Future of Jewish – Δευτέρα 15 Ιουνίου 2026
Joshua Hoffman

Ο αντισημιτισμός συχνά παρουσιάζεται ως κάτι που προέρχεται από έξω.

Είναι ο νεοναζί που παρελαύνει με μια σβάστικα, ο ακτιβιστής που φωνάζει συνθήματα για την καταστροφή του Ισραήλ, ο συνωμοσιολόγος που κατηγορεί τους Εβραίους για κάθε κοινωνικό πρόβλημα, ο εξτρεμιστής που βανδαλίζει μια συναγωγή.

Όμως ο αντισημιτισμός μπορεί επίσης να εσωτερικευθεί.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Εβραίοι που ασκούν κριτική στο Ισραήλ είναι αντισημίτες. Ούτε σημαίνει ότι κάθε διαφωνία γύρω από εβραϊκά ή ισραηλινά ζητήματα είναι αντισημιτική. Άλλωστε, ο ίδιος ο Ιουδαϊσμός είναι θεμελιωμένος στην επιχειρηματολογία, τη συζήτηση και τη διαφωνία.

Ο εσωτερικευμένος αντισημιτισμός είναι κάτι πιο λεπτό.

Εμφανίζεται όταν οι Εβραίοι υιοθετούν ασυνείδητα παραδοχές, κριτήρια και προσδοκίες που εφαρμόζονται αποκλειστικά στους Εβραίους και σε κανέναν άλλον. Συμβαίνει όταν οι Εβραίοι αρχίζουν να βλέπουν τα εβραϊκά πρόσωπα, τους εβραϊκούς θεσμούς και το εβραϊκό κράτος μέσα από ένα πρίσμα που δεν θα χρησιμοποιούσαν ποτέ για να αξιολογήσουν οποιονδήποτε άλλο.

Το καθοριστικό χαρακτηριστικό δεν είναι η κριτική. Το καθοριστικό χαρακτηριστικό είναι το διπλό μέτρο — και τα διπλά μέτρα υπήρξαν πάντοτε στον πυρήνα του αντισημιτισμού.

Για αιώνες, οι Εβραίοι κατηγορούνταν ταυτόχρονα ότι ήταν υπερβολικά αδύναμοι και υπερβολικά ισχυροί, υπερβολικά απομονωμένοι και υπερβολικά ενσωματωμένοι, υπερβολικά θρησκευόμενοι και υπερβολικά κοσμικοί, υπερβολικά πλούσιοι και υπερβολικά φτωχοί. Το περιεχόμενο των κατηγοριών άλλαζε από γενιά σε γενιά. Η βασική αρχή όμως παρέμενε η ίδια: οι Εβραίοι κρίνονταν διαφορετικά.

Αυτή η συνήθεια δεν εξαφανίστηκε στη σύγχρονη εποχή. Σε πολλές περιπτώσεις, οι ίδιοι οι Εβραίοι την έχουν απορροφήσει ασυνείδητα.

Ένα παράδειγμα είναι η εξαιρετικά έντονη ενασχόληση ορισμένων Εβραίων της Διασποράς με τον επί χρόνια πρωθυπουργό του Ισραήλ, Benjamin Netanyahu. Πρέπει συνεχώς να υπενθυμίζεται σε ορισμένους αναγνώστες ότι έχει εκλεγεί δημοκρατικά σε μια χώρα με υψηλότερη εκλογική συμμετοχή από τις United States, τον Canada, τη France και το United Kingdom.

Δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να υποστηρίζει κανείς τον Νετανιάχου. Δεν υπάρχει τίποτα κακό και στο να τον αντιπαθεί. Το ερώτημα είναι γιατί τόσοι πολλοί Εβραίοι που ζουν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά έχουν ισχυρότερες απόψεις για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό απ’ ό,τι για τους εκλεγμένους αξιωματούχους που κυβερνούν την καθημερινότητά τους.

Πολλοί Εβραίοι μπορούν να εξηγήσουν με εντυπωσιακή λεπτομέρεια τις κυβερνητικές συμμαχίες του Νετανιάχου, αλλά δεν μπορούν να κατονομάσουν τα μέλη του δημοτικού τους συμβουλίου. Δεν γνωρίζουν τους τοπικούς νομοθέτες τους. Γνωρίζουν ελάχιστα για τον εισαγγελέα της περιοχής τους, τη σχολική επιτροπή, τον δήμαρχο, τον κυβερνήτη ή τους βουλευτές που επηρεάζουν άμεσα τις γειτονιές, τα σχολεία, τους φόρους, τη δημόσια ασφάλεια, τις επιχειρήσεις και τις κοινότητές τους.

Το Ισραήλ μετατρέπεται σε πολιτική εμμονή, ενώ η τοπική συμμετοχή στα κοινά γίνεται δευτερεύουσα. Γιατί;

Μέρος της απάντησης μπορεί να βρίσκεται στον συναισθηματικό δεσμό με το Ισραήλ. Ένα άλλο μέρος, όμως, είναι λιγότερο ευχάριστο: οι Εβραίοι έχουν εκπαιδευτεί να βλέπουν το εβραϊκό κράτος ως κάτι που οφείλει διαρκώς να εξηγείται, να αμύνεται και να δικαιολογείται.

Καμία άλλη χώρα δεν αναμένεται να καταλαμβάνει τόσο μεγάλο χώρο στη σκέψη ανθρώπων που δεν ζουν σε αυτήν. Κανένας άλλος ξένος ηγέτης δεν γίνεται τόσο κεντρικό στοιχείο της ταυτότητας ανθρώπων που κατοικούν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.

Το αποτέλεσμα είναι ότι οι συζητήσεις για το Ισραήλ και τον Σιωνισμό συχνά μετατρέπονται σε συζητήσεις για τον Νετανιάχου — σαν το μέλλον του Ιουδαϊσμού, της εβραϊκής ταυτότητας και του εβραϊκού λαού να μπορεί να περιοριστεί στην τελευταία πολιτική διαμάχη ενός ισραηλινού κυβερνητικού συνασπισμού.

Ένα δεύτερο παράδειγμα είναι η δυσανάλογη εστίαση στους οικισμούς και στη λεγόμενη «βία των εποίκων». Και πάλι, η κριτική είναι απολύτως θεμιτή. Κάθε δημοκρατία συζητά τη συμπεριφορά των πολιτών της. Το Ισραήλ δεν αποτελεί εξαίρεση.

Το ερώτημα είναι η αναλογικότητα.

Πολλοί Εβραίοι μπορούν να μιλούν ατελείωτα για μεμονωμένα περιστατικά στην Ιουδαία και τη Σαμάρεια, αλλά δείχνουν ελάχιστο ενδιαφέρον για αντίστοιχα ζητήματα που εκτυλίσσονται στις δικές τους χώρες.

Κάθε κράτος αντιμετωπίζει ζητήματα συνόρων, μετανάστευσης, επιβολής του νόμου, ανταγωνιστικών διεκδικήσεων γης, δημόσιας τάξης και πολιτικής βίας. Αυτά τα ζητήματα κυριαρχούν στην εσωτερική πολιτική σε όλη την Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και σε μεγάλο μέρος του κόσμου.

Ωστόσο, πολλοί Εβραίοι που σπάνια συζητούν τέτοια θέματα στην πατρίδα τους, εστιάζουν έντονα σε αυτά όταν εμπλέκονται Εβραίοι. Το κριτήριο αλλάζει ξαφνικά. Οι σύνθετες πραγματικότητες απλουστεύονται. Οι αποχρώσεις εξαφανίζονται.

Η υπόθεση γίνεται ότι οι Εβραίοι πρέπει να υπόκεινται σε ιδιαίτερο έλεγχο, ενώ όλοι οι άλλοι αντιμετωπίζονται με συνηθισμένη πολιτική ανάλυση — ή και χωρίς καμία ανάλυση.

Ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η εβραϊκή εμμονή με την ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση.

Μερικές φορές μοιάζει σαν ορισμένοι Εβραίοι της Διασποράς να ενδιαφέρονται περισσότερο γι’ αυτήν από τους ίδιους τους Ισραηλινούς. Κι αυτό ακούγεται παράλογο. Οι Ισραηλινοί είναι εκείνοι που ζουν με την τρομοκρατία, τη στρατιωτική θητεία, τις επιθέσεις με ρουκέτες, τις ανησυχίες ασφαλείας και τις καθημερινές συνέπειες του πολέμου και της ειρήνης.

Κι όμως, πολλοί Ισραηλινοί συνεχίζουν να δημιουργούν επιχειρήσεις, να μεγαλώνουν οικογένειες, να απολαμβάνουν φιλίες, να ακολουθούν επαγγελματικές σταδιοδρομίες και να ζουν φυσιολογικές ζωές. Η σύγκρουση αποτελεί μέρος της πραγματικότητάς τους, αλλά όχι το σύνολο της ταυτότητάς τους.

Για ορισμένους Εβραίους της Διασποράς, αντίθετα, η σύγκρουση γίνεται το επίκεντρο των πάντων. Κάθε εβραϊκή συζήτηση καταλήγει σε αυτήν. Κάθε εβραϊκός θεσμός αξιολογείται μέσω αυτής. Κάθε συζήτηση για το Ισραήλ φιλτράρεται μέσα από αυτήν.

Όμως η ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση δεν είναι θεμελιωδώς ένα εβραϊκό πρόβλημα, υποστηρίζει ο συγγραφέας. Είναι πρωτίστως πρόβλημα αντισημιτισμού. Το βασικό εμπόδιο υπήρξε η άρνηση πολλών παλαιστινιακών, αραβικών και ιρανικών ηγεσιών να αποδεχθούν τη νομιμότητα ενός εβραϊκού κράτους σε οποιαδήποτε σύνορα.

Αυτό το μοτίβο δεν ξεκίνησε το 1967. Δεν ξεκίνησε με τους οικισμούς. Δεν ξεκίνησε με τον Νετανιάχου. Προϋπήρχε όλων αυτών. Η αντίθεση στην εβραϊκή κυριαρχία υπήρχε πριν από την ανεξαρτησία του Ισραήλ το 1948 και πριν από τις μεταγενέστερες εξελίξεις.

Η πραγματικότητα αυτή δεν ακυρώνει τα παλαιστινιακά παράπονα ούτε καταργεί την ανάγκη για πρακτικές λύσεις. Αμφισβητεί όμως την τάση να παρουσιάζεται η σύγκρουση ως πρόβλημα που δημιουργήθηκε κυρίως από εβραϊκές αποφάσεις.

Η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι Εβραίοι μετά την 7η Οκτωβρίου δεν είναι μόνο ο αντισημιτισμός που προέρχεται απ’ έξω. Είναι επίσης οι παραδοχές που έχουν απορροφήσει από το εξωτερικό περιβάλλον.

Για δεκαετίες, πολλοί Εβραίοι αποδέχθηκαν ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο η εβραϊκή ζωή περιστρεφόταν γύρω από την ανάγκη να εξηγούν, να υπερασπίζονται, να απολογούνται ή να επικρίνουν το Ισραήλ. Αυτό το πλαίσιο παρήγαγε ατελείωτες διαμάχες και ελάχιστη εβραϊκή ανανέωση.

Οι αυξανόμενες προκλήσεις του κόσμου μετά την 7η Οκτωβρίου δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ανακυκλώνοντας τα επιχειρήματα μιας προγενέστερης εποχής.

Τα ερωτήματα που έχουν σήμερα μεγαλύτερη σημασία είναι διαφορετικά:

Πώς θα κάνουμε τον Ιουδαϊσμό πιο ουσιαστικό; Πώς θα ενισχύσουμε την ατομική και συλλογική εβραϊκή ταυτότητα; Πώς θα ενδυναμώσουμε τις εβραϊκές κοινότητες; Πώς θα δημιουργήσουμε βαθύτερους δεσμούς μεταξύ του Ισραήλ και της Διασποράς; Πώς θα μεγαλώσουμε παιδιά που θα είναι περήφανα για την εβραϊκή τους ταυτότητα; Πώς θα οικοδομήσουμε ένα εβραϊκό μέλλον που αξίζει να κληρονομηθεί;

Αυτές είναι οι συζητήσεις που τελικά έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία από τις διαμάχες που έχουν απορροφήσει τόσους πολλούς από εμάς για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα. ֍

The most successful antisemitic ideas are the ones some Jews believe.