Cohen.gr – Τρίτη 4.6.2024
Accidental Talmudist

Ο Angel Sanz Briz ήταν Ισπανός διπλωμάτης στη Budapest, ο οποίος έσωσε πάνω από 5.000 Εβραίους από τους Ναζί, μετά τη γερμανική εισβολή στην Hungary το 1944.

 

Angel Sanz Briz.

Γεννημένος στη Σαραγόσα το 1910, ο Άνχελ σπούδασε νομικά και το 1933 γράφτηκε στη διπλωματική σχολή στη Μαδρίτη. Η πρώτη του τοποθέτηση ήταν στο Κάιρο και, το 1942, στάλθηκε στη Βουδαπέστη ως πρώτος γραμματέας της ισπανικής αντιπροσωπείας.

Τον Μάρτιο του 1944, η Γερμανία εισέβαλε στην Ουγγαρία και οι Ναζί άρχισαν αμέσως τις μαζικές συλλήψεις Εβραίων για εκτοπισμό. Σε εκείνο το στάδιο του πολέμου, η ναζιστική γενοκτονία λειτουργούσε σαν καλολαδωμένη μηχανή και οι Εβραίοι της Ουγγαρίας συνελήφθησαν με τρομακτική ταχύτητα.

Σοκαρισμένος από όσα έβλεπε, ο Άνχελ επινόησε ένα ευφυές σχέδιο διάσωσης. Ενημέρωσε τις ουγγρικές αρχές ότι η Spain προσέφερε υπηκοότητα σε Εβραίους «ισπανικής καταγωγής» — δηλαδή Σεφαραδίτες, απογόνους των εβραϊκών κοινοτήτων που εκδιώχθηκαν από την Ισπανία το 1492. Πράγματι, ο Ισπανός δικτάτορας Μιγκέλ Πρίμο δε Ριβέρα είχε εκδώσει σχετικό διάταγμα το 1924· όμως ο Άνχελ παρέλειψε να αναφέρει ότι το διάταγμα είχε ακυρωθεί το 1930.

Μη θέλοντας να ρισκάρουν διπλωματική σύγκρουση με την Ισπανία, οι ουγγρικές αρχές επέτρεψαν απρόθυμα στον Άνχελ να εκδώσει διαβατήρια για 200 Εβραίους. Εκείνος, με ευφυΐα, άλλαξε τη διατύπωση σε 200 εβραϊκές οικογένειες. Όταν έφτασε το όριο, αλλοίωσε διακριτικά τα έγγραφα για να αλλάξει τον αριθμό — και το έκανε αυτό επανειλημμένα.

Επισήμως, οι Εβραίοι που έσωζε έπρεπε να είναι Σεφαραδίτες, όμως η συντριπτική πλειονότητα των Ούγγρων Εβραίων ήταν Ασκεναζί. Απτόητος, ο Άνχελ δήλωνε απλώς ότι όλοι ήταν Σεφαραδίτες. Χρησιμοποίησε το εκτεταμένο δίκτυο επαφών του για να τους εγκαταστήσει σε «ασφαλή σπίτια», όπου τους παρέδιδε προσωπικά μαθήματα βασικών ισπανικών. Αυτό αρκούσε για να πείσει τις αρχές — οι περισσότερες δεν γνώριζαν καθόλου ισπανικά — ότι η «ισπανική τους κληρονομιά» ήταν γνήσια.

Όταν εξαντλήθηκαν οι Ούγγροι που δέχονταν να φιλοξενήσουν Εβραίους, ο Άνχελ αγόρασε φθηνά ακίνητα με δικά του χρήματα. Τα διακόσμησε με εμφανείς ισπανικές σημαίες, χαρακτηρίζοντάς τα επισήμως ως ισπανικό έδαφος και, συνεπώς, εκτός ορίων για τους Ναζί και τους Ούγγρους συνεργάτες τους. Οι ένοικοι δεν μπορούσαν να φύγουν, οπότε ο Άνχελ τους προμήθευε τρόφιμα, φάρμακα και ό,τι άλλο χρειαζόταν. Κατάφερε μάλιστα να πείσει τον εκπρόσωπο του Ερυθρού Σταυρού στη Βουδαπέστη να τοποθετήσει ισπανικές πινακίδες σε νοσοκομεία, κλινικές και ορφανοτροφεία όπου κρύβονταν Εβραίοι, ώστε να είναι σαφές ότι τελούσαν υπό ισπανική προστασία.

Μεταξύ Ιουνίου και Δεκεμβρίου 1944, ο Άνχελ εξέδωσε πλαστά ισπανικά διαβατήρια σε 5.200 Εβραίους, σώζοντάς τους από τα ναζιστικά στρατόπεδα θανάτου και επιτρέποντάς τους να ζήσουν με ασφάλεια στην Ισπανία έως το τέλος του πολέμου.

Μετά τον πόλεμο συνέχισε τη διπλωματική του σταδιοδρομία, με τοποθετήσεις στο Σαν Φρανσίσκο, την Ουάσινγκτον, τη Λίμα, τις Βρυξέλλες και την Κίνα. Το 1977 διορίστηκε Πρέσβης στην Αγία Έδρα στη Ρώμη, όπου πέθανε το 1980. Το 1991, το ισραηλινό μνημείο Ολοκαυτώματος Yad Vashem τον τίμησε μεταθανάτια ως «Δίκαιο των Εθνών», και το 1994 η Ουγγαρία του απένειμε τον Σταυρό του Τάγματος Αξίας. Το 2011 προβλήθηκε ισπανική τηλεοπτική σειρά για τη ζωή του με τίτλο El Angel de Budapest, ενώ το 2015 ένας δρόμος στη Βουδαπέστη πήρε το όνομά του.

Για τη διάσωση 5.200 Ούγγρων Εβραίων από τα ναζιστικά στρατόπεδα θανάτου, κάνοντάς τους πολίτες της Ισπανίας, τιμούμε τον Άνχελ Σανθ Μπριθ ως τον «Ήρωα της Πέμπτης» αυτής της εβδομάδας.֍

Angel Named Angel: Angel Sanz Briz