Cohen.gr, Τετάρτη 10.6.20
My Jewish Learning

Η εβραϊκή παράδοση θεωρεί δεδομένο ότι ο πόλεμος αποτελεί αναπόφευκτο μέρος της ανθρώπινης ύπαρξης.

Η ειρήνη, το shalom, είναι μία από τις πιο σεβαστές αξίες του Ιουδαϊσμού. Το «shalom» είναι, φυσικά, ο παραδοσιακός χαιρετισμός μεταξύ των Εβραίων, αλλά είναι επίσης και ένα από τα ονόματα του Θεού. Και όμως, η εβραϊκή παράδοση θεωρεί δεδομένο ότι ο πόλεμος είναι αναπόφευκτο μέρος της ανθρώπινης ύπαρξης και ότι η ειρήνη στη γη δεν θα επιτευχθεί μέχρι τη μεσσιανική εποχή.

Μάχη και Σύγκρουση. Προς το τέλος του Δευτερονόμιου, καθώς οι Ισραηλίτες ετοιμάζονται να εγκαταλείψουν την έρημο, ο Μωυσής τους μιλά για τον πόλεμο. Οι κατευθυντήριες γραμμές που δίνει έχουν πρακτική σημασία. Οι Ισραηλίτες προορίζονται να καταλάβουν τη γη Χαναάν (βιβλικός Ισραήλ) μέσω στρατιωτικής δύναμης.

Ο πρώτος κανόνας του εβραϊκού πολέμου είναι να αποφεύγεται όπου είναι δυνατόν. Πριν από μια επίθεση σε εχθρό, ένας εβραϊκός στρατός πρέπει να προτείνει ειρήνη. Αν όμως αυτή η πρόταση δεν γίνει αποδεκτή, η Τορά ορίζει ότι όλοι οι άνδρες πρέπει να σκοτωθούν και οι γυναίκες, τα παιδιά και τα ζώα να ληφθούν ως λάφυρα. Αυτό ισχύει μόνο για πολέμους με μη-χανανιτικούς λαούς. Οι επτά λαοί της Χαναάν — άνδρες, γυναίκες και παιδιά — πρέπει να εξολοθρευτούν πλήρως εάν δεν αποδεχθούν τους όρους ειρήνης που τους προτείνονται.

Οι ραβίνοι της Μισνά ανέπτυξαν αργότερα αυτή τη διάκριση ανάμεσα σε πολέμους με τους Χαναναίους και με άλλα έθνη. Τους πρώτους τους ονόμασαν milhemet mitzvah, έναν «επιβεβλημένο πόλεμο». Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται επίσης οι πόλεμοι κατά των Αμαληκιτών, του λαού που επιτέθηκε στους Ισραηλίτες κατά την έξοδό τους από την Αίγυπτο, καθώς και οι αμυντικοί πόλεμοι. Όλοι οι άλλοι πόλεμοι ονομάζονται milhemet reshut, «επιτρεπτοί πόλεμοι». Σε αυτούς περιλαμβάνονται πόλεμοι εδαφικής επέκτασης, όπως οι πόλεμοι του βασιλιά Δαβίδ.

Για το μεγαλύτερο μέρος της εβραϊκής ιστορίας μετά τη βιβλική εποχή, οι κανόνες πολέμου παρέμειναν θεωρητικοί. Δεν υπήρχαν εβραϊκοί στρατοί ούτε εβραϊκοί πόλεμοι. Επομένως, η πρακτική ηθική του πολέμου δεν συζητείται συχνά στην ταλμουδική και μεσαιωνική ραββινική γραμματεία. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν νόμοι όπως η απαγόρευση καταστροφής οπωροφόρων δέντρων και γενικά η αδικαιολόγητη καταστροφή περιουσίας. Ένας ενδιαφέρων νόμος απαγορεύει την πολιορκία μιας πόλης από όλες τις πλευρές· πρέπει να αφήνεται μία πλευρά ανοιχτή για να μπορούν οι άνθρωποι να διαφύγουν.

Ειρήνη και μη βία. Εκτός από αυτές τις ηθικές παραμέτρους, οι ραββινικές αρχές της Ταλμούδ και των μετα-ταλμουδικών περιόδων προσπάθησαν να μετριάσουν τη μαχητικότητα του βιβλικού κειμένου. Έκαναν σχεδόν αδύνατη την κήρυξη ενός milhemet reshut και επίσης υποστήριξαν ότι οι Χαναναίοι και οι Αμαληκίτες είχαν πλέον εξαφανιστεί. Αυτό αφήνει τον αμυντικό πόλεμο ως τη μοναδική πρακτικά εφαρμόσιμη μορφή πολέμου στις περισσότερες περιπτώσεις, και επίσης καταργεί την απαίτηση για πλήρη εξόντωση του εχθρού.

Αν και ο Ιουδαϊσμός δεν υιοθέτησε ποτέ τον απόλυτο πασιφισμό και τη μη βία ως αρχές, υπάρχουν ορισμένα παραδείγματα μη βίας στη Βίβλο, και ο πασιφισμός εφαρμόστηκε περιστασιακά ως απάντηση σε συγκεκριμένες καταστάσεις.

Επιπλέον, η Τορά απαριθμεί διάφορες κατηγορίες ανθρώπων που εξαιρούνται από τη στρατιωτική υπηρεσία. Σε αυτούς περιλαμβάνονται άνδρες που είναι αρραβωνιασμένοι και όσοι είναι «φοβισμένοι» ή «ευαίσθητοι στην καρδιά». Σύγχρονοι στοχαστές όπως ο Arthur Waskow έχουν αξιοποιήσει αυτή την εξαίρεση για τους «ευαίσθητους στην καρδιά» ώστε να προτείνουν τη δυνατότητα εξαίρεσης των συνειδησιακών αντιρρησιών.

Συνοψίζοντας, αν και ο Ιουδαϊσμός δεν είναι θεμελιωδώς πασιφιστικός, η ελπίδα για ειρήνη, η επιδίωξη της ειρήνης και η προσδοκία μιας καθολικά ειρηνικής εποχής στο τέλος της ιστορίας αποτελούν από τις πιο βασικές του αρχές. ֍

 https://www.myjewishlearning.com/article/jewish-war-peace-101/