Cohen.gr Πέμπτη 14.5.2026
The Accidental Talmud


Tadeusz Pankiewicz

Ο Ταντέους Πανκιέβιτς ήταν ένας Πολωνός φαρμακοποιός που βοήθησε τους πεινασμένους και βασανισμένους Εβραίους κατοίκους του γκέτο της Κρακοβίας, παρέχοντάς τους φάρμακα, τρόφιμα και άλλα σωτήρια εφόδια.

Γεννημένος στο Σάμπορ της Πολωνίας το 1908, ο Ταντέους σπούδασε στο περίφημο Πανεπιστήμιο Γιαγκελονίων της Κρακοβίας. Το 1933 ανέλαβε την οικογενειακή επιχείρηση: ένα μικρό φαρμακείο που ονομαζόταν «Κάτω από τον Αετό» (Under the Eagle).

Η Γερμανία εισέβαλε στην Πολωνία το 1939, αλλά η ήσυχη ζωή του Ταντέους και η επιτυχημένη μικρή επιχείρησή του έμειναν σε μεγάλο βαθμό ανεπηρέαστες — μέχρι το 1941, όταν οι Ναζί ανάγκασαν τους 15.000 Εβραίους της πόλης να μεταφερθούν στο γκέτο.

Το φαρμακείο του Ταντέους βρισκόταν, κατά σύμπτωση, μέσα στα όρια του γκέτο. Οι Ναζί έκλεισαν άλλες επιχειρήσεις και βασικές υπηρεσίες μέσα στο γκέτο ώστε να καταστήσουν αδύνατη για τους Εβραίους την πρόσβαση σε τρόφιμα και άλλα αναγκαία αγαθά. Όμως ο Ταντέους αρνήθηκε να κλείσει το κατάστημά του. Δωροδόκησε τη Γκεστάπο, χρησιμοποιώντας τις προσωπικές του οικονομίες, για να κρατήσει ανοιχτό το Under the Eagle. Ο Ταντέους εμπνεόταν από την καθολική του πίστη για να παραμείνει εκεί και να βοηθήσει τους ανθρώπους με κάθε δυνατό τρόπο.

Οι συνθήκες στο γκέτο ήταν φρικτές. Δεν υπήρχε ποτέ αρκετό φαγητό, και κάθε μέρα κάτοικοι πέθαιναν από ασιτία ή ασθένεια· άλλοι εκτελούνταν στον δρόμο από Ναζί στρατιώτες.

Η πρόσβαση σε οποιοδήποτε είδος φαρμάκου ήταν σχεδόν αδύνατη — εκτός από ό,τι μπορούσε να προσφέρει ο Ταντέους, ο οποίος παρείχε δωρεάν ιατρική φροντίδα και φαρμακευτικά σκευάσματα στους κατοίκους του γκέτο. Παρείχε επίσης σωτήρια προϊόντα, όπως βαφή μαλλιών για την απόκρυψη της ταυτότητάς τους, καθώς και ηρεμιστικά για να παραμένουν ήσυχα τα παιδιά κατά τις επιδρομές της Γκεστάπο.

Το φαρμακείο του Ταντέους έγινε το βασικό σημείο συνάντησης των Εβραίων για να οργανώνουν υπόγειες δραστηριότητες και πράξεις αντίστασης, αλλά και για να εξασφαλίζουν περίθαλψη και σωτήριο εξοπλισμό.

Ο Ταντέους και οι υπάλληλοι του φαρμακείου του — Ιρένα Ντροζντζικόφσκα, Χελένα Κριβανιούκ και Αουρέλια Ντάνεκ — έθεσαν τη ζωή τους σε σοβαρό κίνδυνο για να βοηθήσουν τους Εβραίους του γκέτο της Κρακοβίας.

Πέρα από φάρμακα, προμήθειες και έναν ασφαλή χώρο συνάντησης, ο γενναίος φαρμακοποιός και το προσωπικό του μοιράζονταν τα πενιχρά δελτία τροφίμων της κατοχής και έκρυβαν Εβραίους στο κτήριο κατά τη διάρκεια των απελάσεων. Κατάφεραν επίσης να φυγαδεύσουν ορισμένους Εβραίους έξω από το γκέτο και να τους οδηγήσουν σε κρυψώνες όπου θα ήταν ασφαλείς.

Ο Ταντέους είχε μάλιστα αναπτύξει σχέσεις με Γερμανούς στρατιώτες για να αποσπά πληροφορίες από αυτούς. Τους μεθούσε και, με ευφυή χειρισμό, τους έκανε να αποκαλύπτουν προγραμματισμένες επιχειρήσεις κατά των Εβραίων ώστε να μπορέσει να τους προειδοποιήσει εγκαίρως.

Μία ακόμη υπηρεσία που προσέφερε στους Εβραίους παγιδευμένους στο γκέτο ήταν να λειτουργεί ως μεσολαβητής ανάμεσα σε αυτούς και στους Πολωνούς στους οποίους είχαν εμπιστευθεί τα τιμαλφή τους.

Ανάμεσα σε εκείνους που συναντιούνταν κρυφά στο φαρμακείο ήταν σημαντικές προσωπικότητες όπως ο συγγραφέας Μορντεχάι Γκεμπίρτιγκ και ο καλλιτέχνης Αβραάμ Νόιμαν, οι οποίοι δυστυχώς εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς στο γκέτο κατά τη διαβόητη Ματωμένη Πέμπτη της 4ης Ιουνίου 1942.

Ο Γιούλιαν Αλεξαντρόβιτς επέζησε του πολέμου και έγινε γιατρός και καθηγητής ιατρικής με εξειδίκευση στη θεραπεία της λευχαιμίας.

Ο Δρ Αβραάμ Μιρόβσκι, ένας ακόμη Εβραίος που σώθηκε από τον Ταντέους, δήλωσε αργότερα:

«Ζούσε ανάμεσά μας, ήταν διαρκώς εκτεθειμένος σε κινδύνους, αλλά αυτό δεν τον φόβιζε. Ήταν γεμάτος συμπόνια για την τραγωδία μας και ήθελε να μας βοηθήσει με όλη του την καρδιά. Κάθε θάνατος ενός άνδρα ή μιας γυναίκας ήταν γι’ αυτόν ένα τραυματικό βίωμα.»

Μετά τον πόλεμο, ο Ταντέους παρέμεινε στην Κρακοβία και, το 1947, δημοσίευσε τα απομνημονεύματά του από τη ζωή υπό γερμανική κατοχή. Συνέχισε να εργάζεται ως φαρμακοποιός.

Το 1957, ορισμένοι από τους Εβραίους που είχε σώσει τον προσκάλεσαν στο Ισραήλ ως τιμώμενο φιλοξενούμενό τους.

Το 1983, το ισραηλινό μνημείο του Ολοκαυτώματος Γιαντ Βασέμ τον τίμησε ως Δίκαιο των Εθνών.

Ο Ταντέους Πανκιέβιτς πέθανε στην Κρακοβία το 1993.

Το φαρμακείο του είναι σήμερα μουσείο αφιερωμένο στην ιστορία των Εβραίων της Κρακοβίας, με ιδιαίτερη έμφαση στα χρόνια του γκέτο. Ο ίδιος και το γενναίο προσωπικό του αποτελούν κεντρικό μέρος της έκθεσης του μουσείου.

Για τη βοήθειά του προς τους Εβραίους του γκέτο της Κρακοβίας, τιμούμε τον Ταντέους Πανκιέβιτς ως τον ήρωα της Πέμπτης αυτής της εβδομάδας.֍

The Ghetto Pharmacist: Tadeusz Pankiewicz