BESA Center Τρίτη 7.12.2020
ΔΡ. Manfred Gerstyenfed*
Perspectives Paper No. 1.840

Περίληψη των κυριότερων σημείων:  Για περίπου 20 χρόνια, η ΕΕ ήταν σε μεγάλο βαθμό ανενεργή, ανίκανη, αμελής, και μερικές φορές ακόμη και εχθρική στη μάχη κατά του αντισημιτισμού. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η έντονη αντιπάθεια εναντίον Εβραίων και Ισραήλ αυξήθηκε πολύ στην ΕΕ. Η Επιτροπή της ΕΕ ανακοίνωσε ότι το 2021 θα παρουσιάσει μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού. Καμία τέτοια στρατηγική δεν μπορεί να πετύχει χωρίς τη λεπτομερή εξήγηση της μακράς ιστορίας του αντισημιτισμού στην Ευρώπη. Εάν η στρατηγική δεν αναγνωρίσει ρητά ότι ο αντισημιτισμός είναι αναπόσπαστο κομμάτι του ευρωπαϊκού πολιτισμού, θα αποτύχει.

Η Επιτροπή της ΕΕ έχει δηλώσει ότι στη χρονιά που έρχεται, σκοπεύει να αντιμετωπίσει το ζήτημα της αντισημιτικής υποκίνησης. Το πρόγραμμά της για το 2021 αναφέρει: «Δεδομένης της αύξησης της αντισημιτικής βίας και τα εγκλήματα μίσους, η Επιτροπή θα παρουσιάσει μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού για να συμπληρώσει και να υποστηρίξει τις προσπάθειες των κρατών μελών». Η ΕΕ σκοπεύει επίσης να υιοθετήσει μια διακήρυξη κατά του αντισημιτισμού στη σύνοδο κορυφής του Δεκεμβρίου.

Η μακρά Ευρωπαϊκή ιστορία για τον αντισημιτισμό, η οποία διήρκεσε πάνω από χίλια χρόνια, είχε την προέλευσή της πριν ακόμη να υπάρξει η έννοια της Ευρώπης. Καμία στρατηγική της ΕΕ κατά του αντισημιτισμού δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική χωρίς τη λεπτομερή εξήγηση της ιστορίας του χιλιετούς αντισημιτισμού της Ευρώπης. Αυτό θα απαιτήσει, πρώτα απ όλα, τον εστιασμό στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, αλλά θα πρέπει επίσης να συμπεριλάβει στην προσοχή της και σε μεμονωμένες προσωπικότητες όπως ο Erasmus, ο Martin Luther, ο Voltaire, οι πρώτοι Γάλλοι σοσιαλιστές του 19ου αιώνα και ο Karl Marx.

Το έγγραφο της ΕΕ θα πρέπει να εξηγήσει πως ο άθλιος και φανατικός χριστιανικός αντισημιτισμός έθεσε τη βάση για το δεύτερο μεγάλο κύμα αυτού του μίσους, του εθνικού αντισημιτισμού και της πιο ακραίας γενοκτονικής έκφρασής του: τον Ναζισμό.

Στα χρόνια μετά τον  Β 'Παγκοσμίου Πολέμου, σχηματίστηκε σταδιακά ένας τρίτος τρόπος αντισημιτισμού: Ο αντι-Ισραηλινός. Η ΕΕ και ορισμένα κράτη μέλη της έχουν συμμετάσχει σε αυτήν την μορφή του αντισημιτισμού κατά καιρούς. Όλα αυτά θα πρέπει να αναλυθούν λεπτομερώς και να επεξηγηθούν. Διαφορετικά, το τελικό έγγραφο δεν θα είναι έγκυρο.

Ένα σημαντικό ορόσημο στην αλλοίωση της πραγματικότητας της ΕΕ για τον αντισημιτισμό σημειώθηκε το 2003, όταν το Κέντρο Έρευνας για τον Αντισημιτισμό (CRA) στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, ζήτησε από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ρατσισμού και Ξενοφοβίας (EUMC) να αναλύσει τα δεδομένα και να συνοψίσει τα ευρήματα για τον αντισημιτισμό που είχε συλλέξει ο ευρωπαϊκός οργανισμός.

Η αμερικανίδα μελετητής Amy Elman περιέγραψε λεπτομερώς αυτήν την αποτυχία το 2015 στο βιβλίο της, Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο αντισημιτισμός και η πολιτική της άρνησης. Σε μια συνέντευξη της είπε:

“Ο CRA ολοκλήρωσε το έγγραφό του τον Οκτώβριο του 2003. Διαπίστωσε ότι οι βίαιες επιθέσεις εναντίον των Εβραίων συχνά αυξάνονταν από ένα δηλητηριώδης αντι-Σιωνισμό σε όλο το πολιτικό φάσμα. Επιπλέον, προσδιόρισε συγκεκριμένα νεαρούς άραβες μουσουλμάνους ως τους κύριους δράστες σωματικών επιθέσεων εναντίον Εβραίων και την βεβήλωση και καταστροφή συναγωγών. Πολλοί ήταν τα ίδια θύματα ρατσισμού και κοινωνικού αποκλεισμού.

Το EUMC δεν δημοσίευσε τη μελέτη και επέμεινε ότι η περίοδος του ενός μήνα που διήρκησε η έρευνα του CRA ήταν πολύ σύντομη. Ισχυρίστηκε επίσης ότι η έκθεση δεν προοριζόταν ποτέ για δημοσίευση. Οι ερευνητές του CRA σχολίασαν ότι η εστίασή τους στους μουσουλμάνους δράστες αντισημιτισμού και αντι-σιωνιστικών επιθέσεων αναστάτωσαν το EUMC. Δήλωσαν ότι ο Οργανισμός της ΕΕ τους είχε ζητήσει επανειλημμένα να αλλάξουν τα «διχαστικά» ευρήματά τους. Αφού οι ερευνητές αρνήθηκαν αυτήν την αναθεώρηση, το EUMC απέστειλε την έκθεσή τους τον Νοέμβριο του 2003”.

Σταδιακά, μελέτες άρχισαν να δημοσιεύονται για τον ακραίο αντισημιτισμό διαφόρων ευρωπαϊκών χωρών, αλλά η ΕΕ έκανε πολύ λίγα. Ένα κρίσιμο γεγονός ήταν η δημοσίευση μιας μελέτης το 2011 από το Πανεπιστήμιο του Μπίλεφελντ, η οποία διεξήχθη εκ μέρους του γερμανικού σοσιαλδημοκρατικού ιδρύματος Friedrich Ebert Stiftung. Διαπίστωσε ότι τουλάχιστον 150 εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ ηλικίας 16 ετών και άνω είχαν την άποψη ότι το Ισραήλ είναι δαιμονικό.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε επτά ευρωπαϊκές χώρες. Οι ερευνητές δημοσκόπησαν 1.000 άτομα ανά χώρα άνω των 16 ετών το φθινόπωρο του 2008. Ένα ερώτημα ήταν αν ο ερωτώμενος συμφωνούσε με τον ισχυρισμό ότι το Ισραήλ διεξάγει πόλεμο εξόντωσης εναντίον των Παλαιστινίων. Τα χαμηλότερα ποσοστά εκείνων που συμφώνησαν ήταν στην Ιταλία και την Ολλανδία, στο 38% και στο 39%, αντίστοιχα. Άλλα ποσοστά ήταν η Ουγγαρία 41%, το Ηνωμένο Βασίλειο 42%, η Γερμανία 48% και η Πορτογαλία 49%. Στην Πολωνία το ποσοστό ήταν 63%.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έπρεπε να είχε σοκαριστεί από αυτά τα ευρήματα. Έδειξαν ότι μια «νέα Ευρώπη» υπάρχει μόνο εν μέρει, ενώ η παλιά Ευρώπη του εβραϊκού μίσους και της αντισημιτικής υποκίνησης είναι πολύ ζωντανή. Η ΕΕ θα έπρεπε επίσης να εξετάσει τις συνέπειες της δικής της συμβολής σε αυτό το πρόβλημα όσον αφορά τη μονόπλευρη κριτική της για το Ισραήλ και την προθυμία να απομακρυνθεί από την πλειοψηφία της στήριξης του παλαιστινιακού εκλογικού σώματος για το γενοκτονικό κίνημα της Χαμάς, καθώς και από την οικονομική της υποστήριξη για την Παλαιστινιακή Αρχή (PA). Η ΠΑ ελέγχεται από το δεύτερο μεγαλύτερο παλαιστινιακό κίνημα, τη Φατάχ, που επιβραβεύει οικονομικά τους τρομοκράτες που δολοφονούν Εβραίους. (Εάν σκοτωθεί ο τρομοκράτης, οι οικογένειές τους λαμβάνουν τα μετρητά.) Η κουλτούρα του δοξασμού του θανάτου είναι πολύ εμφανής στην παλαιστινιακή παγκόσμια άποψη, αλλά η ΕΕ δεν έχει τίποτα να πει σχετικά με το θέμα.

Η ΕΕ χορηγεί επίσης χρήματα σε παλαιστινιακές ΜΚΟ που υποκινούν εναντίον του Ισραήλ. Το NGO Monitor επεσήμανε ότι πολλές από αυτές τις ΜΚΟ συνδέονται με την τρομοκρατία. Η ΕΕ υποστηρίζει επίσης την προκατειλημμένη Ειδική Υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών για τους Παλαιστίνιους Πρόσφυγες (UNRWA). Δεν υπάρχει βάσιμος λόγος για την ύπαρξη αυτής της υπηρεσίας εκτός του κανονικού συστήματος βοήθειας για τους πρόσφυγες του ΟΗΕ.

Σε πολλές χώρες μέλη της ΕΕ, ο αντισημιτισμός άνθιζε χωρίς καμία ανταπόκριση από την ΕΕ. Η Σουηδία είναι μια τέτοια περίπτωση. Η τρίτη μεγαλύτερη πόλη της, το Μάλμε, ήταν η πρωτεύουσα του αντισημιτισμού στην Ευρώπη για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό έγινε κυρίως λόγω του μεγάλου μουσουλμανικού πληθυσμού του. Αυτό έγινε εφικτό λόγω απραξίας και μερικές φορές ακόμη και με ενεργή συμμετοχή σε αντισημιτική προπαγάνδα από την τοπική σοσιαλδημοκρατική διοίκηση με επικεφαλής τον δήμαρχο Elmar Reepalu. Το Μάλμε ξεπεράστηκε σταδιακά ως πρωτεύουσα του αντισημιτισμού της Ευρώπης από το πολύ μεγαλύτερο Βερολίνο. Ένα άλλο σκανδαλώδες γεγονός στην Ευρώπη (και ένα μοναδικό, τουλάχιστον μέχρι στιγμής) ήταν το κλείσιμο της εβραϊκής κοινότητας στη σουηδική πόλη Ούμεο λόγω παρενόχλησης από τους τοπικούς Ναζί.

Η Ισπανία είναι μια άλλη χώρα όπου ο αντισημιτισμός ενσωματώνεται στο υψηλότερο επίπεδο. Το κόμμα Podemos αρνείται το δικαίωμα ύπαρξης του Ισραήλ. Το Podemos είναι ο νεότερος συνεργάτης της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Pedro Sánchez με την κυβέρνηση της Ισπανικής Σοσιαλιστικής Εργατικής (PSOE). Οποιοδήποτε σοβαρό σχέδιο για μια στρατηγική της ΕΕ κατά του αντισημιτισμού θα πρέπει να οδηγήσει στην παραίτηση ή απέλαση του Ύπατου Εκπροσώπου της Επιτροπής για την Εξωτερική Πολιτική και Ασφάλεια, Josep Borrell, Ισπανός, ο οποίος είπε στην Politico: "Το Ιράν θέλει να εξαφανίσει το Ισραήλ, αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο. Θα πρέπει να ζήσεις μαζί του." Αυτός είναι ο χειρότερος τύπος ηρεμίας. Ένας τέτοιος άνθρωπος δεν πρέπει να έχει θέση σε μια Επιτροπή της ΕΕ που ισχυρίζεται ότι έχει στρατηγική κατά του αντισημιτισμού.

Η ΕΕ όρισε τον πρώτο συντονιστή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού, την Katharina von Schnurbein, το 2015. Κάνει ό,τι μπορεί στον τομέα. Το γεγονός ότι δεν είναι ψηλά στην ιεραρχία της ΕΕ και το ότι έχει πολύ λίγο προσωπικό είναι ακόμη ενδείξεις για την αμέλεια της ΕΕ στη μάχη κατά του αντισημιτισμού.

Τα τελευταία χρόνια, διάφορες μελέτες έχουν δημοσιευτεί σχετικά με την εξάπλωση του αντισημιτισμού σε ορισμένες χώρες της ΕΕ, καθώς και τις αντιλήψεις και τις εμπειρίες των Εβραίων που ζουν εκεί. Η σχετική σημασία των δραστών διαφέρει μεταξύ των χωρών. Συνολικά, ο μουσουλμανικός αντισημιτισμός κυριαρχεί, αλλά στη Γερμανία, ο δεξιός αντισημιτισμός κυριαρχεί. Το τελευταίο αυξάνεται επίσης συνολικά. Ο αριστερός αντισημιτισμός εκφράζεται σε μεγάλο βαθμό στο ακραίο μίσος για το Ισραήλ.

Είναι σημαντικό, πριν ξεκινήσει η εργασία στη μελέτη, να παρουσιαστεί στην Επιτροπή της ΕΕ μια λεπτομερής περιγραφή που περιλαμβάνει τα στοιχεία που πρέπει να καλύπτονται σε αυτήν. Το ερώτημα είναι, ποιος μπορεί ή θα το κάνει αυτό; Η ισραηλινή κυβέρνηση έχει πολλά έννομα συμφέροντα στις αλληλεπιδράσεις με την ΕΕ και είναι απίθανο να το κάνει. Αυτό οφείλεται ακόμη περισσότερο στη δική του ανικανότητα και παραμέληση στον τομέα.

Αυτό αφήνει το ζήτημα ανοιχτό για μεγάλες εβραϊκές οργανώσεις, αλλά συνήθως δεν είναι εξοικειωμένοι με μια στρατηγική συνολικής άποψης του ευρωπαϊκού αντισημιτισμού.

Καθώς η Επιτροπή της ΕΕ έχει δεσμευτεί με αυτή τη μελέτη, αυτή είναι μια μοναδική ευκαιρία να αντιμετωπίσει την Ευρώπη και να την πιέσει για να καταλήξει επιτέλους σε ένα αξιόλογο στρατηγικό έγγραφο που θα ασχολείται με τη μάχη ενάντια στον αντισημιτισμό, το αντισημιτικό παρελθόν της ηπείρου και τις τεράστιες αποτυχίες της ΕΕ στο πεδίο.

* Δρ. Ο Manfred Gerstenfeld είναι ανώτερος ερευνητικός συνεργάτης στο Κέντρο BESA, πρώην πρόεδρος της διευθύνουσας επιτροπής του Κέντρου Δημόσιων Υποθέσεων της Ιερουσαλήμ και συγγραφέας του The War of a Million Cuts. Μεταξύ των τιμών που έλαβε ήταν το Βραβείο Διεθνούς Λιονταριού του Καναδά του 2019 του Καναδικού Ινστιτούτου Εβραϊκής Έρευνας που του αποτίνει φόρο τιμής ως η κορυφαία διεθνής αρχή για τον σύγχρονο αντισημιτισμό.֍

Will the EU Develop a Serious Strategy to Combat Antisemitism? (besacenter.org)