The Times of Israel Παρασκευή 28.11.2025
Jacob Dallal
Καθώς το αντιεβραϊκό συναίσθημα αυξάνεται και ενδέχεται πλέον να εξελίσσεται σε επίσημη πολιτική, η Χρυσή Εποχή για τους Εβραίους στην Αμερική ενδέχεται να φθάνει στο τέλος της.
Πριν από δύο χρόνια, θα ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι ο εκλεγμένος δήμαρχος της Νέας Υόρκης θα διαλαλούσε πως συνέλαβε τον πρωθυπουργό του Ισραήλ για εγκλήματα πολέμου βάσει εντάλματος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου· ότι δύο νέοι άνθρωποι που παρευρίσκονταν σε εκδήλωση της American Jewish Committee στην Ουάσιγκτον θα πυροβολούνταν από ένοπλο που φώναζε «Free Palestine»· ή ότι Εβραίοι που παρακολουθούσαν λειτουργία του Γιομ Κιπούρ στο Μάντσεστερ θα παρασύρονταν με αυτοκίνητο και κατόπιν θα μαχαιρώνονταν μέχρι θανάτου – και ότι καμία από αυτές τις πράξεις δεν θα διαπράττονταν από ακροδεξιούς εξτρεμιστές.
Τέτοια είναι η επίδραση της 7ης Οκτωβρίου 2023 στους Εβραίους του εξωτερικού. Παρόλο που οι πράξεις των κυρίαρχων Εβραίων στο Ισραήλ ανέκαθεν επηρέαζαν τη ζωή των Εβραίων στη Διασπορά, οι συνέπειες της 7ης Οκτωβρίου και του επακόλουθου πολέμου στη Γάζα γίνονται αισθητές με τρόπους που δεν έχουν παρατηρηθεί από την ίδρυση του Ισραήλ – ιδιαίτερα με την άνοδο του αντισημιτισμού στη Δύση σε επίπεδα που δεν είχαν εμφανιστεί από το Ολοκαύτωμα.
Αυτό γεννά ένα σκληρό ερώτημα: Έχει ξεπεραστεί ένα σημείο χωρίς επιστροφή; Έχει η εχθρότητα προς τους Εβραίους και προς το Ισραήλ φθάσει σε κρίσιμη μάζα που θα παγιωθεί, καθιστώντας τον αυξημένο αντισημιτισμό της εποχής μας τη νέα κανονικότητα; Ή θα μειωθεί καθώς οι μεγάλες επιχειρήσεις στη Γάζα τελειώνουν και η παγκόσμια προσοχή στρέφεται αλλού;
Αυτό δεν είναι η πρώτη φορά που γεγονότα στο Ισραήλ αντήχησαν στους Εβραίους του εξωτερικού. Ακόμη και στη βιβλική εποχή, ο προφήτης Ιεζεκιήλ – εξόριστος στη Βαβυλώνα – εξοργίστηκε όταν ο βασιλιάς Σεδεκίας της Ιουδαίας επαναστάτησε κατά της Βαβυλώνας, σοκάροντας τους Εβραίους της εξορίας που θεωρούσαν την απόφασή του να συμμαχήσει με την Αίγυπτο απερίσκεπτη.
Στη σύγχρονη ιστορία, το Ισραήλ επηρέαζε επανειλημμένα την εβραϊκή ταυτότητα παγκοσμίως – από την ίδρυσή του έως τον Πόλεμο των Έξι Ημερών. Τις επόμενες δεκαετίες, γεγονότα όπως η Πρώτη Ιντιφάντα, ο Πρώτος Πόλεμος του Λιβάνου, η πολιτική του Ισραήλ στη Δυτική Όχθη και οι επαναλαμβανόμενες συγκρούσεις στη Γάζα πρόσκαιρα επιδείνωσαν την εικόνα του στη Δύση. Ωστόσο, η θέση του Ισραήλ ανάκαμπτε πάντα. Σημαντικό είναι ότι κανένα από αυτά δεν επηρέασε ουσιαστικά τα επίπεδα αντισημιτισμού στη Δύση.
Η 7η Οκτωβρίου όμως ήταν διαφορετική. Μέχρι εκείνη την ημέρα, οι Εβραίοι στο εξωτερικό μπορούσαν να επιλέξουν πόσο κεντρική θέση είχε το Ισραήλ στην ταυτότητά τους. Εκείνη η διχοτόμηση εξαφανίστηκε απότομα. Η εκτόξευση του αντισημιτισμού μετά την 7η Οκτωβρίου παρέμεινε εξαιρετικά υψηλή καθ’ όλη τη διάρκεια του 2024, και τα δεδομένα του 2025 δείχνουν ότι η τάση δεν εξασθενεί.
Σαν να άνοιξε το μπουκάλι και το τζίνι που ήταν κλεισμένο μέσα επί χρόνια βγήκε έξω. Η πνευματική ιδεολογία που κυριάρχησε στην ακαδημαϊκή κοινότητα – η οποία παρουσιάζει το Ισραήλ ως αποικιοκρατικό και γενοκτονικό κράτος και τους Εβραίους ως μέλη ή ακόμη και ηγετική δύναμη της «λευκής τάξης καταπίεσης» – εξαπλώθηκε πέρα από τα πανεπιστήμια σε άλλους πολιτισμικούς θεσμούς. Ενδέχεται να εισερχόμαστε σε μια νέα εποχή, την οποία θα θυμόμαστε ως το τέλος της μεταπολεμικής παύσης του αντισημιτισμού στη Δύση.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι ο αντισημιτισμός εμφανίζεται εντονότερος στους νέους κάτω των 35 – την ομάδα με τη μεγαλύτερη εχθρότητα τόσο προς το Ισραήλ όσο και προς τους Εβραίους. Για πολλούς, ιδιαίτερα σε πανεπιστημιουπόλεις την άνοιξη του 2024, ο πόλεμος στη Γάζα έγινε η ηθική σταυροφορία της γενιάς τους. Όροι όπως «λιμοκτονία» και «γενοκτονία» μπήκαν στη δημόσια συζήτηση, εγκαθιστώντας προκαταλήψεις δύσκολο να εξαλειφθούν. Το μίσος προς τους Εβραίους, με την επίφαση αυτών των όρων, διαπερνά ιδεολογικά σύνορα – από την άκρα δεξιά που αξιοποιεί την αντιισραηλινή ρητορική ως βολικό μέσο για αντισημιτισμό, μέχρι την άκρα και όχι τόσο άκρα αριστερά, που ντύνει την εχθρότητά της με τη γλώσσα της δικαιοσύνης, κατηγορώντας «σιωνιστές» – και συχνά ευθέως «Εβραίους» – για γενοκτονία ή για νέο Ολοκαύτωμα.
Το πιο δυσοίωνο είναι ότι κρατικοί αξιωματούχοι και θεσμοί υποκύπτουν – ή συμβάλλουν οι ίδιοι – στην αργή σταγόνα μίσους κατά των Εβραίων. Μόλις αυτή την εβδομάδα, αναφέρθηκε ότι η Ακτοφυλακή των ΗΠΑ δεν θα θεωρεί πλέον τη σβάστικα σύμβολο μίσους, και ο δήμαρχος Mamdani αρνήθηκε να καταδικάσει ένα μισαλλόδοξο συλλαλητήριο έξω από συναγωγή στο Μανχάταν που φιλοξενούσε εκδήλωση Αλιγιά, θέτοντας αντ’ αυτού υπό αμφισβήτηση την ίδια τη συναγωγή. Στην Ευρώπη, το μποϊκοτάζ του Ισραήλ μετακινήθηκε από το περιθώριο στην κρατική πολιτική, με απόπειρες χωρών όπως η Ολλανδία, η Ιρλανδία και η Ισπανία να αποκλείσουν το Ισραήλ από τη Eurovision. Αυτές οι δημόσιες κινήσεις – υποτίθεται ότι στρέφονται κατά της ισραηλινής πολιτικής – αποτελούν μόνο την προεξέχουσα κορυφή ενός μεγαλύτερου παγόβουνου: βουβών και μη βουβών αποκλεισμών Εβραίων και Ισραηλινών καλλιτεχνών, συγγραφέων και ακαδημαϊκών, που εξαπλώνονται αθόρυβα.
Αυτές οι εξελίξεις μπορεί να έχουν μακρόχρονες συνέπειες για τους Εβραίους παγκοσμίως, με δύο πιθανές εκβάσεις – μία κακή και μία χειρότερη.
Στην πρώτη, η αντιισραηλινή ορμή από τον πόλεμο στη Γάζα υποχωρεί εν μέρει, αλλά η απαρέσκεια προς το Ισραήλ – και προς τους Εβραίους – παραμένει. Το περιβάλλον που ανεχόταν η εβραϊκή φοιτητική νεολαία στα φιλελεύθερα πανεπιστήμια την τελευταία δεκαετία γίνεται πλέον μέρος της καθημερινότητας, ιδιαίτερα σε φιλελεύθερες μεγαλουπόλεις όπου ζει η πλειονότητα των Εβραίων. Ωστόσο η κοινότητα καταφέρνει σε γενικές γραμμές να εμποδίσει την πλήρη διείσδυση του αντισημιτισμού στην κρατική πολιτική. Η ζωή γίνεται δυσάρεστη αλλά όχι αβίωτη, και η εβραϊκή εμπειρία στις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Αυστραλία μοιάζει με εκείνη των Εβραίων στη Γαλλία την τελευταία δεκαετία.
Στη δεύτερη – και πιο ζοφερή – περίπτωση, ο αντισημιτισμός, ιδιαίτερα μεταμφιεσμένος σε αντι-σιωνισμό, παραμένει στα τωρινά επίπεδα ή και αυξάνεται με τη δική του δυναμική. Σε ορισμένες χώρες, οι Εβραίοι – ήδη περιθωριοποιημένοι στην ακαδημαϊκή και καλλιτεχνική ζωή – θα αντιμετωπίσουν πιο συστηματική διάκριση. Οι επιθέσεις, λεκτικές και σωματικές, θα γίνουν συνηθισμένες, από δεξιά και αριστερά. Ο αντισημιτισμός θα διαποτίσει την κρατική εξουσία και την επιβολή του νόμου. (Σκεφτείτε την κατάσταση των Εβραίων υπό έναν υποθετικό πρωθυπουργό Ην. Βασιλείου Jeremy Corbyn ή έναν πρόεδρο ΗΠΑ Mamdani ή Alexandria Ocasio-Cortez). Οι Εβραίοι θα μεταφέρουν την θρησκευτική τους πρακτική – και την υποστήριξή τους προς το Ισραήλ – στην παρανομία και η μετανάστευση, κυρίως προς το Ισραήλ, θα αυξηθεί. Η Ουάσιγκτον θα πάψει να είναι στρατηγικός σύμμαχος του Ισραήλ, αποδυναμώνοντάς το. Η κατάσταση σε δυτικές χώρες θα θυμίζει όλο και περισσότερο τη ζωή των Εβραίων πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα.
Το ερχόμενο έτος θα δείξει αν, χωρίς το πρόσχημα του πολέμου στη Γάζα, η τάση του αντισημιτισμού είναι αναστρέψιμη. Όμως η ζημιά μπορεί ήδη να έχει προχωρήσει βαθιά και οι πηγές δυσαρέσκειας να είναι πολύ ριζωμένες για να αποφευχθούν μακροπρόθεσμες συνέπειες. Η Χρυσή Εποχή για τους Εβραίους στην Αμερική ίσως να έχει τελειώσει – και να βρισκόμαστε μόνο στην αρχή, και όχι στο τέλος, αυτής της κάμψης. ֍
Σχετικά με τον συγγραφέα: Ο Jacob Dallal είναι γενικός διευθυντής του Comper Center for the Study of Antisemitism and Racism στο Πανεπιστήμιο της Χάιφα. Παρέχει συμβουλές, διδάσκει και ερευνά σε θέματα δημόσιας πολιτικής με έμφαση στον αντισημιτισμό, και είναι fellow στο Jerusalem Institute for Strategy and Security (JISS). Έχει εργαστεί στο ισραηλινό Υπουργείο Στρατηγικών Υποθέσεων, υπήρξε διευθυντής δημοσίων σχέσεων στο Jewish Agency for Israel και στο Birthright Israel στη Νέα Υόρκη, καθώς και στο Mandel Foundation στην Ιερουσαλήμ. Κατέχει MPA από το Harvard Kennedy School of Government και είναι ταγματάρχης (έφεδρος) της Μονάδας Εκπροσώπου Τύπου των IDF.֍
The Blogs: Have we crossed the antisemitism Rubicon? | Jacob Dallal | The Times of Israel