Του Barry Rubin
 

04/11/2004 

Ποιοι θα είναι πρωταγωνιστές και οι κύριες φράξιες στην μετά – Αραφάτ πολιτική των Παλαιστινίων; Η κληρονομιά του Αραφάτ θα αποτελέσει το αντικείμενο διαμάχης μεταξύ τουλάχιστον πέντε βασικών φατριών, τριών διαφορετικών θεσμών, και δεκατεσσάρων υπηρεσιών ασφάλειας. Αυτά υπάρχουν μόνο στην ομάδα της Φάταχ του Αραφάτ. Δεν περιλαμβάνουν τις Ισλαμικές οργανώσεις και τις μικρότερες ομάδες της ΟΑΠ, ούτε αναφέρονται στις προσωπικές διαμάχες ή στις προσωπικές φιλοδοξίες μέσα σε όλες αυτές τις ομάδες.

Ο όρος «φράξια» μάλλον δεν αποδίδει σωστά την κατάσταση. Δεν υπάρχουν πραγματικά κόμματα. Δεν υπάρχουν πειθαρχημένες ομάδες ή χαρισματικοί ηγέτες που να αναγνωρίζονται γενικά. Η δομή είναι ρευστή και αλλάζει συνεχώς. Δεν υπάρχουν σχεδόν καθόλου ιδεολογίες. Δεν υπάρχει ουσιαστικά Αριστερά, Δεξιά, και Κέντρο. Επίσης, σε γενικές γραμμές οι διασυνδέσεις μεταξύ των τοπικών ηγετών της Δυτική Όχθης και της Γάζας είναι αδύναμες. Δεν υπάρχει μία σαφής ιεραρχία και σαφής ιεραρχία διοίκησης. Η πιθανότερη κληρονομιά του Αραφάτ θα είναι ένα είδος σιωπηλής αναρχίας όπου οι διάφορες ομάδες, οι τοπικοί πολέμαρχοι και οι υπηρεσίες ασφάλειας θα λειτουργούν μόνοι τους και θα αγνοούν τις διαταγές που έρχονται απ’ «άνωθεν»

Δεν υπάρχει ένας μοναδικός ηγέτης που θα αντικαταστήσει τον Αραφάτ για πολλούς λόγους. Ο Αραφάτ δεν διόρισε κανένα διάδοχο και κανένας πιθανός διάδοχος δεν έχει μεγάλη βάση υποστήριξης. Ο καθένας περιορίζεται θεσμικά και γεωγραφικά, και έχει δύναμη είτε στην Δυτική Όχθη ή στη Γάζα αλλά όχι και στις δύο περιοχές. Μερικά άτομα που προβάλλονται εκτενώς από τον τύπο της Δύσης είναι σχετικά ασήμαντοι στην πολιτική των Παλαιστινίων.

Μετά υπάρχει και ο παράγοντας που μπορεί να χαρακτηριστεί ως «το καβούρι στο βαρέλι.» Η παλιά παροιμία λέει ότι όταν ένα καβούρι προσπαθεί να σκαρφαλώσει για να βγει από το βαρέλι, τα άλλα καβούρια το τραβούν πάλι προς τα κάτω. Πολλοί θεωρούν τους εαυτούς τους ως τον κατάλληλο μελλοντικό ηγέτη, και θα συνεργαστούν με τους άλλους για να εμποδίσουν την ανάδειξη οποιουδήποτε διαδόχου του Αραφάτ ή για να εμποδίσουν οποιαδήποτε φράξια να αποκτήσει περισσότερη δύναμη απ’ ότι θα έπρεπε.

Από τις τουλάχιστον πέντε φράξιες της Φάταχ, καμία δεν έχει μία πιστή ιεραρχία ούτε στενούς συμμάχους. Είναι απλώς ομάδες συμφερόντων. Η κάθε μία έχει σοβαρές αδυναμίες και περιορισμένη υποστήριξη. Ακόμα και όταν οι ηγέτες τους έχουν παρόμοιες αντιλήψεις, αυτό δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι θα συνεργαστούν. Για παράδειγμα, αν και ο πρώην Πρωθυπουργός, ο Αμπου Μάζεν (Μαχμούντ Αμπάς), και ο σημερινός Πρωθυπουργός, Αμπού Αλά (Αχμέντ Κρέα), είναι και οι δύο σχετικά μετριοπαθείς, υπάρχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να σαμποτάρουν ο ένας τον άλλον παρά να συνεργαστούν μαζί.



ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ
Η μετά – Αραφάτ ηγέτες των Παλαιστινίων θα προέλθουν από το εσωτερικό της Φάταχ και αυτή η οργάνωση αποτελείται από τουλάχιστον πέντε ομάδες συμφερόντων που μπορούν να προσδιοριστούν ανάλογα το ιστορικό της καριέρας των ατόμων, τα θεσμικά συμφέροντα και τις πολιτικές αντιλήψεις των προσώπων.

1. Παραδοσιακοί, Σκληροπυρηνικοί του Εξωτερικού – Αυτοί είναι βετεράνοι της ΟΑΠ που εδώ και χρόνια απαιτούν ανοικτά την πλήρη νίκη, απορρίπτουν οποιαδήποτε συμφωνία ειρήνης και θέλουν την απόλυτη καταστροφή του Ισραήλ. Δεν βλέπουν και κανέναν λόγο να αλλάξουν την θέση τους. Μεταξύ αυτών βρίσκονται:

• Ο Φαρούκ Καντούμι, είναι μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΟΑΠ, και παραμένει στην Τυνησία. Είναι δημοφιλής στην λαϊκή βάση της Φάταχ, απέρριψε τις Συμφωνίες του Όσλο και έχει στενές σχέσεις με την Συρία. Εάν ήθελε η Δαμασκός να ελέγξει την ΟΑΠ, θα υποστήριζε αυτό το άτομο.

• Ο Σάκρ Χαμπάς, είναι ο Γραμματέας της Επαναστατικής Επιτροπής της Φάταχ, επικεφαλείς του Τμήματος Ιδεολογικής Κινητοποίησης, και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής. Το 2000 συνέταξε ένα σημαντικό έγγραφο της Φάταχ στο οποίο εξηγούσε λεπτομερώς τους λόγους για τους οποίους το Παλαιστινιακό κίνημα δεν πρέπει ποτέ να υπογράψει μία πραγματική συμφωνία ειρήνης με το Ισραήλ.

• Ο Σελίμ Αλ Ζαανούν, είναι ο Πρόεδρος του Παλαιστινιακού Εθνικού Συμβουλίου και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής της Φάταχ. Ισχυρίζεται ότι το νομοθετικό όργανο το οποίο προεδρεύει δεν τροποποίησε ποτέ την Χάρτα της ΟΑΠ για να αφαιρέσει εκείνα τα άρθρα που κάνουν έκκληση για την καταστροφή του Ισραήλ. Αν και ο Αραφάτ συνεχώς ισχυριζόταν το αντίθετο στον Πρόεδρο Κλίντον, ποτέ δεν αντιτάχθηκε στις δηλώσεις του Πρόεδρου του Εθνικού Συμβουλίου, ούτε επανέφερε στην τάξη τον Ζαανούν ο οποίος έχει γίνει όλο και περισσότερο ένας από τους προσφιλείς του Πρόεδρου Αραφάτ τους τελευταίους μήνες.

Από τα 19 μέλη της Κεντρικής Επιτροπής της Φατάχ, με εξαίρεση τον Αραφάτ, τουλάχιστον οι 7 ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.


2. Η Αυλή του Αραφάτ. Η ίδια η πολιτική ύπαρξη αυτών των ατόμων στηρίζεται στον Αραφάτ. Μετά τον Αραφάτ ίσως να εξαφανιστούν γρήγορα από την πολιτική σκηνή, αλλά έχουν εμπειρία και ένα γραφειοκρατικό κύρος. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονται άτομα σαν τον Χακάμ Μπαλάουι, Αμπντ Αλ Ραχίμ, και ίσως ο Ναμπίλ Σάατ και ο Χάνι αλ Χασάν. Διαθέτουν τουλάχιστον τέσσερις θέσεις στην Κεντρική Επιτροπή της Φάταχ.

Επίσης, υπάρχουν πολλοί αξιωματούχοι στην Παλαιστινιακή Αρχή και στο Υπουργικό Συμβούλιο, που έχουν ως κύριο πλεονέκτημα την κηδεμονία του Αραφάτ. Είναι μάλλον απίθανο τα μέλη αυτής της γραφειοκρατικής ομάδας να πάρουν το ρίσκο να προκαλέσουν την οργή των ενόπλων, διακινδυνεύοντας τη ζωή τους για να υποστηρίξουν τις διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ. Ταυτόχρονα, κατηγορούνται συχνά από τις ομάδες της λαϊκής βάσης για υποτιθέμενη διαφθορά και έλλειψη ενθουσιασμού για τον αγώνα. Όλοι αυτοί οι παράγοντες τους σπρώχνουν προς την πλευρά τον παραδοσιακών σκληροπυρηνικών.

3. Οι Μετριοπαθείς. Αυτή η ομάδα προβάλλεται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό στην Δύση από τις άλλες., αλλά τα μέλη της είναι λιγότερα από τις άλλες ομάδες. Αυτή η ομάδα δεν μπορεί να ανεχθεί άλλο την ηγεσία του Αραφάτ, και πιστεύει ότι οι Παλαιστίνιοι θα ωφεληθούν από διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ για την δημιουργία ενός Παλαιστινιακού κράτους. Μεταξύ άλλων, οι σημαντικοί μετριοπαθείς είναι:
• O Αμπου Μάζεν. Το προφίλ του μοιάζει πολύ με εκείνο ενός παραδοσιακού σκληροπυρηνικού με βάση το ιστορικό της καριέρας του και την ιδεολογία του, αλλά η οξύνοιά του, σε συνδυασμό με την άσχημη μεταχείρισή του από τον Αραφάτ, τον ώθησε σε μία διαφορετική κατεύθυνση. Από επίσημης πλευράς ο Αμπου Μάζεν βρίσκεται σε ισχυρή θέση αφού είναι ο Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής της ΟΑΠ από το 1996. Αναφέρεται πιο συχνά ως ο πιθανός διάδοχος του Αραφάτ. Όμως είναι 69 ετών, και δεν διαθέτει οργανωμένη βάση υποστήριξης. Η μετριοπάθειά του όταν ήταν Πρωθυπουργός έκανε τους
σκληροπυρηνικούς και τις ομάδες της λαϊκής βάσης να τον θεωρούν πολύ ενδοτικό στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Επομένως μπορεί να είναι αυτός που πλησιάζει περισσότερο το προφίλ ενός Παλαιστίνιου ηγέτη, αλλά θα είναι τόσο περιορισμένος που θα είναι δύσκολο να επιτύχει οτιδήποτε.

• Ο Αμπού Αλά. Είναι γραφειοκράτης καριέρας της ΟΑΠ και ήταν ίσως ο πιο ένθερμος υποστηρικτής της διαδικασίας του Όσλο μεταξύ των Παλαιστίνιων ηγετών. Εάν ήταν στο χέρι του, θα είχε υπογραφεί μία συμφωνία ειρήνης στο Camp David το 2000. Αλλά είναι άτολμος και στα 67 έτη της ζωής του, έχει και κάποια προβλήματα υγείας.

• Ο Μοχάμεντ Νταχλάν είναι 43 ετών και είναι ο μόνος μετριοπαθής που ελέγχει ένοπλους άνδρες. Θα μπορούσε να βρεθεί ανάμεσα στους σημαντικότερους ηγέτες ή ακόμα και να γίνει ο μεγάλος ηγέτης όταν αναλάβει την εξουσία η νέα γενιά. Ενώ ήταν αρχικά προστατευόμενος του Αραφάτ, ήρθε σε ρήξη μαζί του όταν ήταν επικεφαλής των Προληπτικών Δυνάμεων Ασφαλείας στην Λωρίδα της Γάζας. Έχει επιδείξει θάρρος προκαλώντας την κύρια τάση στη Φάταχ. Αλλά έχει και πολλούς εχθρούς. Δεν θα μπορούσε να αναλάβει ούτε τον έλεγχο της Γάζας, όπου θα αντιμετώπιζε τους σκληροπυρηνικούς της Φατάχ καθώς και την εχθρότητα της Χαμάς.

4. Ριζοσπάστες της Λαϊκής Βάσης. Αυτοί οι νέοι ριζοσπάστες προέρχονται κυρίως από την Δυτική Όχθη και πολλοί από αυτούς έπαιξαν ενεργό ρόλο στην πρώτη Ιντιφάντα. Πιστεύουν ότι αντιπροσωπεύουν το πραγματικό επαναστατικό πνεύμα του κινήματος. Οι Τανζίμ (η λαϊκή οργάνωση της Φάταχ στην Δυτική Οχθη) και οι Ταξιαρχίες του Αλ Ακσα (η τρομοκρατική πτέρυγα της Τανζίμ που υποστηρίζεται από την Φάταχ) είναι τώρα οι πιο δραστήριες ριζοσπαστικές ομάδες στους κόλπους της Φάταχ. Πιστεύουν ότι το Ισραήλ πρέπει να εκδιωχθεί από την Δυτική Όχθη και την Λωρίδα της Γάζας με την βία και υποστηρίζουν σθεναρά έναν μακρόχρονο αγώνα.

Οι ριζοσπάστες δεν έχουν εκπρόσωπο στην Κεντρική Επιτροπή της Φάταχ. Είναι απομονωμένοι από τους παραδοσιακούς σκληροπυρηνικούς και δείχνουν περιφρόνηση για την γραφειοκρατία της ΟΑΠ και της Παλαιστινιακής Αρχής, την οποία θεωρούν άπληστη, διεφθαρμένη και σε παρακμή. Ο αρχηγός τους είναι ο Μαρουάν Μπαργκούτι, ο οποίος είναι 44 ετών, και είναι ο κύριος αρχιτέκτονας της σημερινής Ιντιφάντα. Βρίσκεται στην φυλακή για τρομοκρατικές δραστηριότητες. Ο Μπαργκούτι επέλεξε έναν τελείως διαφορετικό δρόμο στην καριέρα του από εκείνον του Μοχάμεντ Νταχλάν, ο οποίος ίσως είναι και ο κύριος αντίπαλος του για την ηγεσία της νέας γενιάς. Ενώ ξεκίνησε σαν μεγάλος επικριτής του Αραφάτ, μετά άρχισε να παρουσιάζει τον εαυτό του σαν τον κυριώτερο προστατευόμενό του

Η βάση του Μπαργκούτι όπως και των άλλων περιορίζεται γεωγραφικά (στην περίπτωση του κυρίως στην περιοχή της Βόρειας Δυτικής Όχθης) και έχει πολλούς εχθρούς που περιλαμβάνουν τους παραδοσιακούς σκληροπυρηνικούς, τους γραφειοκράτες της ΟΑΠ και της Παλαιστινιακής Αρχής, τις δυνάμεις ασφαλείας, και τους μετριοπαθείς. Για αυτόν τον λόγο αναζήτησε μία πολιτική συμμαχία με την Χαμάς. Αυτή η σχέση ίσως να αποτελέσει την πιο επικίνδυνη εξέλιξη στην πολιτική των Παλαιστινίων. Εάν εδραιωθεί η συμμαχία Φατάχ – Χαμάς θα μπορούσε να μεταμορφωθεί σε μία ηγεμονική δύναμη στην νέα γενιά. Σε τέτοια περίπτωση η προοπτική για την ειρήνευση μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων θα οπισθοδρομήσει ακόμα και για 20 χρόνια.

5. Οι Δυνάμεις Ασφαλείας. Οι δεκατέσσερις υπηρεσίες ασφαλείας (που στις περισσότερες περιπτώσεις έχουν ανεξάρτητα τμήματα στην Δυτική Όχθη και την Λωρίδα της Γάζας) πάντοτε έδιναν λογαριασμό απευθείας στον Αραφάτ. Δεν υπάρχει κανένα στρατιωτικό γενικό επιτελείο και καμία θεσμική σχέση μεταξύ των διαφόρων υπηρεσιών. Λειτουργούν ανεξάρτητα, και συχνά βρίσκονται σε ανταγωνισμό. Είναι μάλλον απίθανο οι αξιωματικοί αυτών των ομάδων να προχωρήσουν σε πραξικόπημα, αλλά δεν παύουν να είναι σημαντικοί παράγοντες στους μετά – Αραφάτ πολιτικούς ελιγμούς. Είναι μέλη της Φάταχ και επομένως συμμετέχουν άμεσα στις συζητήσεις και τις πολιτικές ζυμώσεις της οργάνωσης. Δύο μέλη της Κεντρικής Επιτροπής της Φάταχ είναι στρατιωτικοί (και ένας άλλος ήταν ηγέτης της τρομοκρατικής υποδομής)

Κατά πάσα πιθανότητα οι υπηρεσίες ασφάλειας θα λειτουργήσουν ανεξάρτητα και σαν προτεκτοράτα, όπου οι ηγέτες θα είναι πολέμαρχοι, οι οποίοι θα υπακούν σε διαταγές μόνο εάν το επιθυμούν. Υπάρχει μεγάλος ανταγωνισμός μεταξύ αυτών των ομάδων και των Τανζίμ/Ταξιαρχιών του Αλ Ακσα και τουλάχιστον κάποια κρούσματα βίας μπορεί να ξεσπάσουν μεταξύ τους. Βραχυπρόθεσμα μάλλον θα υποστηρίξουν το κατεστημένο της Φάταχ, αλλά μακρυπρόθεσμα μπορεί να ξεπεράσουν τις διαιρέσεις τους και να γίνουν μία σημαντική πολιτική δύναμη.

Υπάρχουν και άλλες ομάδες και πρόσωπα τα οποία ουσιαστικά δεν έχουν καμία σημασία, αν και έχουν δυσανάλογη κάλυψη από τα ΜΜΕ της Δύσης. Αυτά τα άτομα περιλαμβάνουν ανεξάρτητους σαν την Χανάν Ασράουι και τον Σαέμπ Ερεκάτ, τους διανοούμενος που θέλουν περισσότερη δημοκρατία, τις μικρότερες ομάδες της ΟΑΠ, και την Ισλαμική Τζιχάντ.

Αλλά υπάρχει μία άλλη σημαντική δύναμη. Αυτή είναι η μεγαλύτερη Ισλαμική ομάδα της Χαμάς. Η Χαμάς δεν έχει καμία πιθανότητα να πάρει τον έλεγχο της πολιτικής των Παλαιστινίων, διότι η υποστήριξη της κυμαίνεται μόνο στο 20%, και η υποστήριξη αυτή θα συρρικνωνόταν γρήγορα, εάν ο κόσμος θεωρούσε την Χαμάς υπεύθυνη για έναν Παλαιστινιακό εμφύλιο. Η σημασία της οργάνωσης έγκειται στην περίπτωση να γίνει πιθανός σύμμαχος των άλλων ομάδων και να προωθήσει τον εξτρεμισμό και την βία, ενώ η ένταση, θα σύρει την Φάταχ και την κοινή γνώμη γενικά ακόμα περισσότερο προς αυτή την ακραία κατεύθυνση.

Καθώς οι ηγέτες της Φάταχ θα ανταγωνίζονται για την δύναμη και την εξουσία, πολλοί θα μπουν στον πειρασμό να συμμαχήσουν με την Χαμάς. Μάλιστα, αυτή η διαδικασία έχει ήδη αρχίσει με την στενή συνεργασία μεταξύ της Τανζίμ/Ταξιαρχείες του Αλ Ακσα και της Χαμάς. Αυτή η συμμαχία δεν αντιπροσωπεύει μία ιδεολογική ταύτιση, αλλά είναι μία συνεργασία σε θέματα τακτικής και μία στρατηγική συμφωνία που βασίζεται στην προτεραιότητα του μακρόχρονου αγώνα. Η Χαμάς δηλώνει ρητά ότι ο στόχος της είναι να καταστρέψει το Ισραήλ, ενώ οι συνέταιροί της στην Φάταχ, λένε ότι προσπαθούν απλώς να εκδιώξουν το Ισραήλ από τις Παλαιστινιακές περιοχές. Αλλά είναι σαφές ότι οι αντιλήψεις της Χαμάς επηρεάζουν τους συντρόφους της Φάταχ και γίνονται πιο ακραίοι. Εάν αναλάμβανε την εξουσία ο Μπαργκούτι, είναι τελείως πιθανό ότι η Χαμάς θα αποκτούσε το δικαίωμα του βέτο στις διαπραγματεύσεις. Αυτό θα σήμαινε ότι η επίτευξη της ειρήνης θα ήταν αδύνατη, αλλά ίσως θα ήταν καλύτερο να πούμε ακόμα πιο αδύνατη.

Αυτή η σχέση τρομοκρατεί πολλούς στην ηγεσία της Φάταχ, τόσο τους μετριοπαθείς και τους παραδοσιακούς σκληροπυρηνικούς, και γενικά όλους εκείνους που εκφράζουν μία ισχυρή κομματική υποστήριξη στην Φάταχ και δεν θέλουν να αλλοιωθεί ή να απειληθεί η ηγεσία της.

ΟΙ ΘΕΣΜΟΙ
Ο Αραφάτ είναι ο ηγέτης τριών διαφορετικών Παλαιστινιακών οργανώσεων. Η κάθε μία θα πρέπει να βρει έναν νέο ηγέτη, και το ίδιο πρόσωπο μπορεί να μην κατέχει και τα τρία πόστα.

1. Η ΟΑΠ. Ο Αραφάτ είναι Πρόεδρος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΟΑΠ. Ο Αμπου Μάζεν είναι ο Γραμματέας. Ο Καντούμι είναι ο τρίτος εκπρόσωπος της Φάταχ. Τα άλλα μέλη εκπροσωπούν ανεξάρτητους που στηρίζουν την Φάταχ η άλλες ομάδες. Θα μπορούσε ενδεχομένως να εκλεγεί ο Αμπου Μάζεν για να αντικαταστήσει τον Αραφάτ, ιδιαίτερα εάν δεν υπήρχε και άλλος υποψήφιος, αλλά τότε διάφορες ομάδες θα αποχωρούσαν ή θα προσπαθούσαν να τον εμποδίσουν. Η ΟΑΠ ισχυρίζεται ότι αντιπροσωπεύει όλους τους Παλαιστινίους, αλλά ένας νέος ηγέτης ίσως να μην μπορέσει να αναλάβει τον έλεγχο των διαφόρων Παλαιστινιακών κοινοτήτων, ιδιαίτερα εκείνων στο Λίβανο και τη Συρία. Αυτή η εξέλιξη ίσως να οδηγούσε στην διάσπαση ανάμεσα στους Παλαιστινίους στις Παλαιστινιακές περιοχές και εκείνους στο εξωτερικό.

2. Η Παλαιστινιακή Αρχή. Θεωρητικά, ο Πρόεδρος του Παλαιστινιακού Νομοθετικού Συμβουλίου, θα λειτουργήσει σαν εν ενεργεία Πρόεδρος και θα προκηρύξει νέες εκλογές. Αλλά δεν είναι σημαντική προσωπικότητα. Αυτή η διαδικασία αποφασίστηκε πριν αποκτήσει Πρωθυπουργό ο Αραφάτ και σε γενικές γραμμές οι Παλαιστίνιοι δεν είναι αυστηροί σε θέματα θεσμικής νομιμότητας, Η Κεντρική Επιτροπή της Φάταχ ίσως απλώς να διορίσει έναν ηγέτη για την οργάνωση και να τον επιβάλλει στην Παλαιστινιακή Αρχή, εκτός εάν γίνουν εκλογές, κάτι που δεν θέλει η Παλαιστινιακή ηγεσία. Όμως μία εναλλακτική λύση θα ήταν να διοριστεί κάποιος για να διοικήσει την Παλαιστινιακή Αρχή και άλλο άτομο για να διοικήσει την Φάταχ και την ΟΑΠ.

3. Η Φάταχ. Ο νέος ηγέτης θα επιλεγεί από την Κεντρική Επιτροπή εάν και μπορεί να έχει ρόλο και η Επαναστατική Επιτροπή που βρίσκεται σε κατώτερο επίπεδο.

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ
Και να υπάρχει ένας κατ’ επίφαση αρχηγός του Παλαιστινιακού κινήματος, είναι μάλλον απίθανο ότι ένα άτομο θα λειτουργήσει σαν ηγέτης, τουλάχιστον για τα επόμενα χρόνια. Εάν υπάρξει συλλογική ηγεσία, θα συμπεριλάβει ηγέτες με πολύ διαφορετικές αντιλήψεις και θα είναι μάλλον απίθανο να συμφωνήσουν σε μία νέα ή διαφορετική γραμμή. Χωρίς κανένα μοναδικό ηγέτη ή μία ιεραρχία διοίκησης, θα είναι δύσκολο για οποιονδήποτε να διαμορφώσει μία πολιτική ή να πάρει μέτρα για τον τερματισμό της βίας και να προωθήσει την συμμετοχή σε σοβαρές διαπραγματεύσεις.

Με τον έντονο ανταγωνισμό για την εξουσία, οι ηγέτες μάλλον θα αποφύγουν μία επικίνδυνη μετριοπάθεια. Ο συμβιβασμός, οι παραχωρήσεις, οι πολύ φιλικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και η επιδίωξη να περιοριστεί η παρότρυνση στη βία, είναι πιθανόν να προκαλέσουν την οργή μεγάλου αριθμού καλά οπλισμένων στρατευμένων Παλαιστινίων.

Με αυτή την έννοια, ο Αραφάτ δηλητηρίασε την ατμόσφαιρα σε τέτοιο επίπεδο, που ίσως χρειαστεί να περάσουν χρόνια για να ξεκαθαρίσει το τοπίο. Ο Αραφάτ ταύτισε την μετριοπάθεια με την προδοσία, επαίνεσε τη βία (συμπεριλαμβανομένων και της τρομοκρατίας και των επιθέσεων αυτοκτονίας) και προώθησε ένα παθιασμένο μίσος για το Ισραήλ. Τα τζαμιά, τα ΜΜΕ ακόμα και το εκπαιδευτικό σύστημα εμπέδωσαν αυτές τις αντιλήψεις ακόμα και στα πιο μικρά παιδιά. Αυτή η κληρονομιά είναι δύσκολο να ανατραπεί.

Κάποιοι ηγέτες καταλαβαίνουν την δύσκολη κατάσταση στην οποία ο Αραφάτ οδήγησε τους Παλαιστινίους. Γνωρίζουν ότι ένας συμβιβασμός για την ειρήνη αποτελεί την μόνη διέξοδο από το σημερινό αδιέξοδο. Δυστυχώς υπάρχουν όμως περισσότεροι ακτιβιστές που πιστεύουν στην επανάσταση μέχρι την νίκη και πιστεύουν ότι ο αγώνας πρέπει να συνεχιστεί μέχρι να καταστραφεί το Ισραήλ ή τουλάχιστον να ηττηθεί σε επίπεδο που θα το οδηγήσει να κάνει τεράστιες μονομερείς παραχωρήσεις. Μετά υπάρχουν άλλοι ευκαιριακοί τύποι που κοιτούν την καριέρα τους και που υποστηρίξουν την πλειοψηφία – η οποία είναι ακόμα πολύ ριζοσπαστικοποιημένη – για να διαφυλάξουν τα προνόμιά τους.

Παρά ταύτα, οι πιθανότητες να ξεσπάσει Παλαιστινιακός εμφύλιος είναι πολύ μικρές. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι είναι δύσκολο να γίνει εμφύλιος όταν υπάρχουν τόσες ομάδες. Κανένας δεν έχει αρκετή δύναμη για να πιστέψει ότι μπορεί να νικήσει. Εάν κάποιος προσπαθήσει να πάρει την εξουσία με την βία, όλες οι άλλες οι ομάδες θα συμμαχήσουν εναντίον του. Το πιο πιθανό σενάριο είναι ότι θα υπάρξει μία σιωπηλή αναρχία όπου οι διάφορες ομάδες θα λειτουργούν ανεξάρτητα και θα αγνοούν τις διαταγές που έρχονται από πάνω

Αλλά το Παλαιστινιακό κίνημα θα μπορούσε να καταρρεύσει πάνω σε αρκετές διαχωριστές γραμμές. Υπάρχουν οι Παλαιστίνιοι στην Δυτική Όχθη και την Γάζα και εκείνοι στο εξωτερικό. Υπάρχουν οι φράξιες της Φάταχ. Υπάρχει η διαχωριστική γραμμή μεταξύ της Δυτικής Όχθης και της Γάζας, και οι διαφορές μεταξύ διαφόρων πόλεων, οι διαφορές μεταξύ εθνικιστών και Ισλαμιστών, κτλ.

Το συμπέρασμα είναι ότι κανένας δεν θα έχει την εξουσία να παίρνει αποφάσεις. Με τον Αραφάτ στην εξουσία δεν υπήρχε κανένας με τον οποίο το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούσαν να συνομιλήσουν, και ο οποίος θα μπορούσε να έρθει σε συμφωνία ή να ανταποκριθεί στις υποσχέσεις του. Μετά τον Αραφάτ, τουλάχιστον στην αρχή, δεν θα υπάρχει στην κυριολεξία κανένας με τον οποίο θα μπορούσαν να γίνουν συνομιλίες, και ο οποίος θα έχει την εξουσία. Αλλά τουλάχιστον, για δώσουμε και μία αισιόδοξη νότα, θα υπάρχει η πιθανότητα να αλλάξουν τα πράγματα προς το καλύτερο. Αυτή η κατάσταση δεν υπάρχει τώρα και δεν υπήρχε ποτέ με την Παλαιστινιακή ηγεσία.

Οι Παλαιστίνιοι δεν είναι οργανωμένοι, είναι διχασμένοι και σε ότι αφορά την μετριοπάθεια, είναι φοβισμένοι. Θα είναι πολύ δύσκολο να υπάρξει ένας ηγέτης η μία ηγεσία με εξουσία που θα έχει την δυνατότητα να πάρει σκληρές αποφάσεις. Η ιδέα μίας νέας Παλαιστινιακής ηγεσίας που θα αρχίσει τις διαπραγματεύσεις στο άμεσο μέλλον και η οποία θα προβεί σε παραχωρήσεις σε θέματα όπως είναι τα εδάφη, ο τερματισμός της διένεξης, η Ιερουσαλήμ, και η επιστροφή των προσφύγων, είναι επομένως μάλλον απίθανη.


Ο Barry Rubin, είναι ο Διευθυντής Διεθνών Ερευνών στο ερευνητικό κέντρο “Gloria, για την Μέση Ανατολή. ‘Έχει συγγράψει το βιβλίο με τίτλο «Μία Πολιτική Βιογραφία του Αραφάτ και το Μίσος για την Αμερική: Ένα Ιστορικό.»