The Wall Street Journal 20.1.10
Του Αντρέα Αποστόλου*

Η χώρα πάσχει από έλλειψη ηθικής ηγεσίας που θα καταγγείλει το αίσχος του αντισημιτισμού.

Οι επανειλημμένες εμπρηστικές επιθέσεις σε συναγωγή στην Ελλάδα αποδεικνύουν ότι η Τουρκία δεν είναι η μοναδική χώρα στη Μεσόγειο με την κατάρα του αντισημιτισμού. Εμπρηστές έχουν επιτεθεί δύο φορές φέτος στη συναγωγή Etz Hayyim στα Χανιά, στο Ελληνικό νησί της Κρήτης. Οι πυρκαγιές της 5ης και της 17ης Ιανουαρίου προκάλεσαν σημαντικές ζημιές στο κτίριο που αναστυλώθηκε μόλις το 1999 αφού έστεκε εγκαταλελειμμένο από την εποχή του Ολοκαυτώματος. Οι προσπάθειες καταστροφής της μοναδικής συναγωγής της Κρήτης ακολούθησαν ένα κύμα βανδαλισμών στο Εβραϊκό νεκροταφείο των Ιωαννίνων στη βορειοδυτική Ελλάδα.

Μετά τις επιθέσεις: Οι δύο πυρκαγιές αυτόν το μήνα προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στη συναγωγή Etz Hayyim στα Χανιά η οποία είχε αναστυλωθεί πριν από έντεκα μόνο χρόνια.

Οι πράξεις αυτές βίας αντανακλούν την επαίσχυντη αδιαφορία της Ελληνικής κοινωνίας απέναντι στον αντισημιτισμό. Η αδιαφορία αυτή φάνηκε ξεκάθαρα κατά τη διάρκεια των εμπρηστικών επιθέσεων στην Κρήτη. Αυτοί που έπαιξαν έναν αξιοθαύμαστο ρόλο στη διάσωση της συναγωγής ήταν μη-Έλληνες. Ο πρώτος που εντόπισε τη φωτιά τις πρώτες πρωινές ώρες της 5ης  Ιανουαρίου ήταν ένας Αλβανός μετανάστης ενώ σημαντική βοήθεια προσέφεραν επίσης ο Αλβανός επιστάτης της συναγωγής και ένας Μαροκινός. Ο Νίκος Σταυρουλάκης, διευθυντής της συναγωγής και υπεύθυνος για την αναστύλωσή της, επισήμανε την "απουσία των ντόπιων" στις προσπάθειες για την κατάσβεση της φωτιάς κατά την πρώτη επίθεση – γεγονός ιδιαίτερα εντυπωσιακό αν αναλογιστεί κανείς ότι οι 'ντόπιοι' θα έχαναν τα σπίτια και τις επιχειρήσεις τους σε περίπτωση εξάπλωσης της πυρκαγιάς.

Όσοι κοιμούνται μια νύχτα που καίγεται μια συναγωγή στην ίδια τους την πόλη αντανακλούν τη στάση της Ελλάδας απέναντι στον αντισημιτισμό. Το βασικό πρόβλημα με τον Ελληνικό αντισημιτισμό δεν είναι απλά ότι είναι πανίσχυρος. Είναι ότι, σε μια χώρα με 11 εκατομμύρια Έλληνες και μόλις 5.000 Εβραίους, λίγοι είναι αυτοί που νοιάζονται αρκετά ώστε να του αντισταθούν. Η Ελλάδα πάσχει από έλλειψη ηθικής, θρησκευτικής και κοινωνικής ηγεσίας που θα καταγγείλει το αίσχος του αντισημιτισμού είτε αυτός εκδηλώνεται με βανδαλισμούς είτε με την κοινότυπη πλέον σύγκριση του Ισραήλ με τους Ναζί στα εθνικά μέσα ενημέρωσης.

Η αδιαφορία πολλών Ελλήνων δεν αποτελεί έκπληξη. Η επίσημη εκδοχή της ιστορίας διασφαλίζει ότι ελάχιστοι γνωρίζουν για τη συμβολή του Εβραϊκού στοιχείου στο παρελθόν της Ελλάδας. Πολλοί Έλληνες αγνοούν ότι η δεύτερη σε μέγεθος πόλη τους, η Θεσσαλονίκη, είχε μια Εβραϊκή πλειοψηφία για το μεγαλύτερο διάστημα της νεότερης ιστορίας της. Αντί ν’ αποτελεί μια στιγμή για ηθική και ιστορική περισυλλογή, το Ολοκαύτωμα αντιμετωπίζεται ως μια ευκαιρία για ανταλλαγή συγχαρητηρίων για τη διάσωση ενός μικρού αριθμού Ελλήνων Εβραίων. Ο πραγματικός ηρωισμός Ελλήνων Χριστιανών που έσωσαν Έλληνες Εβραίους από τους Ναζί σε περιοχές όπως η Ζάκυνθος και η Αθήνα χρησιμοποιείται για ν’ αποσιωπηθεί η συνεργασία και η αδιαφορία που βοήθησαν στην καταδίκη σε θάνατο δεκάδων χιλιάδων Ελλήνων Εβραίων στη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα.

Η άγνοια αυτή επιτείνεται από ιστορικούς, Έλληνες και ξένους, οι οποίοι έχουν σε μεγάλο βαθμό αποκρύψει τη συνεργασία κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος. Όπως και η Ελληνική Κυβέρνηση, έτσι και οι ιστορικοί προτιμούν να δίνουν έμφαση στη διάσωση λίγων Εβραίων παρά να διερευνούν τη συχνά επαίσχυντη και αμφιλεγόμενη στάση που υιοθέτησαν πάρα πολλοί Έλληνες κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Οι ηγέτες της Εβραϊκής κοινότητας της Ελλάδας που αριθμεί πλέον μόλις 5.000 μέλη υιοθετούν μια παρόμοια ιστορική προσέγγιση για προφανείς πολιτικούς λόγους. Πάνω από εξήντα χρόνια μετά το Ολοκαύτωμα, οι μύθοι υπερισχύουν της επιστημοσύνης.

Οι περισσότεροι Έλληνες πολιτικοί είναι συνένοχοι, αρνούμενοι να πάρουν σοβαρά τον αντισημιτισμό ως ένα τοπικό πρόβλημα. Με την αξιοθαύμαστη εξαίρεση του πρώην συντηρητικού Πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Μητσοτάκη ο οποίος καταδίκασε σθεναρά τις εμπρηστικές επιθέσεις, οι Έλληνες πολιτικοί αντέδρασαν νωθρά στα τελευταία γεγονότα. Αυτό συνέβη παρά τις τεράστιες και αξιέπαινες προσπάθειες οργανισμών - όπως η Αμερικανική Εβραϊκή Επιτροπή (AJC) - που προσπαθούν να διαφωτίσουν Έλληνες καθοδηγητές της κοινής γνώμης (opinion leaders). Οι προσπάθειες της AJC έχουν πείσει ορισμένους Έλληνες πολιτικούς ότι η χώρα τους υποτιμάται αγνοώντας τον αντισημιτισμό. Δυστυχώς, πολλοί θεωρούν ακόμη τον αντισημιτισμό ως θέμα δημόσιων σχέσεων που επηρεάζει την εικόνα της Ελλάδας στο εξωτερικό κι όχι σαν ένα ηθικό ζήτημα που βαραίνει την πνευματική υγεία της χώρας.

Πολύ σπάνια, κάποιοι πολίτες με αρχές εκφράζουν τον αποτροπιασμό τους αλλά οι διακεκριμένες προσωπικότητες της χώρας δεν κάνουν τον κόπο να υποστηρίξουν αυτές τις μικρές τοπικές πρωτοβουλίες. Τον Δεκέμβριο του 2009 στα Ιωάννινα, εκατοντάδες μη-Εβραίοι σχημάτισαν μια ανθρώπινη αλυσίδα γύρω από το Εβραϊκό νεκροταφείο της πόλης για να διαμαρτυρηθούν για την επανειλημμένη βεβήλωσή του. Στη Θεσσαλονίκη, κάποιοι νέοι ιστορικοί έχουν αρχίσει να θέτουν ερωτήσεις σχετικά με τη μαζική κλοπή Εβραϊκών περιουσιών κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Αυτό που έχουν συνειδητοποιήσει οι χούφτες αυτών των ακτιβιστών είναι ότι ο αντισημιτισμός μπορεί να είναι επιβλαβής για Εβραίους και μη-Εβραίους εξίσου. Μόνο μια χούφτα Εβραίοι παραμένουν στα Χανιά και στα Ιωάννινα. Πρόκειται περισσότερο για μέρη Εβραϊκής μνήμης παρά για κοινότητες καθώς πάνω από το 90% των Εβραίων των Χανίων και των Ιωαννίνων σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος. Οι μη-Εβραίοι των πόλεων αυτών πρέπει τώρα να ζήσουν με το χρόνιο μίσος και την ανήθικη αμφισημία που εξήντα χρόνια πριν επέτρεψαν την εκδίωξη και δολοφονία τόσων Ελλήνων Εβραίων.

*Ο κ. Αποστόλου γράφει ένα ιστορικό της συνεργασίας Ελλήνων με τους κατακτητές κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος.

http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704320104575014571634292264.html