Tablet — Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026
Marc Weitzmann
Η φλυαρία του Εμανουέλ Μακρόν αποκαλύπτει μια χώρα που δεν μπορεί πλέον να ξεχωρίσει τις αφηγήσεις της από την πραγματικότητα.
Μπορεί να ακούγεται σαρκαστικό, αλλά ο Εμανουέλ Μακρόν είναι πιθανότατα ο ιδανικότερος πρόεδρος για τη σημερινή Γαλλία. Ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι τόσο αυτοκαταστροφικός, τόσο απροκάλυπτα κενός περιεχομένου; Με άλλα λόγια, ποιος θα μπορούσε να ενσαρκώσει καλύτερα το σημερινό κλίμα που επικρατεί στη χώρα;
Είναι δύσκολο να μη φτάσει κανείς σε αυτό το συμπέρασμα παρακολουθώντας τον Μακρόν στην τηλεόραση την περασμένη Παρασκευή, 23 Οκτωβρίου, στη μία το μεσημέρι, να καταδικάζει «την πρώτη ρατσιστική τρομοκρατική επίθεση που σημειώθηκε ποτέ στη Γαλλία». Περιτριγυρισμένος από τον υπουργό Εσωτερικών και τους συμβούλους του, ο πρόεδρος στεκόταν μπροστά στο δημαρχείο του Τραπ, ενός προαστίου του Παρισιού, υποδυόμενος τον πολιτικό ηγέτη και προσποιούμενος συγκίνηση.
Τρεις ώρες νωρίτερα, την ίδια ημέρα και στην ίδια πόλη, ένας ένοπλος που οδηγούσε ένα γκρίζο Renault Clio είχε ανοίξει πυρ αδιακρίτως στους δρόμους. Στη λεωφόρο Εκτόρ Μπερλιόζ, παραλίγο να χτυπήσει μια μητέρα και την κόρη της μέσα στο αυτοκίνητό τους, ενώ στη λεωφόρο Σαλβαδόρ Αλιέντε σκότωσε τον 26χρονο Πένγκο Μπόσιο Γουάνγκι. Από το πρατήριο βενζίνης Esso στη λεωφόρο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, όπου κατευθύνθηκε στη συνέχεια, μέχρι το φαρμακείο Μπουά ντε λ’ Ετάν, στο οποίο επιχείρησε να επιτεθεί αλλά το όπλο του έπαθε εμπλοκή, πρόλαβε να πυροβολήσει 128 φορές, τραυματίζοντας σοβαρά άλλους πέντε ανθρώπους. Ανάμεσά τους ήταν ένα δωδεκάχρονο κορίτσι που κατευθυνόταν προς το δημοτικό κολυμβητήριο και το οποίο πυροβόλησε οκτώ φορές.
Όλα τα θύματα φαίνεται ότι ήταν είτε μαύροι είτε Άραβες. Μεταξύ των ταραχών του προηγούμενου Σαββατοκύριακου και των διαδηλώσεων που αναμένονταν την επόμενη ημέρα, η χρονική συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι πιο ευαίσθητη.
Η Εθνική Αντιτρομοκρατική Εισαγγελία (PNAT), η οποία συνήθως διστάζει να εμπλακεί, εξέδωσε αμέσως ανακοίνωση ότι ξεκίνησε έρευνα για ανθρωποκτονία «σε σχέση με τρομοκρατική επιχείρηση». Αμέσως μετά, ο Μακρόν εξέδωσε τη δική του ανακοίνωση, εκφράζοντας τη «βαθιά συγκίνησή» του, και έσπευσε στο Τραπ, όπου υπογράμμισε δύο φορές μπροστά στις κάμερες ότι η PNAT είχε χαρακτηρίσει τους πυροβολισμούς τρομοκρατική ενέργεια.
Αξίζει να παραθέσουμε εκτενώς όσα είπε ο Μακρόν και προκάλεσαν την οργή της κοινής γνώμης γενικότερα και των Εβραίων ειδικότερα, παρά τις κοινοτοπίες που περιείχαν:
«Αυτό που συνέβη σήμερα ήταν μια ρατσιστική τρομοκρατική επίθεση, όπως χαρακτηρίστηκε από την Εθνική Αντιτρομοκρατική Εισαγγελία. Άφησε πίσω της έξι θύματα. Ένας άνδρας δολοφονήθηκε σήμερα το πρωί από έναν συμπολίτη μας με κίνητρο μια ρατσιστική ιδεολογία. [...] Αυτό που συνέβη αποτελεί σημείο καμπής, διότι είναι η πρώτη φορά που σχεδιάστηκε τρομοκρατική επίθεση με σκοπό να σκοτωθούν συμπολίτες μας, τα παιδιά μας, εξαιτίας του χρώματος του δέρματός τους ή της θρησκείας στην οποία ανατράφηκαν».
Στη συνέχεια, απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου, πρόσθεσε:
«Πρόκειται για μια ρατσιστική τρομοκρατική επίθεση που χαρακτηρίστηκε ως τέτοια από τις δικαστικές αρχές. Όπως μόλις είπα, είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο στη χώρα μας».
Η PNAT πρόσθεσε επιβαρυντικές περιστάσεις στην υπόθεση των πυροβολισμών στο Τραπ, επειδή διαπράχθηκαν «λόγω πραγματικής ή υποτιθέμενης συμμετοχής σε συγκεκριμένη φυλή, εθνοτική ομάδα, έθνος ή θρησκεία». Η διατύπωση αυτή συνάδει με νομοσχέδιο για την αυστηροποίηση των ποινών για ρατσιστικά, αντισημιτικά ή ξενοφοβικά εγκλήματα, το οποίο είχε καταθέσει το 2003 ο Εβραίος βουλευτής Πιερ Λελούς, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η αύξηση των επιθέσεων εναντίον Εβραίων Γάλλων πολιτών εκείνη την εποχή.
Έτσι, κατά ειρωνικό τρόπο, χαρακτηρίζοντας την τελευταία αυτή επίθεση ως πρωτοφανή, ο Μακρόν ακύρωσε τον ίδιο τον λόγο ύπαρξης του νόμου στον οποίο αναφερόταν.
Και όχι μόνο αυτό. Με λίγες φράσεις, διέγραψε επίσης από τη συλλογική μνήμη τη δολοφονία της οκτάχρονης Μιριάμ Μονσονεγκό, των Γκαμπριέλ και Αριέ Σάντλερ, ηλικίας τριών και έξι ετών, και του πατέρα τους, Ζονατάν Σάντλερ, στο εβραϊκό σχολείο Οζάρ Χατορά της Τουλούζης το 2012· τη δολοφονία των Γιοχάν Κοέν, 20 ετών, Φιλίπ Μπραάμ, 45 ετών, Γιοάβ Χατάμπ, 21 ετών, και Φρανσουά-Μισέλ Σααντά, 64 ετών, στο κατάστημα τροφίμων kosher Hypercasher τον Ιανουάριο του 2015· την επίθεση με ματσέτα εναντίον ενός Εβραίου σε δρόμο της Μασσαλίας τον Ιανουάριο του 2016· τη δολοφονία του πατέρα Ζακ Αμέλ μέσα στην εκκλησία του από δύο ισλαμιστές τον Ιούλιο του 2016· τη δολοφονία τριών χριστιανών πιστών από ισλαμιστή στη Βασιλική της Παναγίας της Νίκαιας τον Οκτώβριο του 2020· τη δολοφονία με μαχαίρι του Ιρακινού χριστιανού Ασούρ Σαρνάγια στη Λυών το 2025· και, γενικότερα, τις 62 ισλαμιστικές τρομοκρατικές επιθέσεις που έχουν στοιχίσει τη ζωή σε 270 ανθρώπους από τον Μάρτιο του 2012.
Οι αντιδράσεις ήταν τόσο έντονες και άμεσες, ώστε ο Μακρόν αναγκάστηκε να εκδώσει δεύτερη, εκτενέστερη ανακοίνωση αργότερα την ίδια ημέρα:
«Θέλω επίσης να επαναλάβω μια θεμελιώδη αλήθεια και να αποφύγω οποιαδήποτε αντιπαράθεση. Τα τελευταία χρόνια, η χώρα μας έχει βιώσει επιθέσεις που στόχευσαν χριστιανούς απλώς επειδή ήταν χριστιανοί και Εβραίους απλώς επειδή ήταν Εβραίοι. Κανένα από αυτά τα θύματα δεν πρέπει να ξεχαστεί. Κανένας πόνος δεν πρέπει να τοποθετείται πάνω από κάποιον άλλον».
Πώς μπορεί να εξηγηθεί ένα τόσο εξωφρενικό ολίσθημα;
Ας το θέσουμε ως εξής: ολόκληρη η αλληλουχία των γεγονότων στο Τραπ αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τη συνάντηση ενός ανίσχυρου προέδρου, που αιωρείται μέσα στον άυλο τεχνοκρατικό του παράδεισο, όπου κυριαρχεί η επικοινωνία, με μια χώρα που έχει γίνει ακατανόητη ακόμη και στον ίδιο της τον εαυτό.
Η πόλη του Τραπ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Πρόκειται για μια πόλη στα περίχωρα του Παρισιού, που αναπτύχθηκε κοντά σε εργοστάσια αυτοκινήτων τη δεκαετία του 1960 και δέχθηκε μαζική εισροή μεταναστών από τις τότε παραγκουπόλεις της Ναντέρ. Ο μεταναστευτικός πληθυσμός αυξήθηκε κατά 325% μεταξύ 1968 και 1975.
Για ένα διάστημα, μια ισχυρή κομμουνιστική δημοτική διοίκηση παρείχε εκπαιδευτική υποστήριξη, καλοκαιρινές κατασκηνώσεις και κοινοτικές οργανώσεις, που συνέβαλαν στην ανάδειξη τοπικών ταλέντων, όπως ο ηθοποιός Ομάρ Σι.
Όμως, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η άφιξη μελών της Ένοπλης Ισλαμικής Ομάδας της Αλγερίας, ιεροκηρύκων της Ταμπλίγκι Τζαμάατ και μελών της Μουσουλμανικής Αδελφότητας άλλαξε την κατάσταση.
Κατά τη δεκαετία του 2000, η ανέγερση ενός μεγάλου τεμένους, η αυξανόμενη κοινωνική πίεση που εκφραζόταν με έλεγχο πάνω στις γυναίκες, καθώς και η εναντίωση στα σχολεία και στην επιστήμη, συνέπεσαν με τον εμπρησμό της συναγωγής της πόλης και τη φυγή της εβραϊκής κοινότητας.
Τη δεκαετία του 2010, το Τραπ, με πληθυσμό 35.000 κατοίκων, είχε ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη ως προς τον αριθμό των ντόπιων τζιχαντιστών που ταξίδεψαν στη Συρία και στο Ιράκ.
Υπάρχει επίσης εκτεταμένη διακίνηση ναρκωτικών και συνεχείς ένοπλες συγκρούσεις, συμπεριλαμβανομένου ενός περιστατικού κοντά σε ιδιωτικό νοσοκομείο, τρεις ημέρες μετά την επίθεση στο Τραπ.
Προσθέστε σε αυτά την πλήρη κυριαρχία των ισλαμιστών ή και πολιτικών οργανώσεων που συνδέονται με την «Ανυπότακτη Γαλλία» (La France Insoumise — LFI) του Ζαν-Λικ Μελανσόν στην τοπική κοινωνική κουλτούρα, καθώς και τις απειλές θανάτου εναντίον οποιουδήποτε εκφράζει αποκλίνουσες απόψεις, και αρχίζετε να αντιλαμβάνεστε πώς είναι η καθημερινή ζωή μέσα σε έναν αστικό λαβύρινθο, όπου οι ταμπέλες και οι ταυτότητες είναι τα πάντα, αλλά κανείς δεν είναι αυτό που φαίνεται.
Για παράδειγμα, μετά τη δολοφονία του, ο Πένγκο Μπόσιο Γουάνγκι, ένα από τα θύματα των πυροβολισμών στο Τραπ, τιμάται συστηματικά από αυτοανακηρυγμένους εκπροσώπους των κατοίκων της πόλης ως «αδελφός», δηλαδή ως μουσουλμάνος, παρότι, σύμφωνα με ανάρτηση της αδελφής του στην πλατφόρμα Χ, η οικογένεια ανήκει στην ευαγγελική προτεσταντική κοινότητα.
Ο φερόμενος ως δολοφόνος του Γουάνγκι, ο οποίος συνελήφθη το πρωί της επίθεσης και ταυτοποιήθηκε ως «Κεβίν Τ.», 39 ετών, αποτελεί άλλο ένα παράδειγμα αυτής της κατακερματισμένης πραγματικότητας.
Μετά τις δηλώσεις του Μακρόν εκείνη την ημέρα, τα μέσα ενημέρωσης αναγνώρισαν αμέσως τον ύποπτο ως ακροδεξιό ακτιβιστή. Προσθέτοντας τη φωνή του σε εκείνες των προβεβλημένων στελεχών της LFI, ο δήμαρχος του Τραπ, Αλί Ραμπέ, κατήγγειλε τον φασισμό και την «ισλαμοφοβία» του Κεβίν Τ.
Σύμφωνα με τον εισαγγελέα της PNAT, ο οποίος μίλησε δύο φορές στον Τύπο μεταξύ 26 και 29 Οκτωβρίου, εκτός από το υποπολυβόλο Sten της εποχής του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου που χρησιμοποίησε ο ύποπτος κατά την επίθεση, η αστυνομία ανακάλυψε επίσης στο αυτοκίνητό του ένα πλαστό περιβραχιόνιο αστυνομικού, ένα ζευγάρι χειροπέδες και ένα μαχαίρι — αντικείμενα που υποδηλώνουν ότι σχεδίαζε και άλλες ενέργειες, τις οποίες δεν πρόλαβε να πραγματοποιήσει.
Οι αστυνομικοί που ερεύνησαν το σπίτι του υπόπτου στη γειτονική πόλη Γκιανκούρ βρήκαν ένα διαμέρισμα παγιδευμένο με φιάλη αερίου, ένα αντίτυπο του Ο Αγών μου (Mein Kampf) μαζί με τη Βίβλο και το Κοράνι, μια σειρά από αυτοσχέδια αυτοκόλλητα υπέρ του κόμματος Εθνικός Συναγερμός (Rassemblement National — RN) της Μαρίν Λεπέν, καθώς και φυλλάδια υποστήριξης της αστυνομίας.
Μέχρι τις 29 Οκτωβρίου, ο Κεβίν Τ. είχε παραδεχθεί το ρατσιστικό του κίνητρο και τις ακροδεξιές του απόψεις, οι οποίες επιβεβαιώθηκαν και από αρκετούς μάρτυρες του περιβάλλοντός του.
Τίποτε, ωστόσο, δεν εξηγεί επαρκώς μια φωτογραφία από εκδήλωση του 2018 στο Γκιανκούρ, την πόλη όπου κατοικεί, την οποία είχε οργανώσει η Ένωση Γαλλίας–Παλαιστίνης για την Αλληλεγγύη (Association France Palestine Solidarité — AFPS), μια αριστερή οργάνωση της οποίας ο επίτιμος πρόεδρος, Ταουφίκ Ταχανί, είχε υποστηρίξει τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023. Στη φωτογραφία αυτή εμφανίζεται και ο Κεβίν Τ.
Η AFPS δεν αρνήθηκε τη γνησιότητα της φωτογραφίας και την απέσυρε αθόρυβα.
Αν εξετάσει κανείς αυτή τη φωτογραφία σε συνδυασμό με την ψυχολογική ευαλωτότητα του Κεβίν Τ., η οποία οδήγησε τις αρχές να ζητήσουν ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη, διαμορφώνεται η εικόνα μιας ψυχολογικής και υπαρξιακής περιπλάνησης μέσα σε ένα κοινωνικό περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από την πίεση να ανήκει κανείς στη μία ή στην άλλη ομάδα.
Εξίσου συγκεχυμένη είναι και μια άλλη πτυχή της υπόθεσης.
Την ώρα που ο δήμαρχος του Τραπ, Ραμπέ, κατήγγελλε τον Κεβίν Τ. ως φασίστα, ο άνδρας που στεκόταν δίπλα του κατά τη συνέντευξη Τύπου ήταν ο μουσουλμάνος «ινφλουένσερ» Ελίας ντ’ Ιμζαλέν.
Ο ντ’ Ιμζαλέν είναι πρώην συμπαθών του ακροδεξιού αντισημίτη Αλέν Σοράλ, ακτιβιστής που πρόσκειται στην LFI και μέλος της Urgence Palestine, ενός κινήματος που υποστηρίζει την παλαιστινιακή «αντίσταση».
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τα περιοδικά L’Express και Libération, η αστυνομία είχε βρει ένα αντίτυπο του Mein Kampf στο διαμέρισμα του ντ’ Ιμζαλέν μετά τη σφαγή στο Μπατακλάν, τον Νοέμβριο του 2015.
Για άλλη μια φορά, στο Τραπ, όπως και στην υπόλοιπη χώρα, οι λέξεις έχουν αποσυνδεθεί από την πραγματικότητα.
Ίσως τίποτε δεν αποτυπώνει καλύτερα αυτή την αποσύνδεση από όσα συνέβησαν στις 24 Οκτωβρίου στην Ορλεάνη, όπου ο Εθνικός Συναγερμός της Λεπέν πραγματοποίησε το 19ο εθνικό του συνέδριο.
Έξω από τον χώρο του συνεδρίου, μια «αντιφασιστική» διαδήλωση, αποτελούμενη κυρίως από μεσήλικες διαδηλωτές, πορευόταν εναντίον του κόμματος κρατώντας δύο τεράστιες παλαιστινιακές σημαίες, λες και το ένα είχε οποιαδήποτε σχέση με το άλλο.
Την ίδια ώρα, μέσα στο συνέδριο, όπου ο Ζορντάν Μπαρντελά επανεξελέγη πρόεδρος του κόμματος με ποσοστό 98% —ένα αποτέλεσμα που δείχνει πώς αντιλαμβάνεται το κόμμα τη λειτουργία της δημοκρατίας—, μια ομάδα Εβραίων φοιτητών, μελών της μετριοπαθούς αριστερής Ένωσης Εβραίων Φοιτητών της Γαλλίας, άρχισε να φωνάζει συνθήματα διαμαρτυρίας.
Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, ο αριστερός ιστότοπος Mediapart είχε αποκαλύψει ότι ο Μπαρντελά υπήρξε ένθερμος αντισημίτης και θαυμαστής του Σοράλ από το 2013 έως το 2015. Ο Μπαρντελά το αρνείται, όχι όμως ιδιαίτερα πειστικά.
Σε βίντεο που δείχνει τους φοιτητές να απομακρύνονται βίαια, διακρίνεται ένα μέλος του κόμματος να κάνει ναζιστικό χαιρετισμό.
«Δεν θα ανεχθούμε ποτέ τους εξτρεμιστές της άκρας Αριστεράς», δήλωσε ο Μπαρντελά μετά την αποβολή των Εβραίων φοιτητών.
Η ίδια αποσύνδεση υπάρχει και στην άλλη πλευρά.
Επίσης στις 24 Οκτωβρίου, ένας δημοσιογράφος ρώτησε έναν φοιτητή τι θα έπρεπε να κάνει μια επιχείρηση εάν υλοποιούνταν το φοιτητικό αίτημα για κατάργηση των κριτηρίων επιλογής κατά την εισαγωγή στα πανεπιστήμια, με αποτέλεσμα να υπάρχουν πάρα πολλοί πτυχιούχοι και, συνεπώς, εκατό υποψήφιοι για μία μόνο θέση εργασίας στην επιχείρηση.
Ο φοιτητής απάντησε:
«Ε, τότε θα πρέπει να δημιουργήσει άλλες 99 θέσεις εργασίας».
Η απάντηση υπογραμμίζει την πλήρη αποσύνδεση ανάμεσα στα συνθήματα των ανθρώπων, ή ακόμη και στις ειλικρινείς πεποιθήσεις τους, και στην πραγματικότητα της χώρας στην οποία ζουν.
Τα δύο πιο δραστήρια κόμματα στη σημερινή Γαλλία, η LFI και ο RN, επιθυμούν και τα δύο να αναστήσουν το κοινωνικό κράτος όπως υπήρχε τη δεκαετία του 1970: το πρώτο «φορολογώντας τους πλούσιους» και το δεύτερο παίρνοντας πίσω τα χρήματα από τους μετανάστες που υποτίθεται ότι τα έκλεψαν.
Και αυτό μας φέρνει ξανά στον Εμανουέλ Μακρόν.
Ενώ ο πρόεδρος πόζαρε μπροστά στις κάμερες στο Τραπ, η χώρα προετοιμαζόταν για νέες βίαιες κινητοποιήσεις στους δρόμους την επόμενη ημέρα, ως αντίδραση στις ταραχές της 17ης Οκτωβρίου.
Παρά ορισμένα σοβαρά επεισόδια στη Μασσαλία και στη Λυών, οι διαδηλώσεις της 24ης Οκτωβρίου παρέμειναν, σε γενικές γραμμές, υπό έλεγχο σε ολόκληρη τη χώρα, σε αντίθεση με όσα συνέβησαν στη Βαρκελώνη, στη Ρώμη και στη Φλωρεντία.
Ωστόσο, η κυβέρνηση διατήρησε την ηρεμία με τίμημα μια μαζική κινητοποίηση αστυνομικών δυνάμεων και αυτό που φαίνεται ότι ήταν εκτεταμένη λογοκρισία.
Αυτή την εβδομάδα, το αριστερό μέσο ενημέρωσης Blast δημοσίευσε επιστολή που είχε στείλει ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί στη Meta και στους διευθύνοντες συμβούλους των τεσσάρων μεγάλων τηλεπικοινωνιακών παρόχων της Γαλλίας, δύο ημέρες πριν από τις διαδηλώσεις της 24ης Οκτωβρίου.
Στην επιστολή τούς ζητούσε να προετοιμαστούν για τον προσωρινό αποκλεισμό της πρόσβασης στις πλατφόρμες Snapchat, TikTok, Instagram και X και να «προχωρήσουν χωρίς καθυστέρηση, εφόσον δώσω τη σχετική εντολή».
Το μέτρο αυτό υποτίθεται ότι αποσκοπούσε στον έλεγχο των «παράνομων εκκλήσεων» για ταραχές, οι οποίες προέρχονταν από ινφλουένσερ του TikTok και του Snapchat και είχαν κυκλοφορήσει στο διαδίκτυο πριν από τις 17 Οκτωβρίου.
Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, αναμένεται νέα πανεθνική διαδήλωση στις 30 Οκτωβρίου, αυτή τη φορά οργανωμένη από τα Κίτρινα Γιλέκα.
Ή, τουλάχιστον, έτσι λένε.֍
Ο Marc Weitzmann είναι συγγραφέας δώδεκα βιβλίων, μεταξύ των οποίων το πρόσφατο Hate: The Rising Tide of Anti-Semitism in France (and What It Means for Us) («Μίσος: Το ανερχόμενο κύμα αντισημιτισμού στη Γαλλία και τι σημαίνει για εμάς»). Είναι τακτικός συνεργάτης των εφημερίδων Le Monde και Le Point και παρουσιάζει την εβδομαδιαία ραδιοφωνική εκπομπή Signes des Temps («Σημεία των Καιρών») στο France Culture.
Πηγή: Tablet Magazine — The French Disconnection
Η γαλλική αποσύνδεση
Tablet — Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026
Μαρκ Βάιτσμαν (Marc Weitzmann)
Η φλυαρία του Εμανουέλ Μακρόν αποκαλύπτει μια χώρα που δεν μπορεί πλέον να ξεχωρίσει τις αφηγήσεις της από την πραγματικότητα.
Μπορεί να ακούγεται σαρκαστικό, αλλά ο Εμανουέλ Μακρόν είναι πιθανότατα ο ιδανικότερος πρόεδρος για τη σημερινή Γαλλία. Ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι τόσο αυτοκαταστροφικός, τόσο απροκάλυπτα κενός περιεχομένου; Με άλλα λόγια, ποιος θα μπορούσε να ενσαρκώσει καλύτερα το σημερινό κλίμα που επικρατεί στη χώρα;
Είναι δύσκολο να μη φτάσει κανείς σε αυτό το συμπέρασμα παρακολουθώντας τον Μακρόν στην τηλεόραση την περασμένη Παρασκευή, 23 Οκτωβρίου, στη μία το μεσημέρι, να καταδικάζει «την πρώτη ρατσιστική τρομοκρατική επίθεση που σημειώθηκε ποτέ στη Γαλλία». Περιτριγυρισμένος από τον υπουργό Εσωτερικών και τους συμβούλους του, ο πρόεδρος στεκόταν μπροστά στο δημαρχείο του Τραπ, ενός προαστίου του Παρισιού, υποδυόμενος τον πολιτικό ηγέτη και προσποιούμενος συγκίνηση.
Τρεις ώρες νωρίτερα, την ίδια ημέρα και στην ίδια πόλη, ένας ένοπλος που οδηγούσε ένα γκρίζο Renault Clio είχε ανοίξει πυρ αδιακρίτως στους δρόμους. Στη λεωφόρο Εκτόρ Μπερλιόζ, παραλίγο να χτυπήσει μια μητέρα και την κόρη της μέσα στο αυτοκίνητό τους, ενώ στη λεωφόρο Σαλβαδόρ Αλιέντε σκότωσε τον 26χρονο Πένγκο Μπόσιο Γουάνγκι. Από το πρατήριο βενζίνης Esso στη λεωφόρο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, όπου κατευθύνθηκε στη συνέχεια, μέχρι το φαρμακείο Μπουά ντε λ’ Ετάν, στο οποίο επιχείρησε να επιτεθεί αλλά το όπλο του έπαθε εμπλοκή, πρόλαβε να πυροβολήσει 128 φορές, τραυματίζοντας σοβαρά άλλους πέντε ανθρώπους. Ανάμεσά τους ήταν ένα δωδεκάχρονο κορίτσι που κατευθυνόταν προς το δημοτικό κολυμβητήριο και το οποίο πυροβόλησε οκτώ φορές.
Όλα τα θύματα φαίνεται ότι ήταν είτε μαύροι είτε Άραβες. Μεταξύ των ταραχών του προηγούμενου Σαββατοκύριακου και των διαδηλώσεων που αναμένονταν την επόμενη ημέρα, η χρονική συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι πιο ευαίσθητη.
Η Εθνική Αντιτρομοκρατική Εισαγγελία (PNAT), η οποία συνήθως διστάζει να εμπλακεί, εξέδωσε αμέσως ανακοίνωση ότι ξεκίνησε έρευνα για ανθρωποκτονία «σε σχέση με τρομοκρατική επιχείρηση». Αμέσως μετά, ο Μακρόν εξέδωσε τη δική του ανακοίνωση, εκφράζοντας τη «βαθιά συγκίνησή» του, και έσπευσε στο Τραπ, όπου υπογράμμισε δύο φορές μπροστά στις κάμερες ότι η PNAT είχε χαρακτηρίσει τους πυροβολισμούς τρομοκρατική ενέργεια.
Αξίζει να παραθέσουμε εκτενώς όσα είπε ο Μακρόν και προκάλεσαν την οργή της κοινής γνώμης γενικότερα και των Εβραίων ειδικότερα, παρά τις κοινοτοπίες που περιείχαν:
«Αυτό που συνέβη σήμερα ήταν μια ρατσιστική τρομοκρατική επίθεση, όπως χαρακτηρίστηκε από την Εθνική Αντιτρομοκρατική Εισαγγελία. Άφησε πίσω της έξι θύματα. Ένας άνδρας δολοφονήθηκε σήμερα το πρωί από έναν συμπολίτη μας με κίνητρο μια ρατσιστική ιδεολογία. [...] Αυτό που συνέβη αποτελεί σημείο καμπής, διότι είναι η πρώτη φορά που σχεδιάστηκε τρομοκρατική επίθεση με σκοπό να σκοτωθούν συμπολίτες μας, τα παιδιά μας, εξαιτίας του χρώματος του δέρματός τους ή της θρησκείας στην οποία ανατράφηκαν».
Στη συνέχεια, απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου, πρόσθεσε:
«Πρόκειται για μια ρατσιστική τρομοκρατική επίθεση που χαρακτηρίστηκε ως τέτοια από τις δικαστικές αρχές. Όπως μόλις είπα, είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο στη χώρα μας».
Η PNAT πρόσθεσε επιβαρυντικές περιστάσεις στην υπόθεση των πυροβολισμών στο Τραπ, επειδή διαπράχθηκαν «λόγω πραγματικής ή υποτιθέμενης συμμετοχής σε συγκεκριμένη φυλή, εθνοτική ομάδα, έθνος ή θρησκεία». Η διατύπωση αυτή συνάδει με νομοσχέδιο για την αυστηροποίηση των ποινών για ρατσιστικά, αντισημιτικά ή ξενοφοβικά εγκλήματα, το οποίο είχε καταθέσει το 2003 ο Εβραίος βουλευτής Πιερ Λελούς, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η αύξηση των επιθέσεων εναντίον Εβραίων Γάλλων πολιτών εκείνη την εποχή.
Έτσι, κατά ειρωνικό τρόπο, χαρακτηρίζοντας την τελευταία αυτή επίθεση ως πρωτοφανή, ο Μακρόν ακύρωσε τον ίδιο τον λόγο ύπαρξης του νόμου στον οποίο αναφερόταν.
Και όχι μόνο αυτό. Με λίγες φράσεις, διέγραψε επίσης από τη συλλογική μνήμη τη δολοφονία της οκτάχρονης Μιριάμ Μονσονεγκό, των Γκαμπριέλ και Αριέ Σάντλερ, ηλικίας τριών και έξι ετών, και του πατέρα τους, Ζονατάν Σάντλερ, στο εβραϊκό σχολείο Οζάρ Χατορά της Τουλούζης το 2012· τη δολοφονία των Γιοχάν Κοέν, 20 ετών, Φιλίπ Μπραάμ, 45 ετών, Γιοάβ Χατάμπ, 21 ετών, και Φρανσουά-Μισέλ Σααντά, 64 ετών, στο κατάστημα τροφίμων kosher Hypercasher τον Ιανουάριο του 2015· την επίθεση με ματσέτα εναντίον ενός Εβραίου σε δρόμο της Μασσαλίας τον Ιανουάριο του 2016· τη δολοφονία του πατέρα Ζακ Αμέλ μέσα στην εκκλησία του από δύο ισλαμιστές τον Ιούλιο του 2016· τη δολοφονία τριών χριστιανών πιστών από ισλαμιστή στη Βασιλική της Παναγίας της Νίκαιας τον Οκτώβριο του 2020· τη δολοφονία με μαχαίρι του Ιρακινού χριστιανού Ασούρ Σαρνάγια στη Λυών το 2025· και, γενικότερα, τις 62 ισλαμιστικές τρομοκρατικές επιθέσεις που έχουν στοιχίσει τη ζωή σε 270 ανθρώπους από τον Μάρτιο του 2012.
Οι αντιδράσεις ήταν τόσο έντονες και άμεσες, ώστε ο Μακρόν αναγκάστηκε να εκδώσει δεύτερη, εκτενέστερη ανακοίνωση αργότερα την ίδια ημέρα:
«Θέλω επίσης να επαναλάβω μια θεμελιώδη αλήθεια και να αποφύγω οποιαδήποτε αντιπαράθεση. Τα τελευταία χρόνια, η χώρα μας έχει βιώσει επιθέσεις που στόχευσαν χριστιανούς απλώς επειδή ήταν χριστιανοί και Εβραίους απλώς επειδή ήταν Εβραίοι. Κανένα από αυτά τα θύματα δεν πρέπει να ξεχαστεί. Κανένας πόνος δεν πρέπει να τοποθετείται πάνω από κάποιον άλλον».
Πώς μπορεί να εξηγηθεί ένα τόσο εξωφρενικό ολίσθημα;
Ας το θέσουμε ως εξής: ολόκληρη η αλληλουχία των γεγονότων στο Τραπ αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τη συνάντηση ενός ανίσχυρου προέδρου, που αιωρείται μέσα στον άυλο τεχνοκρατικό του παράδεισο, όπου κυριαρχεί η επικοινωνία, με μια χώρα που έχει γίνει ακατανόητη ακόμη και στον ίδιο της τον εαυτό.
Η πόλη του Τραπ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Πρόκειται για μια πόλη στα περίχωρα του Παρισιού, που αναπτύχθηκε κοντά σε εργοστάσια αυτοκινήτων τη δεκαετία του 1960 και δέχθηκε μαζική εισροή μεταναστών από τις τότε παραγκουπόλεις της Ναντέρ. Ο μεταναστευτικός πληθυσμός αυξήθηκε κατά 325% μεταξύ 1968 και 1975.
Για ένα διάστημα, μια ισχυρή κομμουνιστική δημοτική διοίκηση παρείχε εκπαιδευτική υποστήριξη, καλοκαιρινές κατασκηνώσεις και κοινοτικές οργανώσεις, που συνέβαλαν στην ανάδειξη τοπικών ταλέντων, όπως ο ηθοποιός Ομάρ Σι.
Όμως, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η άφιξη μελών της Ένοπλης Ισλαμικής Ομάδας της Αλγερίας, ιεροκηρύκων της Ταμπλίγκι Τζαμάατ και μελών της Μουσουλμανικής Αδελφότητας άλλαξε την κατάσταση.
Κατά τη δεκαετία του 2000, η ανέγερση ενός μεγάλου τεμένους, η αυξανόμενη κοινωνική πίεση που εκφραζόταν με έλεγχο πάνω στις γυναίκες, καθώς και η εναντίωση στα σχολεία και στην επιστήμη, συνέπεσαν με τον εμπρησμό της συναγωγής της πόλης και τη φυγή της εβραϊκής κοινότητας.
Τη δεκαετία του 2010, το Τραπ, με πληθυσμό 35.000 κατοίκων, είχε ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη ως προς τον αριθμό των ντόπιων τζιχαντιστών που ταξίδεψαν στη Συρία και στο Ιράκ.
Υπάρχει επίσης εκτεταμένη διακίνηση ναρκωτικών και συνεχείς ένοπλες συγκρούσεις, συμπεριλαμβανομένου ενός περιστατικού κοντά σε ιδιωτικό νοσοκομείο, τρεις ημέρες μετά την επίθεση στο Τραπ.
Προσθέστε σε αυτά την πλήρη κυριαρχία των ισλαμιστών ή και πολιτικών οργανώσεων που συνδέονται με την «Ανυπότακτη Γαλλία» (La France Insoumise — LFI) του Ζαν-Λικ Μελανσόν στην τοπική κοινωνική κουλτούρα, καθώς και τις απειλές θανάτου εναντίον οποιουδήποτε εκφράζει αποκλίνουσες απόψεις, και αρχίζετε να αντιλαμβάνεστε πώς είναι η καθημερινή ζωή μέσα σε έναν αστικό λαβύρινθο, όπου οι ταμπέλες και οι ταυτότητες είναι τα πάντα, αλλά κανείς δεν είναι αυτό που φαίνεται.
Για παράδειγμα, μετά τη δολοφονία του, ο Πένγκο Μπόσιο Γουάνγκι, ένα από τα θύματα των πυροβολισμών στο Τραπ, τιμάται συστηματικά από αυτοανακηρυγμένους εκπροσώπους των κατοίκων της πόλης ως «αδελφός», δηλαδή ως μουσουλμάνος, παρότι, σύμφωνα με ανάρτηση της αδελφής του στην πλατφόρμα Χ, η οικογένεια ανήκει στην ευαγγελική προτεσταντική κοινότητα.
Ο φερόμενος ως δολοφόνος του Γουάνγκι, ο οποίος συνελήφθη το πρωί της επίθεσης και ταυτοποιήθηκε ως «Κεβίν Τ.», 39 ετών, αποτελεί άλλο ένα παράδειγμα αυτής της κατακερματισμένης πραγματικότητας.
Μετά τις δηλώσεις του Μακρόν εκείνη την ημέρα, τα μέσα ενημέρωσης αναγνώρισαν αμέσως τον ύποπτο ως ακροδεξιό ακτιβιστή. Προσθέτοντας τη φωνή του σε εκείνες των προβεβλημένων στελεχών της LFI, ο δήμαρχος του Τραπ, Αλί Ραμπέ, κατήγγειλε τον φασισμό και την «ισλαμοφοβία» του Κεβίν Τ.
Σύμφωνα με τον εισαγγελέα της PNAT, ο οποίος μίλησε δύο φορές στον Τύπο μεταξύ 26 και 29 Οκτωβρίου, εκτός από το υποπολυβόλο Sten της εποχής του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου που χρησιμοποίησε ο ύποπτος κατά την επίθεση, η αστυνομία ανακάλυψε επίσης στο αυτοκίνητό του ένα πλαστό περιβραχιόνιο αστυνομικού, ένα ζευγάρι χειροπέδες και ένα μαχαίρι — αντικείμενα που υποδηλώνουν ότι σχεδίαζε και άλλες ενέργειες, τις οποίες δεν πρόλαβε να πραγματοποιήσει.
Οι αστυνομικοί που ερεύνησαν το σπίτι του υπόπτου στη γειτονική πόλη Γκιανκούρ βρήκαν ένα διαμέρισμα παγιδευμένο με φιάλη αερίου, ένα αντίτυπο του Ο Αγών μου (Mein Kampf) μαζί με τη Βίβλο και το Κοράνι, μια σειρά από αυτοσχέδια αυτοκόλλητα υπέρ του κόμματος Εθνικός Συναγερμός (Rassemblement National — RN) της Μαρίν Λεπέν, καθώς και φυλλάδια υποστήριξης της αστυνομίας.
Μέχρι τις 29 Οκτωβρίου, ο Κεβίν Τ. είχε παραδεχθεί το ρατσιστικό του κίνητρο και τις ακροδεξιές του απόψεις, οι οποίες επιβεβαιώθηκαν και από αρκετούς μάρτυρες του περιβάλλοντός του.
Τίποτε, ωστόσο, δεν εξηγεί επαρκώς μια φωτογραφία από εκδήλωση του 2018 στο Γκιανκούρ, την πόλη όπου κατοικεί, την οποία είχε οργανώσει η Ένωση Γαλλίας–Παλαιστίνης για την Αλληλεγγύη (Association France Palestine Solidarité — AFPS), μια αριστερή οργάνωση της οποίας ο επίτιμος πρόεδρος, Ταουφίκ Ταχανί, είχε υποστηρίξει τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023. Στη φωτογραφία αυτή εμφανίζεται και ο Κεβίν Τ.
Η AFPS δεν αρνήθηκε τη γνησιότητα της φωτογραφίας και την απέσυρε αθόρυβα.
Αν εξετάσει κανείς αυτή τη φωτογραφία σε συνδυασμό με την ψυχολογική ευαλωτότητα του Κεβίν Τ., η οποία οδήγησε τις αρχές να ζητήσουν ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη, διαμορφώνεται η εικόνα μιας ψυχολογικής και υπαρξιακής περιπλάνησης μέσα σε ένα κοινωνικό περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από την πίεση να ανήκει κανείς στη μία ή στην άλλη ομάδα.
Εξίσου συγκεχυμένη είναι και μια άλλη πτυχή της υπόθεσης.
Την ώρα που ο δήμαρχος του Τραπ, Ραμπέ, κατήγγελλε τον Κεβίν Τ. ως φασίστα, ο άνδρας που στεκόταν δίπλα του κατά τη συνέντευξη Τύπου ήταν ο μουσουλμάνος «ινφλουένσερ» Ελίας ντ’ Ιμζαλέν.
Ο ντ’ Ιμζαλέν είναι πρώην συμπαθών του ακροδεξιού αντισημίτη Αλέν Σοράλ, ακτιβιστής που πρόσκειται στην LFI και μέλος της Urgence Palestine, ενός κινήματος που υποστηρίζει την παλαιστινιακή «αντίσταση».
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τα περιοδικά L’Express και Libération, η αστυνομία είχε βρει ένα αντίτυπο του Mein Kampf στο διαμέρισμα του ντ’ Ιμζαλέν μετά τη σφαγή στο Μπατακλάν, τον Νοέμβριο του 2015.
Για άλλη μια φορά, στο Τραπ, όπως και στην υπόλοιπη χώρα, οι λέξεις έχουν αποσυνδεθεί από την πραγματικότητα.
Ίσως τίποτε δεν αποτυπώνει καλύτερα αυτή την αποσύνδεση από όσα συνέβησαν στις 24 Οκτωβρίου στην Ορλεάνη, όπου ο Εθνικός Συναγερμός της Λεπέν πραγματοποίησε το 19ο εθνικό του συνέδριο.
Έξω από τον χώρο του συνεδρίου, μια «αντιφασιστική» διαδήλωση, αποτελούμενη κυρίως από μεσήλικες διαδηλωτές, πορευόταν εναντίον του κόμματος κρατώντας δύο τεράστιες παλαιστινιακές σημαίες, λες και το ένα είχε οποιαδήποτε σχέση με το άλλο.
Την ίδια ώρα, μέσα στο συνέδριο, όπου ο Ζορντάν Μπαρντελά επανεξελέγη πρόεδρος του κόμματος με ποσοστό 98% —ένα αποτέλεσμα που δείχνει πώς αντιλαμβάνεται το κόμμα τη λειτουργία της δημοκρατίας—, μια ομάδα Εβραίων φοιτητών, μελών της μετριοπαθούς αριστερής Ένωσης Εβραίων Φοιτητών της Γαλλίας, άρχισε να φωνάζει συνθήματα διαμαρτυρίας.
Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, ο αριστερός ιστότοπος Mediapart είχε αποκαλύψει ότι ο Μπαρντελά υπήρξε ένθερμος αντισημίτης και θαυμαστής του Σοράλ από το 2013 έως το 2015. Ο Μπαρντελά το αρνείται, όχι όμως ιδιαίτερα πειστικά.
Σε βίντεο που δείχνει τους φοιτητές να απομακρύνονται βίαια, διακρίνεται ένα μέλος του κόμματος να κάνει ναζιστικό χαιρετισμό.
«Δεν θα ανεχθούμε ποτέ τους εξτρεμιστές της άκρας Αριστεράς», δήλωσε ο Μπαρντελά μετά την αποβολή των Εβραίων φοιτητών.
Η ίδια αποσύνδεση υπάρχει και στην άλλη πλευρά.
Επίσης στις 24 Οκτωβρίου, ένας δημοσιογράφος ρώτησε έναν φοιτητή τι θα έπρεπε να κάνει μια επιχείρηση εάν υλοποιούνταν το φοιτητικό αίτημα για κατάργηση των κριτηρίων επιλογής κατά την εισαγωγή στα πανεπιστήμια, με αποτέλεσμα να υπάρχουν πάρα πολλοί πτυχιούχοι και, συνεπώς, εκατό υποψήφιοι για μία μόνο θέση εργασίας στην επιχείρηση.
Ο φοιτητής απάντησε:
«Ε, τότε θα πρέπει να δημιουργήσει άλλες 99 θέσεις εργασίας».
Η απάντηση υπογραμμίζει την πλήρη αποσύνδεση ανάμεσα στα συνθήματα των ανθρώπων, ή ακόμη και στις ειλικρινείς πεποιθήσεις τους, και στην πραγματικότητα της χώρας στην οποία ζουν.
Τα δύο πιο δραστήρια κόμματα στη σημερινή Γαλλία, η LFI και ο RN, επιθυμούν και τα δύο να αναστήσουν το κοινωνικό κράτος όπως υπήρχε τη δεκαετία του 1970: το πρώτο «φορολογώντας τους πλούσιους» και το δεύτερο παίρνοντας πίσω τα χρήματα από τους μετανάστες που υποτίθεται ότι τα έκλεψαν.
Και αυτό μας φέρνει ξανά στον Εμανουέλ Μακρόν.
Ενώ ο πρόεδρος πόζαρε μπροστά στις κάμερες στο Τραπ, η χώρα προετοιμαζόταν για νέες βίαιες κινητοποιήσεις στους δρόμους την επόμενη ημέρα, ως αντίδραση στις ταραχές της 17ης Οκτωβρίου.
Παρά ορισμένα σοβαρά επεισόδια στη Μασσαλία και στη Λυών, οι διαδηλώσεις της 24ης Οκτωβρίου παρέμειναν, σε γενικές γραμμές, υπό έλεγχο σε ολόκληρη τη χώρα, σε αντίθεση με όσα συνέβησαν στη Βαρκελώνη, στη Ρώμη και στη Φλωρεντία.
Ωστόσο, η κυβέρνηση διατήρησε την ηρεμία με τίμημα μια μαζική κινητοποίηση αστυνομικών δυνάμεων και αυτό που φαίνεται ότι ήταν εκτεταμένη λογοκρισία.
Αυτή την εβδομάδα, το αριστερό μέσο ενημέρωσης Blast δημοσίευσε επιστολή που είχε στείλει ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί στη Meta και στους διευθύνοντες συμβούλους των τεσσάρων μεγάλων τηλεπικοινωνιακών παρόχων της Γαλλίας, δύο ημέρες πριν από τις διαδηλώσεις της 24ης Οκτωβρίου.
Στην επιστολή τούς ζητούσε να προετοιμαστούν για τον προσωρινό αποκλεισμό της πρόσβασης στις πλατφόρμες Snapchat, TikTok, Instagram και X και να «προχωρήσουν χωρίς καθυστέρηση, εφόσον δώσω τη σχετική εντολή».
Το μέτρο αυτό υποτίθεται ότι αποσκοπούσε στον έλεγχο των «παράνομων εκκλήσεων» για ταραχές, οι οποίες προέρχονταν από ινφλουένσερ του TikTok και του Snapchat και είχαν κυκλοφορήσει στο διαδίκτυο πριν από τις 17 Οκτωβρίου.
Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, αναμένεται νέα πανεθνική διαδήλωση στις 30 Οκτωβρίου, αυτή τη φορά οργανωμένη από τα Κίτρινα Γιλέκα.
Ή, τουλάχιστον, έτσι λένε.֍
Ο Μαρκ Βάιτσμαν (Marc Weitzmann) είναι συγγραφέας δώδεκα βιβλίων, μεταξύ των οποίων το πρόσφατο Hate: The Rising Tide of Anti-Semitism in France (and What It Means for Us) («Μίσος: Το ανερχόμενο κύμα αντισημιτισμού στη Γαλλία και τι σημαίνει για εμάς»). Είναι τακτικός συνεργάτης των εφημερίδων Le Monde και Le Point και παρουσιάζει την εβδομαδιαία ραδιοφωνική εκπομπή Signes des Temps («Σημεία των Καιρών») στο France Culture.
Πηγή: Tablet Magazine — The French Disconnection
Η γαλλική αποσύνδεση
Tablet — Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026
Μαρκ Βάιτσμαν (Marc Weitzmann)
Η φλυαρία του Εμανουέλ Μακρόν αποκαλύπτει μια χώρα που δεν μπορεί πλέον να ξεχωρίσει τις αφηγήσεις της από την πραγματικότητα.
Μπορεί να ακούγεται σαρκαστικό, αλλά ο Εμανουέλ Μακρόν είναι πιθανότατα ο ιδανικότερος πρόεδρος για τη σημερινή Γαλλία. Ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι τόσο αυτοκαταστροφικός, τόσο απροκάλυπτα κενός περιεχομένου; Με άλλα λόγια, ποιος θα μπορούσε να ενσαρκώσει καλύτερα το σημερινό κλίμα που επικρατεί στη χώρα;
Είναι δύσκολο να μη φτάσει κανείς σε αυτό το συμπέρασμα παρακολουθώντας τον Μακρόν στην τηλεόραση την περασμένη Παρασκευή, 23 Οκτωβρίου, στη μία το μεσημέρι, να καταδικάζει «την πρώτη ρατσιστική τρομοκρατική επίθεση που σημειώθηκε ποτέ στη Γαλλία». Περιτριγυρισμένος από τον υπουργό Εσωτερικών και τους συμβούλους του, ο πρόεδρος στεκόταν μπροστά στο δημαρχείο του Τραπ, ενός προαστίου του Παρισιού, υποδυόμενος τον πολιτικό ηγέτη και προσποιούμενος συγκίνηση.
Τρεις ώρες νωρίτερα, την ίδια ημέρα και στην ίδια πόλη, ένας ένοπλος που οδηγούσε ένα γκρίζο Renault Clio είχε ανοίξει πυρ αδιακρίτως στους δρόμους. Στη λεωφόρο Εκτόρ Μπερλιόζ, παραλίγο να χτυπήσει μια μητέρα και την κόρη της μέσα στο αυτοκίνητό τους, ενώ στη λεωφόρο Σαλβαδόρ Αλιέντε σκότωσε τον 26χρονο Πένγκο Μπόσιο Γουάνγκι. Από το πρατήριο βενζίνης Esso στη λεωφόρο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, όπου κατευθύνθηκε στη συνέχεια, μέχρι το φαρμακείο Μπουά ντε λ’ Ετάν, στο οποίο επιχείρησε να επιτεθεί αλλά το όπλο του έπαθε εμπλοκή, πρόλαβε να πυροβολήσει 128 φορές, τραυματίζοντας σοβαρά άλλους πέντε ανθρώπους. Ανάμεσά τους ήταν ένα δωδεκάχρονο κορίτσι που κατευθυνόταν προς το δημοτικό κολυμβητήριο και το οποίο πυροβόλησε οκτώ φορές.
Όλα τα θύματα φαίνεται ότι ήταν είτε μαύροι είτε Άραβες. Μεταξύ των ταραχών του προηγούμενου Σαββατοκύριακου και των διαδηλώσεων που αναμένονταν την επόμενη ημέρα, η χρονική συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι πιο ευαίσθητη.
Η Εθνική Αντιτρομοκρατική Εισαγγελία (PNAT), η οποία συνήθως διστάζει να εμπλακεί, εξέδωσε αμέσως ανακοίνωση ότι ξεκίνησε έρευνα για ανθρωποκτονία «σε σχέση με τρομοκρατική επιχείρηση». Αμέσως μετά, ο Μακρόν εξέδωσε τη δική του ανακοίνωση, εκφράζοντας τη «βαθιά συγκίνησή» του, και έσπευσε στο Τραπ, όπου υπογράμμισε δύο φορές μπροστά στις κάμερες ότι η PNAT είχε χαρακτηρίσει τους πυροβολισμούς τρομοκρατική ενέργεια.
Αξίζει να παραθέσουμε εκτενώς όσα είπε ο Μακρόν και προκάλεσαν την οργή της κοινής γνώμης γενικότερα και των Εβραίων ειδικότερα, παρά τις κοινοτοπίες που περιείχαν:
«Αυτό που συνέβη σήμερα ήταν μια ρατσιστική τρομοκρατική επίθεση, όπως χαρακτηρίστηκε από την Εθνική Αντιτρομοκρατική Εισαγγελία. Άφησε πίσω της έξι θύματα. Ένας άνδρας δολοφονήθηκε σήμερα το πρωί από έναν συμπολίτη μας με κίνητρο μια ρατσιστική ιδεολογία. [...] Αυτό που συνέβη αποτελεί σημείο καμπής, διότι είναι η πρώτη φορά που σχεδιάστηκε τρομοκρατική επίθεση με σκοπό να σκοτωθούν συμπολίτες μας, τα παιδιά μας, εξαιτίας του χρώματος του δέρματός τους ή της θρησκείας στην οποία ανατράφηκαν».
Στη συνέχεια, απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου, πρόσθεσε:
«Πρόκειται για μια ρατσιστική τρομοκρατική επίθεση που χαρακτηρίστηκε ως τέτοια από τις δικαστικές αρχές. Όπως μόλις είπα, είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο στη χώρα μας».
Η PNAT πρόσθεσε επιβαρυντικές περιστάσεις στην υπόθεση των πυροβολισμών στο Τραπ, επειδή διαπράχθηκαν «λόγω πραγματικής ή υποτιθέμενης συμμετοχής σε συγκεκριμένη φυλή, εθνοτική ομάδα, έθνος ή θρησκεία». Η διατύπωση αυτή συνάδει με νομοσχέδιο για την αυστηροποίηση των ποινών για ρατσιστικά, αντισημιτικά ή ξενοφοβικά εγκλήματα, το οποίο είχε καταθέσει το 2003 ο Εβραίος βουλευτής Πιερ Λελούς, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η αύξηση των επιθέσεων εναντίον Εβραίων Γάλλων πολιτών εκείνη την εποχή.
Έτσι, κατά ειρωνικό τρόπο, χαρακτηρίζοντας την τελευταία αυτή επίθεση ως πρωτοφανή, ο Μακρόν ακύρωσε τον ίδιο τον λόγο ύπαρξης του νόμου στον οποίο αναφερόταν.
Και όχι μόνο αυτό. Με λίγες φράσεις, διέγραψε επίσης από τη συλλογική μνήμη τη δολοφονία της οκτάχρονης Μιριάμ Μονσονεγκό, των Γκαμπριέλ και Αριέ Σάντλερ, ηλικίας τριών και έξι ετών, και του πατέρα τους, Ζονατάν Σάντλερ, στο εβραϊκό σχολείο Οζάρ Χατορά της Τουλούζης το 2012· τη δολοφονία των Γιοχάν Κοέν, 20 ετών, Φιλίπ Μπραάμ, 45 ετών, Γιοάβ Χατάμπ, 21 ετών, και Φρανσουά-Μισέλ Σααντά, 64 ετών, στο κατάστημα τροφίμων kosher Hypercasher τον Ιανουάριο του 2015· την επίθεση με ματσέτα εναντίον ενός Εβραίου σε δρόμο της Μασσαλίας τον Ιανουάριο του 2016· τη δολοφονία του πατέρα Ζακ Αμέλ μέσα στην εκκλησία του από δύο ισλαμιστές τον Ιούλιο του 2016· τη δολοφονία τριών χριστιανών πιστών από ισλαμιστή στη Βασιλική της Παναγίας της Νίκαιας τον Οκτώβριο του 2020· τη δολοφονία με μαχαίρι του Ιρακινού χριστιανού Ασούρ Σαρνάγια στη Λυών το 2025· και, γενικότερα, τις 62 ισλαμιστικές τρομοκρατικές επιθέσεις που έχουν στοιχίσει τη ζωή σε 270 ανθρώπους από τον Μάρτιο του 2012.
Οι αντιδράσεις ήταν τόσο έντονες και άμεσες, ώστε ο Μακρόν αναγκάστηκε να εκδώσει δεύτερη, εκτενέστερη ανακοίνωση αργότερα την ίδια ημέρα:
«Θέλω επίσης να επαναλάβω μια θεμελιώδη αλήθεια και να αποφύγω οποιαδήποτε αντιπαράθεση. Τα τελευταία χρόνια, η χώρα μας έχει βιώσει επιθέσεις που στόχευσαν χριστιανούς απλώς επειδή ήταν χριστιανοί και Εβραίους απλώς επειδή ήταν Εβραίοι. Κανένα από αυτά τα θύματα δεν πρέπει να ξεχαστεί. Κανένας πόνος δεν πρέπει να τοποθετείται πάνω από κάποιον άλλον».
Πώς μπορεί να εξηγηθεί ένα τόσο εξωφρενικό ολίσθημα;
Ας το θέσουμε ως εξής: ολόκληρη η αλληλουχία των γεγονότων στο Τραπ αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τη συνάντηση ενός ανίσχυρου προέδρου, που αιωρείται μέσα στον άυλο τεχνοκρατικό του παράδεισο, όπου κυριαρχεί η επικοινωνία, με μια χώρα που έχει γίνει ακατανόητη ακόμη και στον ίδιο της τον εαυτό.
Η πόλη του Τραπ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Πρόκειται για μια πόλη στα περίχωρα του Παρισιού, που αναπτύχθηκε κοντά σε εργοστάσια αυτοκινήτων τη δεκαετία του 1960 και δέχθηκε μαζική εισροή μεταναστών από τις τότε παραγκουπόλεις της Ναντέρ. Ο μεταναστευτικός πληθυσμός αυξήθηκε κατά 325% μεταξύ 1968 και 1975.
Για ένα διάστημα, μια ισχυρή κομμουνιστική δημοτική διοίκηση παρείχε εκπαιδευτική υποστήριξη, καλοκαιρινές κατασκηνώσεις και κοινοτικές οργανώσεις, που συνέβαλαν στην ανάδειξη τοπικών ταλέντων, όπως ο ηθοποιός Ομάρ Σι.
Όμως, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η άφιξη μελών της Ένοπλης Ισλαμικής Ομάδας της Αλγερίας, ιεροκηρύκων της Ταμπλίγκι Τζαμάατ και μελών της Μουσουλμανικής Αδελφότητας άλλαξε την κατάσταση.
Κατά τη δεκαετία του 2000, η ανέγερση ενός μεγάλου τεμένους, η αυξανόμενη κοινωνική πίεση που εκφραζόταν με έλεγχο πάνω στις γυναίκες, καθώς και η εναντίωση στα σχολεία και στην επιστήμη, συνέπεσαν με τον εμπρησμό της συναγωγής της πόλης και τη φυγή της εβραϊκής κοινότητας.
Τη δεκαετία του 2010, το Τραπ, με πληθυσμό 35.000 κατοίκων, είχε ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη ως προς τον αριθμό των ντόπιων τζιχαντιστών που ταξίδεψαν στη Συρία και στο Ιράκ.
Υπάρχει επίσης εκτεταμένη διακίνηση ναρκωτικών και συνεχείς ένοπλες συγκρούσεις, συμπεριλαμβανομένου ενός περιστατικού κοντά σε ιδιωτικό νοσοκομείο, τρεις ημέρες μετά την επίθεση στο Τραπ.
Προσθέστε σε αυτά την πλήρη κυριαρχία των ισλαμιστών ή και πολιτικών οργανώσεων που συνδέονται με την «Ανυπότακτη Γαλλία» (La France Insoumise — LFI) του Ζαν-Λικ Μελανσόν στην τοπική κοινωνική κουλτούρα, καθώς και τις απειλές θανάτου εναντίον οποιουδήποτε εκφράζει αποκλίνουσες απόψεις, και αρχίζετε να αντιλαμβάνεστε πώς είναι η καθημερινή ζωή μέσα σε έναν αστικό λαβύρινθο, όπου οι ταμπέλες και οι ταυτότητες είναι τα πάντα, αλλά κανείς δεν είναι αυτό που φαίνεται.
Για παράδειγμα, μετά τη δολοφονία του, ο Πένγκο Μπόσιο Γουάνγκι, ένα από τα θύματα των πυροβολισμών στο Τραπ, τιμάται συστηματικά από αυτοανακηρυγμένους εκπροσώπους των κατοίκων της πόλης ως «αδελφός», δηλαδή ως μουσουλμάνος, παρότι, σύμφωνα με ανάρτηση της αδελφής του στην πλατφόρμα Χ, η οικογένεια ανήκει στην ευαγγελική προτεσταντική κοινότητα.
Ο φερόμενος ως δολοφόνος του Γουάνγκι, ο οποίος συνελήφθη το πρωί της επίθεσης και ταυτοποιήθηκε ως «Κεβίν Τ.», 39 ετών, αποτελεί άλλο ένα παράδειγμα αυτής της κατακερματισμένης πραγματικότητας.
Μετά τις δηλώσεις του Μακρόν εκείνη την ημέρα, τα μέσα ενημέρωσης αναγνώρισαν αμέσως τον ύποπτο ως ακροδεξιό ακτιβιστή. Προσθέτοντας τη φωνή του σε εκείνες των προβεβλημένων στελεχών της LFI, ο δήμαρχος του Τραπ, Αλί Ραμπέ, κατήγγειλε τον φασισμό και την «ισλαμοφοβία» του Κεβίν Τ.
Σύμφωνα με τον εισαγγελέα της PNAT, ο οποίος μίλησε δύο φορές στον Τύπο μεταξύ 26 και 29 Οκτωβρίου, εκτός από το υποπολυβόλο Sten της εποχής του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου που χρησιμοποίησε ο ύποπτος κατά την επίθεση, η αστυνομία ανακάλυψε επίσης στο αυτοκίνητό του ένα πλαστό περιβραχιόνιο αστυνομικού, ένα ζευγάρι χειροπέδες και ένα μαχαίρι — αντικείμενα που υποδηλώνουν ότι σχεδίαζε και άλλες ενέργειες, τις οποίες δεν πρόλαβε να πραγματοποιήσει.
Οι αστυνομικοί που ερεύνησαν το σπίτι του υπόπτου στη γειτονική πόλη Γκιανκούρ βρήκαν ένα διαμέρισμα παγιδευμένο με φιάλη αερίου, ένα αντίτυπο του Ο Αγών μου (Mein Kampf) μαζί με τη Βίβλο και το Κοράνι, μια σειρά από αυτοσχέδια αυτοκόλλητα υπέρ του κόμματος Εθνικός Συναγερμός (Rassemblement National — RN) της Μαρίν Λεπέν, καθώς και φυλλάδια υποστήριξης της αστυνομίας.
Μέχρι τις 29 Οκτωβρίου, ο Κεβίν Τ. είχε παραδεχθεί το ρατσιστικό του κίνητρο και τις ακροδεξιές του απόψεις, οι οποίες επιβεβαιώθηκαν και από αρκετούς μάρτυρες του περιβάλλοντός του.
Τίποτε, ωστόσο, δεν εξηγεί επαρκώς μια φωτογραφία από εκδήλωση του 2018 στο Γκιανκούρ, την πόλη όπου κατοικεί, την οποία είχε οργανώσει η Ένωση Γαλλίας–Παλαιστίνης για την Αλληλεγγύη (Association France Palestine Solidarité — AFPS), μια αριστερή οργάνωση της οποίας ο επίτιμος πρόεδρος, Ταουφίκ Ταχανί, είχε υποστηρίξει τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023. Στη φωτογραφία αυτή εμφανίζεται και ο Κεβίν Τ.
Η AFPS δεν αρνήθηκε τη γνησιότητα της φωτογραφίας και την απέσυρε αθόρυβα.
Αν εξετάσει κανείς αυτή τη φωτογραφία σε συνδυασμό με την ψυχολογική ευαλωτότητα του Κεβίν Τ., η οποία οδήγησε τις αρχές να ζητήσουν ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη, διαμορφώνεται η εικόνα μιας ψυχολογικής και υπαρξιακής περιπλάνησης μέσα σε ένα κοινωνικό περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από την πίεση να ανήκει κανείς στη μία ή στην άλλη ομάδα.
Εξίσου συγκεχυμένη είναι και μια άλλη πτυχή της υπόθεσης.
Την ώρα που ο δήμαρχος του Τραπ, Ραμπέ, κατήγγελλε τον Κεβίν Τ. ως φασίστα, ο άνδρας που στεκόταν δίπλα του κατά τη συνέντευξη Τύπου ήταν ο μουσουλμάνος «ινφλουένσερ» Ελίας ντ’ Ιμζαλέν.
Ο ντ’ Ιμζαλέν είναι πρώην συμπαθών του ακροδεξιού αντισημίτη Αλέν Σοράλ, ακτιβιστής που πρόσκειται στην LFI και μέλος της Urgence Palestine, ενός κινήματος που υποστηρίζει την παλαιστινιακή «αντίσταση».
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τα περιοδικά L’Express και Libération, η αστυνομία είχε βρει ένα αντίτυπο του Mein Kampf στο διαμέρισμα του ντ’ Ιμζαλέν μετά τη σφαγή στο Μπατακλάν, τον Νοέμβριο του 2015.
Για άλλη μια φορά, στο Τραπ, όπως και στην υπόλοιπη χώρα, οι λέξεις έχουν αποσυνδεθεί από την πραγματικότητα.
Ίσως τίποτε δεν αποτυπώνει καλύτερα αυτή την αποσύνδεση από όσα συνέβησαν στις 24 Οκτωβρίου στην Ορλεάνη, όπου ο Εθνικός Συναγερμός της Λεπέν πραγματοποίησε το 19ο εθνικό του συνέδριο.
Έξω από τον χώρο του συνεδρίου, μια «αντιφασιστική» διαδήλωση, αποτελούμενη κυρίως από μεσήλικες διαδηλωτές, πορευόταν εναντίον του κόμματος κρατώντας δύο τεράστιες παλαιστινιακές σημαίες, λες και το ένα είχε οποιαδήποτε σχέση με το άλλο.
Την ίδια ώρα, μέσα στο συνέδριο, όπου ο Ζορντάν Μπαρντελά επανεξελέγη πρόεδρος του κόμματος με ποσοστό 98% —ένα αποτέλεσμα που δείχνει πώς αντιλαμβάνεται το κόμμα τη λειτουργία της δημοκρατίας—, μια ομάδα Εβραίων φοιτητών, μελών της μετριοπαθούς αριστερής Ένωσης Εβραίων Φοιτητών της Γαλλίας, άρχισε να φωνάζει συνθήματα διαμαρτυρίας.
Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, ο αριστερός ιστότοπος Mediapart είχε αποκαλύψει ότι ο Μπαρντελά υπήρξε ένθερμος αντισημίτης και θαυμαστής του Σοράλ από το 2013 έως το 2015. Ο Μπαρντελά το αρνείται, όχι όμως ιδιαίτερα πειστικά.
Σε βίντεο που δείχνει τους φοιτητές να απομακρύνονται βίαια, διακρίνεται ένα μέλος του κόμματος να κάνει ναζιστικό χαιρετισμό.
«Δεν θα ανεχθούμε ποτέ τους εξτρεμιστές της άκρας Αριστεράς», δήλωσε ο Μπαρντελά μετά την αποβολή των Εβραίων φοιτητών.
Η ίδια αποσύνδεση υπάρχει και στην άλλη πλευρά.
Επίσης στις 24 Οκτωβρίου, ένας δημοσιογράφος ρώτησε έναν φοιτητή τι θα έπρεπε να κάνει μια επιχείρηση εάν υλοποιούνταν το φοιτητικό αίτημα για κατάργηση των κριτηρίων επιλογής κατά την εισαγωγή στα πανεπιστήμια, με αποτέλεσμα να υπάρχουν πάρα πολλοί πτυχιούχοι και, συνεπώς, εκατό υποψήφιοι για μία μόνο θέση εργασίας στην επιχείρηση.
Ο φοιτητής απάντησε:
«Ε, τότε θα πρέπει να δημιουργήσει άλλες 99 θέσεις εργασίας».
Η απάντηση υπογραμμίζει την πλήρη αποσύνδεση ανάμεσα στα συνθήματα των ανθρώπων, ή ακόμη και στις ειλικρινείς πεποιθήσεις τους, και στην πραγματικότητα της χώρας στην οποία ζουν.
Τα δύο πιο δραστήρια κόμματα στη σημερινή Γαλλία, η LFI και ο RN, επιθυμούν και τα δύο να αναστήσουν το κοινωνικό κράτος όπως υπήρχε τη δεκαετία του 1970: το πρώτο «φορολογώντας τους πλούσιους» και το δεύτερο παίρνοντας πίσω τα χρήματα από τους μετανάστες που υποτίθεται ότι τα έκλεψαν.
Και αυτό μας φέρνει ξανά στον Εμανουέλ Μακρόν.
Ενώ ο πρόεδρος πόζαρε μπροστά στις κάμερες στο Τραπ, η χώρα προετοιμαζόταν για νέες βίαιες κινητοποιήσεις στους δρόμους την επόμενη ημέρα, ως αντίδραση στις ταραχές της 17ης Οκτωβρίου.
Παρά ορισμένα σοβαρά επεισόδια στη Μασσαλία και στη Λυών, οι διαδηλώσεις της 24ης Οκτωβρίου παρέμειναν, σε γενικές γραμμές, υπό έλεγχο σε ολόκληρη τη χώρα, σε αντίθεση με όσα συνέβησαν στη Βαρκελώνη, στη Ρώμη και στη Φλωρεντία.
Ωστόσο, η κυβέρνηση διατήρησε την ηρεμία με τίμημα μια μαζική κινητοποίηση αστυνομικών δυνάμεων και αυτό που φαίνεται ότι ήταν εκτεταμένη λογοκρισία.
Αυτή την εβδομάδα, το αριστερό μέσο ενημέρωσης Blast δημοσίευσε επιστολή που είχε στείλει ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί στη Meta και στους διευθύνοντες συμβούλους των τεσσάρων μεγάλων τηλεπικοινωνιακών παρόχων της Γαλλίας, δύο ημέρες πριν από τις διαδηλώσεις της 24ης Οκτωβρίου.
Στην επιστολή τούς ζητούσε να προετοιμαστούν για τον προσωρινό αποκλεισμό της πρόσβασης στις πλατφόρμες Snapchat, TikTok, Instagram και X και να «προχωρήσουν χωρίς καθυστέρηση, εφόσον δώσω τη σχετική εντολή».
Το μέτρο αυτό υποτίθεται ότι αποσκοπούσε στον έλεγχο των «παράνομων εκκλήσεων» για ταραχές, οι οποίες προέρχονταν από ινφλουένσερ του TikTok και του Snapchat και είχαν κυκλοφορήσει στο διαδίκτυο πριν από τις 17 Οκτωβρίου.
Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, αναμένεται νέα πανεθνική διαδήλωση στις 30 Οκτωβρίου, αυτή τη φορά οργανωμένη από τα Κίτρινα Γιλέκα.
Ή, τουλάχιστον, έτσι λένε.֍
Ο Μαρκ Βάιτσμαν (Marc Weitzmann) είναι συγγραφέας δώδεκα βιβλίων, μεταξύ των οποίων το πρόσφατο Hate: The Rising Tide of Anti-Semitism in France (and What It Means for Us) («Μίσος: Το ανερχόμενο κύμα αντισημιτισμού στη Γαλλία και τι σημαίνει για εμάς»). Είναι τακτικός συνεργάτης των εφημερίδων Le Monde και Le Point και παρουσιάζει την εβδομαδιαία ραδιοφωνική εκπομπή Signes des Temps («Σημεία των Καιρών») στο France Culture.
Πηγή: Tablet Magazine — The French Disconnection