμα".
Όσο ξαφνικά άρχισε ο ξυλοδαρμός τόσο ξαφνικά και σταμάτησε. Μια τραχιά μάλλινη κουβέρτα τυλίχθηκε γύρω από τους ώμους του και μεταφέρθηκε έξω από το στάβλο.
Γύρω στα μεσάνυχτα ο κρατούμενος φορτώθηκε στο φορτηγό. Ο Hanns και τρεις λοχίες ανέβηκαν πίσω του. Ο Hanns είπε στον οδηγό να πάει στη Heide όπου θα παρέδιδαν τον Rudolf στην τοπική φυλακή. Ο Hanns κάθισε σ’ έναν από τους πάγκους δίπλα στον Rudolf στο πίσω μέρος του φορτηγού. Καθώς το φορτηγό προχωρούσε κατά μήκος των στενών δρόμων, ο Hanns έθεσε στον κρατούμενο μια σειρά από ερωτήματα: Ποιο είναι το όνομά σου; Ποιος ήταν ο βαθμός σου στα SS; Ποιος ήταν ο ρόλος σου κατά τη διάρκεια του πολέμου; Δούλευες στο Άουσβιτς; Τελικά, μετά από επανειλημμένες ερωτήσεις, ο Rudolf επιβεβαίωσε στον Hanns ότι υπήρξε διοικητής του Άουσβιτς και ότι ήταν "προσωπικά υπεύθυνος για τον θάνατο 10.000 ανθρώπων". Με αυξανόμενο ενθουσιασμό ο Hanns συνειδητοποίησε ότι όχι μόνο είχε συλλάβει τον άνθρωπό του αλλά κι ότι εκείνος ήταν πρόθυμος να μιλήσει.
Όταν έφτασαν στη Heide δύο ώρες αργότερα, τα φορτηγά σταμάτησαν σ’ ένα μπαρ στο κέντρο της πόλης όπου τους περίμενε ο δίδυμος αδελφός του Hanns, Paul, ο οποίος υπηρετούσε επίσης στον Βρετανικό στρατό. Με τον Rudolf να έχει μείνει φρουρούμενος στο φορτηγό, ο Hanns και άλλα 25 περίπου άτομα στοιβάχτηκαν μέσα στο μπαρ. Περιέργως, ο Hanns διέκοψε την ασφαλή παράδοση του πλέον καταζητούμενου εγκληματία πολέμου προκειμένου να το γιορτάσει.
Ο Paul περιέγραψε τη σκηνή στους γονείς του σε επιστολή που τους έγραψε την επόμενη μέρα: 13 Μαρτίου 1946
Ο Hanns είχε μια πολύ επιτυχημένη θητεία εδώ αν και ιδιαίτερα πολυάσχολη. Δεν φεύγει όμως με άδεια χέρια. Έπιασε τον μπάσταρδο από το Άουσβιτς. Δεν έχω ξαναδεί τέτοιο πράγμα σ’ όλη μου τη ζωή. Όταν τέλειωσαν όλα βρήκα την ομάδα να γιορτάζει ενώ τα πόδια του Rudolf πάγωναν στο αυτοκίνητο όπου βρισκόταν υπό κράτηση. Ήπιαμε στην επιτυχία μας με σαμπάνια και ουίσκι. Αρκετά ταιριαστό για τη δουλειά. Πρέπει όμως ν’ αφήσω τις λεπτομέρειες της περιγραφής στον Hanns. Είναι καλός τύπος αλλά μην του το πείτε γιατί γίνεται eingebildet [αυτάρεσκος].
Όταν σταμάτησαν τους εορτασμούς, ο Hanns επέστρεψε στο φορτηγό, έβγαλε τον Rudolf από το όχημα, του πήρε την κουβέρτα από τους ώμους και τον ανάγκασε να περπατήσει γυμνός ως τη φυλακή στην άλλη πλευρά της χιονισμένης κεντρικής πλατείας. Μόλις μπήκαν στη φυλακή, ο Hanns μαζί μ’ έναν λοχία του Τμήματος Ασφαλείας ξεκίνησαν την πρώτη επίσημη ανάκριση του Rudolf. Τον ανάγκαζαν να πιεί αλκοόλ και τον χτυπούσαν με το ίδιο του το μαστίγιο που το είχαν πάρει από το στάβλο στο Gottrupel. Με τα χέρια του δεμένα συνέχεια με χειροπέδες και τη θερμοκρασία στο κελί αρκετά κάτω από το μηδέν, τα γυμνά πόδια του Rudolf έπαθαν γρήγορα κρυοπαγήματα.
Τρεις ημέρες αργότερα, στις 15 Μαρτίου 1946, ο Hanns παρέδωσε τον Rudolf στο στρατόπεδο Tomato, μια φυλακή υπό Βρετανική διοίκηση κοντά στην πόλη Minden. Εκεί, ο Συνταγματάρχης Gerald Draper - ο δικηγόρος της Ομάδας Εγκλημάτων Πολέμου - ξεκίνησε ένα νέο γύρο εντατικής ανάκρισης. Λίγες ώρες αργότερα, η δήλωση του Rudolf δακτυλογραφήθηκε σε μια οκτασέλιδη εξομολόγηση και μια σύνοψη μιας παραγράφου. Ήταν η πρώτη φορά που ένας διοικητής στρατοπέδου συγκέντρωσης παρείχε λεπτομέρειες της Τελικής Λύσης. Ο Rudolf είχε ομολογήσει τον συντονισμό της δολοφονίας δύο εκατομμυρίων ανθρώπων.
*"Από τον Hanns στον Rudolf: Η πραγματική ιστορία του Γερμανο-Εβραίου που συνέλαβε τον διοικητή του Άουσβιτς", του Thomas Harding. Ο Thomas Harding είναι δημοσιογράφος που έχει αρθρογραφήσει για τους Financial Times, τους Sunday Times και τον Guardian, μεταξύ άλλων. Ζει στο Hampshire της Αγγλίας.