Haaretz 26.6.2014
Του Ofer Aderet

 

Νέα έρευνα δεν βρίσκει καμία απόδειξη ότι οι Ασκενάζι Εβραίοι είναι απόγονοι των Χαζάρων ή ότι οι υπήκοοι του μεσαιωνικού βασιλείου ασπάστηκαν μαζικά τον Ιουδαϊσμό.

Σύμφωνα με νέα έρευνα ιστορικού του Εβραϊκού Πανεπιστημίου, ο ισχυρισμός ότι οι σημερινοί Ασκενάζι Εβραίοι κατάγονται από Χαζάρους που εξιουδαΐστηκαν τον Μεσαίωνα είναι ένας μύθος.

Η θέση περί Χαζάρων κέρδισε διεθνή προβολή όταν ο Καθ. Shlomo Sand του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ δημοσίευσε την "Επινόηση του Εβραϊκού λαού (The Invention of the Jewish People)" το 2008. Σ’ αυτό το βιβλίο, το οποίο έγινε best seller και μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες, ο Sand υποστήριξε ότι ο "Εβραϊκός λαός" είναι μια επινόηση, σφυρηλατημένη από μύθους και παραποιημένη "ιστορία"  για να δικαιολογήσει την Εβραϊκή κατοχή της Γης του Ισραήλ.

Τώρα, ένας άλλος Ισραηλινός ιστορικός αμφισβητεί ένα από τα θεμέλια της επιχειρηματολογίας του Sand: τον ισχυρισμό του ότι οι Ασκενάζι Εβραίοι κατάγονται από τον λαό του βασιλείου των Χαζάρων ο οποίος τον 8ο αιώνα ασπάστηκε μαζικά τον Ιουδαϊσμό μ’ εντολή του βασιλιά του. Σε άρθρο που δημοσιεύθηκε αυτόν το μήνα στο περιοδικό "Εβραϊκών Κοινωνικών Σπουδών", ο Καθ. Shaul Stampfer κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να στηρίζουν αυτόν τον ισχυρισμό.

"Ένας τέτοιος προσηλυτισμός, αν και είναι μια υπέροχη ιστορία, δεν συνέβη ποτέ", τόνισε ο Stampfer.

Ο Stampfer, ειδικός στην Εβραϊκή ιστορία, ανέλυσε υλικό από διάφορα πεδία αλλά δεν βρήκε καμία αξιόπιστη πηγή που να στηρίζει τον ισχυρισμό ότι οι Χαζάροι - ένα πολυεθνικό βασίλειο που περιελάμβανε Ιρανούς, Τούρκους, Σλάβους και Κιρκάσσιους - προσηλυτίστηκε στον Ιουδαϊσμό. "Δεν υπήρξε ποτέ ένας εξιουδαϊσμός του βασιλιά των Χαζάρων ή της Χαζαρικής ελίτ", δήλωσε. "Ο εξιουδαϊσμός των Χαζάρων είναι ένας μύθος χωρίς πραγματική βάση".

Ως ιστορικός δηλώνει έκπληκτος για το πόσο δύσκολο είναι "ν’ αποδείξει κανείς ότι κάτι δεν συνέβη. Μέχρι τώρα, το μεγαλύτερο μέρος της έρευνάς μου αποσκοπούσε στο ν’ ανακαλύψει ή να διευκρινίσει τι συνέβη στο παρελθόν... Είναι μια πολύ πιο δύσκολη πρόκληση ν’ αποδείξεις ότι κάτι δεν συνέβη παρά ν’ αποδείξεις ότι έγινε".

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η απόδειξη βασίζεται κατά κύριο λόγο στην απουσία αποδεικτικών στοιχείων κι όχι στην παρουσία τους - όπως το γεγονός ότι ένα τόσο απροσδόκητο περιστατικό όπως ο προσηλυτισμός ενός ολόκληρου βασιλείου στον Ιουδαϊσμό άξιζε κάποιας αναφοράς στις σύγχρονές του πηγές. "Η σιωπή τόσων πολλών πηγών για τον εξιουδαϊσμό των Χαζάρων είναι πολύ ύποπτη", σχολίασε ο Stampfer. "Οι Βυζαντινοί, οι Geonim [Εβραίοι θρησκευτικοί ηγέτες του 6-11ου αιώνα], οι σοφοί της Αιγύπτου - κανένας από αυτούς δεν έχει ούτε μια λέξη να πει για τους Εβραίους Χαζάρους".

Η έρευνα κατέληξε να διαρκέσει 4 χρόνια. "Νόμιζα ότι θα τέλειωνα μέσα σε δύο μήνες αλλά ανακάλυψα ότι υπήρχε ένας τεράστιος όγκος δουλειάς. Έπρεπε να ελέγξω πηγές που δεν είναι στον τομέα μου και συμβουλεύτηκα και βοηθήθηκα από πολλούς ανθρώπους".

Σύμφωνα με τον Stampfer, η έρευνα του δεν είχε πολιτικά κίνητρα, αν και αναγνωρίζει ότι το θέμα είναι πολιτικά φορτισμένο. "Είναι ένα πραγματικά ενδιαφέρον ιστορικό ερώτημα αλλά έχει και πολιτικές προεκτάσεις", παραδέχτηκε. "Ως ιστορικός, έχω μια φυσική ανησυχία για την κακή χρήση της ιστορίας. Νομίζω ότι η ιστορία θα πρέπει ν’ αφαιρεθεί από τις πολιτικές συζητήσεις αλλά όποιος παρ’ όλα αυτά θέλει να χρησιμοποιήσει την ιστορία πρέπει τουλάχιστον να παρουσιάζει τα σωστά στοιχεία. Στην προκειμένη περίπτωση, τα γεγονότα είναι ότι οι Χαζάροι δεν προσηλυτίστηκαν, οι Εβραίοι δεν είναι απόγονοι των Χαζάρων και τα σύγχρονα πολιτικά προβλήματα μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων πρέπει να επιλυθούν με βάση την τρέχουσα πραγματικότητα κι όχι ένα εικονικό παρελθόν".

Ο Sand είχε συνδέσει το θέμα των Χαζάρων με την Ισραηλινο-Παλαιστινιακή διένεξη λέγοντας το 2008 στη Haaretz ότι πολλοί Εβραίοι φοβούνται ότι η ευρεία αποδοχή της θέσης του θα μπορούσε να υπονομεύσει "το ιστορικό δικαίωμά τους στη γη. Η αποκάλυψη ότι οι Εβραίοι δεν είναι από την Ιουδαία [αρχαίο Ισραήλ] θα έπληττε θεωρητικά  τη νομιμότητα της παρουσίας μας εδώ... Υπάρχει ένας πολύ βαθύς φόβος ότι θα δημιουργηθούν αμφιβολίες για το δικαίωμά μας να υπάρχουμε".

Ο Stampfer πιστεύει ότι η εμμονή του μύθου του Χαζαρικού εξιουδαϊσμού μαρτυρά την απροθυμία των ερευνητών να εγκαταλείψουν οικεία μοντέλα. "Όσοι πίστεψαν αυτήν την ιστορία - και είναι πολλοί - συνήθως δεν το έκαναν για κακόβουλους λόγους", τονίζει. "Λέω στους φοιτητές μου ότι το μόνο πράγμα που θέλω να θυμούνται από τα μαθήματα μου είναι η ανάγκη να διερευνούν και να ρωτούν - να διερευνούν αν τα επιχειρήματα που ακούνε είναι αξιόπιστα, λογικά και βάσιμα". 

http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-features/1.601287