Cohen.gr, Πέμπτη 9.1.2026
Accidental Talmudist
Έπραξαν όσα κήρυτταν
Ο Κλέμης και ο Αντρέι Σεπτύτσκι ήταν ηγέτες της Ουκρανικής Ελληνοκαθολικής Εκκλησίας, οι οποίοι ύψωσαν τη φωνή τους εναντίον των Ναζί και έσωσαν δεκάδες Εβραίους μετά τη ναζιστική κατάληψη της Ουκρανίας.
Τα αδέλφια γεννήθηκαν σε ένα μικρό χωριό που ονομαζόταν Πριλμπίτσι, σε αριστοκρατική οικογένεια που περιλάμβανε πολλούς εξέχοντες ηγέτες της Ουκρανικής Ελληνοκαθολικής Εκκλησίας. Ο Αντρέι, ο μεγαλύτερος, γεννήθηκε το 1865 με τον τίτλο του «Κόμη». Ο Κλέμης γεννήθηκε τέσσερα χρόνια αργότερα. Τα αγόρια έλαβαν την πρωτοβάθμια εκπαίδευσή τους στο σπίτι και στη συνέχεια πήγαν στο γυμνάσιο στην Κρακοβία.
Ο νεαρός Αντρέι, ήδη ύψους 2,08 μέτρα, γνώρισε κάποιους Εβραίους ενώ φοιτούσε στο σχολείο στην Κρακοβία και άρχισε να ενδιαφέρεται για τη θρησκεία τους. Έμαθε εβραϊκά και διατήρησε τους στενούς του δεσμούς με την εβραϊκή κοινότητα κατά τις επόμενες δεκαετίες.
Μετά την αποφοίτησή του από το γυμνάσιο, ο Αντρέι κατατάχθηκε στον αυστροουγγρικό στρατό, αλλά αρρώστησε λίγο αργότερα και αναγκάστηκε να επιστρέψει στο σπίτι του. Καθώς η υγεία του βελτιωνόταν, ο Αντρέι σπούδασε νομικά και έλαβε το διδακτορικό του το 1888. Κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου ταξίδεψε σε όλη την Ευρώπη και του δόθηκε ακρόαση με τον Πάπα Λέοντα ΙΓ΄ στο Βατικανό.
Παρά την πολλά υποσχόμενη νομική του σταδιοδρομία, ο Αντρέι ένιωσε την κλήση να υπηρετήσει τον Θεό και, παρά τη σφοδρή αντίθεση του πατέρα του, εισήλθε στο Ιησουιτικό Σεμινάριο στην Κρακοβία. Χειροτονήθηκε ιερέας το 1892 και, στα επόμενα χρόνια, ανήλθε σε ολοένα μεγαλύτερη προβολή μέσα στην Ουκρανική Ελληνοκαθολική Εκκλησία. Το 1899, ο Αντρέι προτάθηκε από τον αυτοκράτορα Φραγκίσκο Ιωσήφ για επίσκοπος και η πρόταση εγκρίθηκε από τον Πάπα. Ο Αντρέι χειροτονήθηκε επίσκοπος και, έναν χρόνο αργότερα, σε ηλικία 36 ετών, έγινε Μητροπολίτης Αρχιεπίσκοπος του Λβιβ, της μεγαλύτερης πόλης στη δυτική Ουκρανία. Ο Αντρέι ταξίδευε σε όλη τη χώρα πραγματοποιώντας ποιμαντικές επισκέψεις και γινόταν θερμά δεκτός από τους τοπικούς Εβραίους. Μερικές φορές μάλιστα τον υποδέχονταν με έναν πάπυρο της Τορά.
Εν τω μεταξύ, ο νεότερος αδελφός, ο Κλέμης, ακολουθούσε παρόμοια πορεία, αλλά σε διαφορετικό χρονικό ρυθμό. Ο Κλέμης επίσης σπούδασε νομικά, αλλά αντί να ασκήσει τη δικηγορία επέστρεψε στο σπίτι για να φροντίσει τους ηλικιωμένους γονείς του και να διαχειριστεί τις τεράστιες κτηματικές περιουσίες της οικογένειας.
Το 1911, σχεδόν είκοσι χρόνια αφότου ο μεγαλύτερος αδελφός του έγινε ιερέας, ο Κλέμης επέλεξε και αυτός μια ζωή θρησκευτικής αφοσίωσης. Εγγράφηκε σε θεολογικό σεμινάριο και χειροτονήθηκε ιερέας το 1915. Εισήλθε στη μονή της Αγίας Κοιμήσεως και έγινε ηγούμενός της το 1926. Τα αδέλφια παρέμειναν πολύ δεμένα και, το 1937, όταν ο Αντρέι αρρώστησε, ο Κλέμης άφησε το μοναστήρι του και μετακόμισε στο Λβιβ για να τον φροντίσει.
Καθώς το ναζιστικό κόμμα ανήλθε στην εξουσία τη δεκαετία του 1930, ο Αντρέι ήταν ο πρώτος —και δυστυχώς ένας από τους ελάχιστους— Ευρωπαίους εκκλησιαστικούς ηγέτες που μίλησαν με τόση αποφασιστικότητα εναντίον του διωγμού των Εβραίων. Εξέδωσε μια σημαντική ποιμαντική επιστολή, το «Ου φονεύσεις», για να διαμαρτυρηθεί κατά της ναζιστικής βίας. Ως πρώτος επίσκοπος της Ουκρανικής Ελληνοκαθολικής Εκκλησίας έστειλε επιστολή στον Χίτλερ και στον Χίμλερ διαμαρτυρόμενος για τη μεταχείριση των Εβραίων. Η επιστολή του αγνοήθηκε, κι έτσι ο Αντρέι ανέλαβε δράση. Έδωσε εντολή στον κλήρο και στους λαϊκούς ηγέτες του να σώζουν Εβραίους κρύβοντάς τους σε εκκλησίες, παρέχοντάς τους τα στοιχειώδη για την επιβίωσή τους και βοηθώντας τους να διαφύγουν σε ασφαλές μέρος.
Εκτός από την απόκρυψη Εβραίων σε ουκρανικές ελληνοκαθολικές εκκλησίες, ο Αντρέι και ο Κλέμης πήραν 16 Εβραίους στο ίδιο τους το σπίτι και τους φρόντισαν έως ότου η περιοχή απελευθερώθηκε από τον Κόκκινο Στρατό το 1944. Ένας από αυτούς τους Εβραίους ήταν ο Δαβίδ Καχάνε, ο οποίος έγινε αρχιραββίνος της ισραηλινής αεροπορίας και αργότερα αρχιραββίνος της Αργεντινής. Ο ραββίνος Καχάνε είπε: «Ο Αντρέι Σεπτύτσκι αξίζει την αιώνια ευγνωμοσύνη των Εβραίων και τον τιμητικό τίτλο “Πρίγκιπας των Δικαίων”.»
Ο Αντρέι, που βρισκόταν σε κακή κατάσταση υγείας επί πολλά χρόνια, πέθανε το 1944 και είναι θαμμένος στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Λβιβ. Ο ιστορικός της Εκκλησίας Γιαροσλάβ Πέλικαν έγραψε: «Αναμφισβήτητα, ο Μητροπολίτης Αντρέι Σεπτύτσκι υπήρξε η πιο επιδραστική μορφή… σε ολόκληρη την ιστορία της Ουκρανικής Εκκλησίας στον εικοστό αιώνα.»
Μετά τον πόλεμο, ο Κλέμης συνελήφθη από τις σοβιετικές αρχές και πιέστηκε να απαρνηθεί την πίστη του. Εκείνος αρνήθηκε και καταδικάστηκε σε οκτώ χρόνια φυλάκισης, κάτι που ισοδυναμούσε με θανατική καταδίκη για τον εύθραυστο 74χρονο άνδρα. Ενώ ήταν φυλακισμένος, διακονούσε τους άλλους κρατουμένους, φρόντιζε όσους ήταν άρρωστοι και μοιραζόταν το φαγητό του με τους πιο αδύναμους ανάμεσά τους. Πέθανε στις Κεντρικές Φυλακές του Βλαντιμίρ το 1951, σε ηλικία 81 ετών.
Τα γενναία αδέλφια έλαβαν πολλές μεταθανάτιες τιμές. Ο Κλέμης μακαριοποιήθηκε το 2001 από τον Πάπα Ιωάννη Παύλο Β΄ και τιμήθηκε ως Δίκαιος των Εθνών από το ισραηλινό μνημείο του Ολοκαυτώματος Γιαντ Βασέμ. Ο Αντρέι έλαβε τον τιμητικό τίτλο «Σεβάσμιος» για τη ζωή ηρωικής αρετής από τον Πάπα Φραγκίσκο το 2015. Στη γενέτειρά τους, το Πριλμπίτσι, ανεγέρθηκε το 2011 μνημείο προς τιμήν των αδελφών Σεπτύτσκι.
Για τη γενναία διάσωση Εβραίων από τη ναζιστική μηχανή θανάτου, και επειδή διέταξαν το ποίμνιό τους να πράξει το ίδιο, τιμούμε τους άγιους αδελφούς Σεπτύτσκι ως τους Ήρωες της Πέμπτης αυτής της εβδομάδας. ֍
Άγιοι Ουκρανοί Αδελφοί: Κλέμης και Αντρέι Σεπτύτσκι