Του Josef Joffe
 

Περιοδικό “Foreign Policy” (Ιανουάριος/Φεβρουάριος 2005)

http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=2737 

 

Φανταστείτε να μην υπήρχε ποτέ το Ισραήλ. Θα εξαφανίζονταν η οικονομική δυσφορία και η πολιτική καταπίεση που ωθεί νεαρούς άντρες να γίνουν βομβιστές αυτοκτονίας; Θα είχαν οι Παλαιστίνιοι ανεξάρτητο κράτος; Οι Ηνωμένες Πολιτείες, απελευθερωμένες από τον φορτικό σύμμαχό τους, θα γίνονταν ξαφνικά αγαπητές σε όλο τον μουσουλμανικό κόσμο; Ευσεβής πόθος. Μακρυά από το να δημιουργεί εντάσεις, το Ισραήλ στην πραγματικότητα περιορίζει περισσότερες αντιπαλότητες απ΄ αυτές που προκαλεί.



Απο τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, καμία χώρα δεν έχει υποστεί μεγαλύτερες ανατροπές από το Ισραήλ. Αν και υπήρξε το αντικείμενο θαυμασμού μέχρι την δεκαετία του 1970, σαν το κράτος «εκείνων των θαρραλέων Εβραίων» που επέζησαν παρά τις υπέρτερες αντιξοότητες, και που δημιούρησαν μία δημοκρατία και μετέτρεψαν την έρημο σε εύφορο έδαφος, σε ένα κλίμα εχθρικό για την δημοκρατία και το πράσινο, το Ισραήλ έχει γίνει ο στόχος μίας ύπουλης απονομιμοποίησης. Η σπίλωση γίνεται με δύο προσχήματα. Η πρώτη ήπια εκδοχή απονομιμοποίησης κατηγορεί το Ισραήλ κατά κύριο λόγο για όλα τα δεινά της Μέσης Ανατολής και για τον εκφυλισμό της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ. Αυτό το σκεπτικό αποτελεί κοινή θέση πολλών δημοσιογραφικών σχόλιων σε όλο τον κόσμο, για να μην μιλήσουμε για το σκέτο δηλητήριο που στάζει από τις σελίδες του αραβο – ισλαμικού Τύπου. Η πιό πρόσφατη σκληρή εκδοχή της απονομιμοποίησης επικεντρώνεται στην ίδια την ύπαρξη του Ισραήλ. Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, το Ισραήλ αυτού καθ’ αυτού, και όχι η συμπεριφορά του, αποτελεί την ρίζα των προβλημάτων στη Μέση Ανατολή. Επομένως βγαίνει και το «κρατοκτονικό» συμπέρασμα ότι η γέννηση του Ισραήλ, με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Σοβιετική Ενωση να παίζουν τον ρόλο των μαίων το 1948, ήταν ένα σοβαρότατο σφάλμα όσο μεγαλοπρεπής και άξια να ήταν η ιδέα.



Η ήπια μορφή απονομιμοποίησης είναι αρκετά γνωστή. Ενα μοτίβο της είναι η «θεωρία συνομωσίας.» Δηλαδή, στις Ηνωμένες Πολιτείες, το εβραϊκό «λόμπι» και μία συνωμοσία νεο-συντηριτικών κύκλων έχουν εξαπατήσει την κυβέρνηση Μπούς ώστε να υποστηρίζει μία φιλο – ισραηλινή πολιτική εχθρική προς το εθνικό συμφέρον. Αυτή η άποψη, όπως έχει γίνει συχνά στην ιστορία, αποδίδει υπερβολική δύναμη στους Εβραίους. Και πίσω από αυτήν την κατηγορία κρύβεται μία πιό γενική άποψη – δηλαδή ότι κατά κάποιο τρόπο είναι αντιδημοκρατικό για εθνικές ομάδες να αναμειγνύονται στο κομφούζιο της πολιτικής όταν αυτό αφορά την εξωτερική πολιτική. Αλλά ας απαριθμήσουνε τους τρόπους με τους οποίους διάφορες εθνικές ομάδες ανταγωνίζονται για το εθνικό συμφέρον: Tα συνδικάτα και οι εταιρίες αξιώνουν δασμούς και φοροαπαλλαγές. Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις κινητοποιούνται για ανθρωπιστικές παρεμβάσεις. Οι Κουβανο-Αμερικανοί μας εμποδίζουν να καπνίσουμε πουράκια cheroot από την Vuelta Abajo. Τα προηγούμενα χρόνια, οι Πολωνοί στρατεύονταν για την Αλληλεγύη, οι Αφρομαμερικανοί μάχονταν εναντίον του απαρτχάϊντ και οι Λετονοί εναντίον της Σοβιετικής Ενωσης. Με άλλα λόγια, ο δημοκρατικός αναβρασμός των ομάδων δεν δίστασε ποτέ να μπεί στα βαθιά νερά.



Μία άλλη ήπια μορφή απονομιμοποίησης είναι οι διάφορες εκδοχές της θεωρίας της «ρίζας – αιτία.» Σύμφωνα με αυτή την θεωρία, εφόσον οι «πεισματάρηδες» και «απείθαρχοι» Ισραηλινοί είναι οι κύριοι ένοχοι, πρέπει να τιμωρηθούν και να απωθηθούν για χάρη της ειρήνης. «Πιέστε το Ισραήλ;» «κόψτε την οικονομική και στρατιωτική βοήθεια;» «στείλτε τους τελεσίγραφο ότι δεν θα ανεχτούμε τις βαρβαρότητές τους;» αυτά είναι τα κύρια κυρήγματα και οι έμμονες ιδέες εκείνων που φλυαρούν και του κατεστημένου του Υπουργείου Εξωτερικών εδώ και δεκατίες. Αλλά όπως μας υπενθύμισε ο Σίγκμουντ Φρόϊντ, οι ψυχώσεις έχουν την τάση να διαδίδονται. Επομένως, προσθέτονται όλο και περισσότερες δημιουργηκές εκδοχές στην θεωρία της ρίζας – αιτία. Ο Anatol Lieven, του Ινστιτούτου Carnegie για την Διεθνή Ειρήνη, υποστηρίζει ότι αυτά που συμβαίνουν μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων αποτελούν «ένα τεράστιο εμπόδιο για τον εκδημοκρατισμό διότι υποδαυλίζουν τα χειρότερα και τα πιο οπισθοδρομικά στοιχεία του αραβικού εθνικισμού και του αραβικού πολιτισμού.» Με άλλα λόγια, η σύγκρουση οδηγεί στην παθολογία και όχι το αντίθετο. Δηλαδή, είναι σαν να εξηγεί στην αστυνομία ο νταής του δρόμου ότι: «Ολα άρχισαν όταν αυτός ο τύπος άρχισε να ανταποδίδει τα χτυπήματά μου.»



Το πρόβλημα με το επιχείρημα της ρίζας – αιτία έχει τρείς πτυχές: Θολώνει εαν δεν ανατρέπει την αιτία και το αποτέλεσμα. Αγνοεί τις αναρίθμητες συγκρούσεις που δεν σχετίζονται με το Ισραήλ. Απαλάσσει τους Αραβες από οποιαδήποτε ενοχή μετατοπίζοντας την ευθύνη σε «ξέρετε ποιόν.» Αν κάποιος πιστέψει τον Scott Ritter, πρώην επιθεωρήτη όπλων του ΟΗΕ, η αραβο – ισλαμική επιδίωξη για την απόκτηση όπλων μαζικής καταστροφής και κατ’ επεκτάση ο πόλεμος εναντίον του Ιράκ, είναι και αυτά «Made in Israel.» «Εφόσον το Ισραήλ διαθέτει πυρηνικα όπλα,” υποστηρίζει ο Ritter, «έχει ουσιαστικά επιλέξει τον δρόμο της αντιπαράθεσης . . . Τώρα οι Αραβικές χώρες, ο μουσουλμανικός κόσμος, δεν είναι διατεθειμένες να παραμείνουν απαθείς ώστε να συμβεί αυτό, και θα επιδιώξουν το δικό τους μέτρο αποτροπής. Το είδαμε αυτό στο Ιράκ, όχι μόνο με το πυρηνικό μέτρο αποτροπής αλλά και με τα βιολογικά όπλα της αποτροπής, τα οποία οι Ιρακινοί ανέπτυξαν για να αντισταθμίσουν την ισραηλινή πυρηνική υπεροχή.» Αυτή η θεωρία θα ήταν ενδιαφέρουσα εαν δεν ερχόνταν σε σύγκρουση με κάποια ενοχλητικά στοιχεία. Οι Ιρακινοί δεν χρησιμοποίησαν τα δικά τους όπλα μαζικής καταστροφής εναντίον του Ισραηλινού σφετεριστή, αλλά εναντίον των αδελφών τους Μουσουλμάνων στον Πόλεμο Ιράν – Ιράκ και εναντίον των Ιρακινών συμπολιτών τους στην επίθεση εναντίον των Κούρδων με δηλητηριώδη αέρια στην Halabja το 1988. Κανένας απ’ αυτούς δεν διέθετε πυρηνικά όπλα. Σε ότι αφορά το ιρακινό πυρηνικό πρόγραμμα, τώρα έχουμε την «Εκθεση Duelfer» που βασίζεται στην ενημέρωση πρώην υποστηρικτών του Ιρακινού καθεστώτος, το οποίο συμπέρανε ότι: «Το Ιράν αποτελούσε το κύριο κίνητρο γι’αυτήν την πολιτική. Ολοι οι υψηλόβαθμοί Ιρακινοί αξιωματούχοι θεωρούσαν το Ιράν τον κύριο εχθρό του Ιράκ στην περιοχή. Η επιθυμία να υπάρξει ισορροπία με το Ισραήλ και να αποκτήσουν κύρος και επιρροή στον αραβικό κόσμο ήταν και αυτοί παράγοντες, αλλά δευτερεύοντες.»



Τώρα να μιλήσουμε για την σκληρή εκδοχή της απονομιμοποίησης του Ισραήλ. Με πολύ διακριτικό τρόπο, μπαίνει ένας πιο απειλητικός τόνος στην αφήγηση. Το Ισραήλ δεν είναι απλώς ένας ατίθασος γείτονας, αλλά ένας ανεπιθύμητος παρείσακτος. Αυτό το επιχείρημα ξεστομίζεται με επιφύλαξη έξω από τον αραβικό κόσμο και οι υποστηρικές αυτής της εκδοχής προβάλλουν στην σκηνή και αυτοπαρουσιάζονται σαν άτομα που λένε την αλήθεια και τολμούν να σπάσουν τα ταμπού. Επομένως, ο Βρετανός συγγραφέας, A.N. Wilson δηλώνει ότι με μισή καρδιά έχει έρθει στο συμπέρασμα ότι το Ισραήλ, μέσω των πράξεων του, έχει αποδείξει ότι δεν έχει δικαίωμα ύπαρξης. Και μετά την 11 Σεπτεμβρίου του 2001, ο Βραζιλιάνος μελετητής Jose Arthur Giannotti είπε ότι: «Ας συμφωνήσουμε ότι η ιστορία της Μέσης Ανατολής θα ήταν τελείως διαφορετική, χώρις το Κράτος του Ισραήλ, που άνοιξε μία πληγή ανάμεσα στο Ισλάμ και την Δύση. Μπορείς να ξεφορτωθείς την ισλαμική τρομοκρατία χωρίς να ξεφορτωθείς αυτήν την πληγή που είναι η πηγή της απόγνωσης των επίδοξων τρομοκρατών;» Η όλη ιδέα ενός εβραϊκού κράτους είναι αναχρονιστική, υποστηρίζει ο Τony Judt, Καθηγητής και Διευθυντής του Ινστιτούτου Remarque στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. Μοιάζει με «ένα σχέδιο διαχωρισμού από το τέλος του 19ου αιώνα,» και δεν έχει «καμία θέση» στο νέο θαυμάσιο κόσμο που κινείται στην κατεύθυνση της τελειολογικής τελειότητας, της πολυεθνικής και πολυπολιτισμικής συνοχής η οποία συνδέεται με το Διεθνές Δίκαιο. Ηρθε η ώρα να «σκεφτούμε το αδιανόητο,» δηλαδή να εγκατελείψουμε το εβραϊκό κράτος για ένα διεθνικό, για το οποίο θα βέβαια θα εγγυάται μία διεθνής δύναμη.



Ας υποθέσουμε ότι το Ισραήλ είναι αναχρονιστικό και ένα ιστορικό λάθος, χωρίς το οποίο ο αραβο – ισλαμικός κόσμος που εκτείνεται από την Αλγερία στην Αίγυπτο, από την Συρία στο Πακιστάν, θα ήταν ένα πολύ πιο ευτυχισμένο μέρος, προπαντώς επειδή δεν θα είχε διαπραχθεί το προπατορικό αμάρτημα της δημιουργίας του Ισραήλ. Μετά ας φύγουμε από το παρελθόν για να έρθουμε στο σήμερα και ας προσποιηθούμε ότι θα μπορούσαμε να κουνήσουμε ένα ισχυρό μαγικό ραβδί και ξαφνικά θα εξαφανιζόταν το Ισραήλ από τον χάρτη.



Πολιτισμός συγκρούσεων

Ας αρχίσουμε αυτή την πομπώδη διαδικασία του «άμα» το 1948, όταν το Ισραήλ γεννήθηκε στον πόλεμο. Εαν είχε πεθάνει στην γέννα, θα είχε σταματήσει το παλαιστινιακό πρόβλημα στην ρίζα του; Οχι ακριβώς. Η Αίγυπτος , η Υπεριορδανία (σήμερα Ιορδανία), η Συρία το Ιράκ και ο Λίβανος εισχώρησαν την Χάϊφα και το Τελ Αβίβ, όχι για να απελευθερώσουν την Παλαιστίνη, αλλά για να την αρπάξουν. Η εισβολή θα μπορούσε να αποτελέσει εγχειρίδιο του ανταγωνισμού μεταξύ γειτονικών κρατών που σκόπο είχαν να αποκτήσουν εδάφη για την πλευρά τους Εαν είχαν νικήσει, δεν θα είχε δημιουργηθεί παλαιστινιακό κράτος, και πάλι θα υπήρχαν πολλοί πρόσφυγες (Θυμηθείτε ότι ο μίσος πληθυσμός του Κουβέϊτ τράπηκε σε φυγή μετά από την «απελευθέρωση» της χώρας από τον Ιρακινό δικτάκτορα, Σαντάμ Χοϋσέιν το 1990). Μάλιστα, εαν υποθέσουμε ότι ο Παλαιστινιακό εθνικισμός θα είχε αφυπνιστεί όπως και έκανε στο τέλος των δεκαετιών του 1960 και 1970, είναι πιθανόν ότι σήμερα οι Παλαιστίνιοι θα έστελναν βομβιστές αυτοκτονίας στην Αίγυπτο, την Συρία, και αλλού.



Ας υποθέσουμε ότι το Ισραήλ θα είχε εξαφανιστεί το 1967 αντί να καταλάβει την Δυτική Οχθη και την Γάζα, που βρίσκονταν τότε στα χέρια του Βασιλιά της Ιορδανίας, Χουσέϊν, και του Προέδρου της Αιγύπτου, Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ, αντίστοιχα. Θα παραχωρούσαν όλα τα υπάρχοντά τους στον Παλαιστίνιο ηγέτη, Γιασέρ Αραφάτ, μαζί με την Χάϊφα και το Τελ Αβίβ για καλή πίστη; Μάλλον απίθανο. Οι δύο δυνάμεις που μόνο επίσημα δεν ήταν εχθροί, ενώνωνονταν μόνο από το κοινό τους μίσος και τον φόβο τους για τον Αραφάτ, τον ιδρυτή της Φάταχ (το παλαιστινιακό εθνικο-απελευθερωτικό κίνημα) Εν συντομία, η «ρίζα – αιτία» για την μη ύπαρξη παλαιστινιακού κράτους θα συνεχιζόταν ακόμα και με την απουσία του Ισραήλ.



Τέλος, ας υποθέσουμε ότι με ένα πείραμα, το Ισραήλ ξαφνικά εξαφανίζεται σήμερα. Πως θα επιδρούσε αυτή η εξέλιξη στην πολιτική παθολογία της Μέσης Ανατολής; Μόνο εκείνοι που πιστεύουν ότι το παλαιστινιακό πρόβλημα αποτελεί τον πυρήνα της διένεξης στη Μέση Ανατολή θα προέβλεπαν αβασάνιστα μία ευχυχισμένη καριέρα για αυτή την πολύ δυσλειτουργική περιοχή εαν εξαφανιζόταν το Ισραήλ. Διότι στην πραγματικότητα δεν υπάρχει μία «κύρια διένεξη.» Μία γρήγορη καταμέτρηση αποκαλύπτει πέντε τρόπους με τους οποίους η περιοχή θα παρέμενε υποανάπτυκτη η ακόμα χειρότερα:



Κράτη εναντίον κρατών:

Η εξάλειψη του Ισραήλ από την περιφεριακή ισορροπία δυνάμεων λίγα θα έκανε για την ενδο-αραβική φιλία. Η αποχώρηση των αποικιακών δυνάμεων, της Βρετανίας και της Γαλλίας, στα μέσα του 20ου αιώνα άφησε πίσω της μία σειρά νέων Αραβικών κρατών που επεδίωκαν την επαναχάραξη του χάρτη της περιοχής. Από την αρχή, η Συρία αξίωσε τον Λίβανο. Το 1970, μόνο ο ισραηλινός στρατός απέτρεψε την εισβολή της Συρίας στην Ιορδανία με το πρόσχημα της υποστήριξης της παλαιστινιακής εξέγερσης. Στις δεκαετίες του 1950 και 1960, η Αίγυπτος του Nάσερ αυτοανακυρήχθηκε ως η ενσάρκωση του παναραβισμού, και πραγματοποίσε παρεμβάσεις στην Υεμένη στην δεκαετία του 1960. Η Συρία εισχώρησε στον Λίβανο το 1976 και μετά ουσιαστικά προσάρτησε την χώρα έπειτα από 15 χρόνια, ενώ το Ιράκ εξαπέλυσε δύο πολέμους εναντίον αδελφών μουσουλμανικών κράτων – δηλαδή εναντίον του Ιράν το 1980 και του Κουβέϊτ το 1990. Ο πόλεμος εναντίον του Ιράν ήταν ο πιο μακροχρόνιος συμβατικός πόλεμος του 20ου αιώνα. Καμία από αυτές τις διενέξεις δεν σχετίζεται με την Ισραηλο – Παλαιστινιακή σύγκρουση. Μάλιστα, η εξαφάνιση του Ισραήλ απλώς θα απελευθέρωνε στρατιωτικούς πόρος για την χρήση τους σε αυτές τις εσωτερικές συγκρούσεις.



Πιστοί εναντίον απίστων:

Εκείνοι που πιστεύουν ότι η διένεξη στην Μέση Ανατολή είναι «Μουσουλμανικό – Εβραϊκο ζήτημα» καλά θα κάνουν να ρίξουν μία πιο προσεκτική ματία στα γεγονότα: 14 χρόνια εμφύλιας αιματοχυσίας στον Λίβανο, η εκστρατεία εξόντωσης των Σιιτών από τον Σαντάμ στον επακόλουθο του πρώτου πολέμου στον Κόλπο, η σφαγή 20.000 άτομων στην πόλη Χαμά, προπύργιο της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, από την Συρία το 1982, και η τρομοκρατική βία εναντίον Αιγυπτίων Χριστιανών στην δεκαετία του 1990. Προσθέστε σε αυτό και την θρησκευτική καταπίεση, τύπου Σαουδικής Αραβίας, όπου η δογματική αίρεση των Ουαχαμπιστών χρησιμοποιεί το ρόπαλο της κρατικής εξουσίας για να επιβάλλει τον αύστηρο τρόπο ζωής της στους λιγότερο ευσεβείς.



Ιδεολογίες εναντίον ιδεολογιών:

Ο Σιωνισμός δεν είναι o μόνος «ισμός» στην περιοχή, που βρίθει από ανταγωνιστικές ιδεολογίες. Αν και τα Μπααθικά κόμματα στην Συρία και το Ιράκ προήλθαν από τις ίδεες φασιστικές Ευρωπαϊκές ρίζες, οι δύο χώρες ανταγωνίζονταν για την υπεροχή στην περιοχή. Ο Νάσερ ύψωνε την σημαία του παναραβισμού και του Σοσιαλισμού εναντίον του Αραβικού εθνικού κράτους, Τόσο οι Μπααθιστές, όσο και οι Νασεριστές αντιτάχθηκαν στις μοναρχίες όπως είναι η Ιορδανία. Το Χομεϊνικό Ιραν και η Σαουδική Αραβία των Ουαχαμπιστών είναι ακόμα θανάσιμοι εχθροί. Ποιά είναι η σχέση όλων αυτών των πραγμάτων με την αραβο – ισραηλινή σύγκρουση; Καμία, με την εξαίρεση της Χαμάς, μιάς στρατιάς πιστών που κάποτε είχε την υποστήριξη του Ισραήλ σαν αντίβαρο στην Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (ΟΑΠ), και η οποία τώρα ευθύνεται για πολλές βομβιστικές επιθέσεις αυτοκτονίας στο Ισραήλ. Αλλά θα διαλυθεί η Χαμάς όταν φύγει το Ισραήλ; Είναι μάλλον απίθανο. Η Χαμάς έχει μεγαλύτερες φιλοδοξίες πέρα από την εξόντωση της «σιωνιστικής οντότητας.» Η οργάνωση δεν επιθυμεί τίποτα λιγότερο από ένα ενωμένο Αραβικό κράτος που θα βρίσκεται κάτω από το καθεστώς του Θεού.



Αντιδραστική ουτοπία εναντίον εκσυγχρονισμού:

Η κοινή έχθρα εναντίον του Ισραήλ είναι το μόνο πράγμα που εμποδίζει τους Αραβές εκσυγχρονιστές και τους συντηριτικούς να διαλύσουν τις κοινωνίες τους. Οι φονταμενταλιστές ανταγωνίζονται με τους κοσμικούς και τους προοδευτικούς Μουσουλμάνους επιδιώκοντας την σύντηξη του τεμένους με το κράτος υπό την πράσινη σημαία του Προφήτη. Μία έλαχιστα συγκεκαλυμένη ταξική διαπάλη τοποθετεί μία μικροσκοπική μεσαία τάξη και εκατομμύρια άνεργους νέους άντρες σε μία διαμάχη με την δόμη της εξουσίας που συνήθως αποτελείται ένα είδος κρατικής κλίκας παληόφιλων που έλεγχει τα μέσα παραγωγής. Μακρυά από το να δημιουργεί εντάσεις, στην πραγματικότητα το Ισραήλ περιορίζει τις αντιπαραθέσεις στον περίγυρο του.



Καθεστώτα εναντίον λαών:

Η υπάρξη του Ισραήλ δεν μπορεί να εξηγήσει το εύρος και το βάθος των κράτων της Mukhabarat (κράτη της Μυστικής Αστυνομίας) που υπάρχουν σε όλη τη Μέση Ανατολή. Πλήν των εξαιρέσεων της Ιορδανίας, του Μαρόκου και των Βασιλείων του Κόλπου, που εφαρμόζουν προσεκτικά μία πεφωτισμένη μορφή μοναρχισμού, όλες οι Αραβικές χώρες μαζί με το Ιραν και το Πακιστάν αποτελούν μονάχα διάφορες μορφές απολυταρχισμού – από την δυναστική δικτατορία στην Συρία μέχρι το αυταρχικό καθεστώς της Αιγύπτου. Στον εμφύλιο της Αλγερίας έχουν σκοτωθεί σχεδόν 100.000 άνθρωποι χωρίς να φαίνεται κάποια ύφεση στον ορίζοντα. Λέγεται ότι τα θύματα του Σαντάμ φτάνουν τις 300.000. Οταν οι Χομεϊνιστές πήραν την εξουσία το 1979, το Ιράν δεν είχε εμπλάκει μόνο στον Πόλεμο Ιράν – Ιράκ, αλλά υπήρχε και κοινωνική αναταραχή που μόλις και μετά βίας περιοριζόταν στην δεκεταία του 1980. Το Πακιστάν περιμένει να εκραγεί. Η σκληρή καταπίεση είναι το τίμημα της σταθερότητας σε αυτή την περιοχή.



Και πάλι θα χρειαζόταν μία υπερβολικά διανθισμένη φαντασία για να συμπεράνει κάνεις ότι βγάζοντας το Ισραήλ από την εξίσωση στην Μέσης Ανατολής αυτό θα συνέβαλε στην δημιουργία της φιλελεύθερης δημοκρατίας στην περιοχή. Ισως θα ήταν δυνατόν να ισχυριστεί κάποιος ότι κατά κάποιο τρόπο η διαλεκτική της εχθρότητας σύμβαλλει στην ύπαρξη δικτατοριών σε «κράτη στο μέτωπο» όπως την Αίγυπτο και την Συρία, οι οποίες επικαλούνται την εγγυήτητα της «σιωνιστικής απειλής» σαν πρόσχημα για να καταστείλλουν την διαφωνία. Αλλά μετά πως μπορεί να εξηγηθεί ο χαμός στην μακρυνή Αλγερία, το καθεστώς ιδιάζουσας προσωπολατρείας στην Λιβυή, ο κληρικός δεσποτισμός στο Ιράν, η θεοσεβούμενη κλεπτοκρατία της Σαουδικής Αραβίας, και η συνεχιζομένη αποτυχία της δημοκρατίας να ριζωσεί στο Πακιστάν; Μήπως το Ισραήλ ευθύνεται με κάποιο τρόπο για τα διάφορα πραξικοπήματα που δημιούργησαν την δημοκρατία του φόβου στο Ιράκ; Αν η Ιορδανία, ένα κράτος που μοιράζεται τα μεγαλύτερα κοινά σύνορα με το Ισραήλ, μπορεί να πειραματιστεί με μία συνταγματική μοναρχία, τότε γιατί όχι και η Συρία; Δεν αρκεί να τοποθετείται η ευθύνη για την έλλειψη της δημοκρατίας και της ανάπτυξης στον αραβικό κόσμο στην είσοδο του εβραϊκού κράτους. Το Ισραήλ είναι το πρόσχημα, όχι η αιτία, και ως αποτέλεσμα η εκτέλεσή του δεν θα επουλώσει πληγές που προκάλεσε μόνος του ο αραβο – ισλαμικός κόσμος. Ούτε θα προσφέρει λύση η ήπια εκδοχή της «κρατοκτονίας», δηλαδή ένα διεθνικό κράτος με δεδομένο ότι υπάρχει «ο πολιτισμός των συγκρούσεων» (για να δανειστούμε έναν όρο από τον Βρετανό ιστορικό, Niall Ferguson) που αποτελεί το χαρακτηριστικό γνώρισμα της Αραβικής πολιτικής κουλτούρας. Ο θανάσιμος αγώνας μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων απλώς θα μεταφέρετο από το εξωτερικό στο εσωτερικό.



Ο εχθρός μου, ο εαυτός μου

Μπορεί κανείς με καθαρή συνείδηση να ισχυριστεί ότι αυτή η δυσλειτουργία του αραβικού κόσμο θα εξαφανιζόταν μαζί με το Ισραήλ; Δυο «Εκθέσεις για την ανθρώπινη ανάπτυξη των Αράβών,» του ΟΗΕ, που γράφτηκαν από Αραβες, λένε όχι. Η καταστροφή είναι ενδογενής. Η αποτελμάτωση και η έλλειψη της ελπίδας οφείλονται σε τρείς κύριες αιτίες. Η πρώτη είναι η έλλειψη ελευθερίας. Τα Ηνωμένα Εθνη αναφέρονται στην διατήρηση των απολυταρχιών, στημένες εκλογές, σε δικαστικά συστήματα που είναι δέσμια της εκτελεστικής εξουσίας, και κοινωνικούς περιορισμούς. Η ελευθερία της έκφρασης και του δικαίωματος του συνέρχεσθαι είναι επίσης σοβαρά περιορισμένα. Η δεύτερη βασική αιτία είναι η έλλειψη μόρφωσης. Εξήντα πέντε εκατομμύρια ενήλικοι είναι αγγράματοι και περίπου 10 εκατομμύρια παιδιά δεν έχουν καμία σχολική μόρφωση. Ως αποτέλεσμα, ο αραβικός κόσμος πέφτει όλο και πιο πίσω στην επιστημονική έρευνα και την τεχνολογία της πληροφόρησης. Τρίτον, η συμμετοχή των γυναικών στα πολιτικά και οικονομικά δρώμενα είναι η χαμηλότερη στον Κόσμο. Η οικονομική ανάπτυξη θα συνεχίσει να παρεμένει πίσω εφόσον οι δυνανότητες του μίσου πληθυσμού παρέμενουν ανεκμετάλλευτες. Θα διορθωθούν όλα αυτά όταν η ιουδαϊκή – δυτική προσβολή της Αραβικής περηφάνιας εξαφανιστει; Θα εξαφανιστούν τα εκατομμύρια των άνεργων, νεαρών ανδρών που πλήττουν και αποτελούν βορά κανονιών για τους τρομοκράτες, και μαζί με αυτούς ο μονοκομματισμός, η διαφθορά, και οι κλειστές οικονομιες; Αυτή η άποψη είναι λογική μόνο εαν κάποιος είναι προσκολλημένος σε εξηγήσεις που δίνουν μόνο μία αιτία ή ακόμα χειρότερα, εαν τρέφει συγκεκριμένα εχθρικά συναισθήματα εναντίον του Κράτους του Ισραήλ και της άρνησης του να συμπεριφερθεί σαν την Σουηδία (Τώρα που το σκέφτομαι, ούτε η Σουηδία θα ήταν Σουηδία εαν βρισκόταν στον άγριο κόσμο της Μέσης Ανατολής στα πρότυπα του Hobbes)



Τέλος, το πιο δημοφιλές ερώτημα απ΄’ολα. Ο ισλαμικός κόσμος θα μίσουσε λιγότερο τις Ηνωμένες Πολιτείες εαν εξαφανιζόταν το Ισραήλ; Οπως όλες οι υποθέσεις και αυτή ομολογουμένως βασίζεται μόνο σε έμμεσες αποδείξεις. Κατ΄αρχήν, η ιδέα ότι 5 εκατομμύρια Εβραίοι φέρουν την αποκλειστική ευθύνη για την οργή ενός δισεκατομμυρίου ή περισσότερων Μουσουλμάνων δεν μπορεί να ανταποκριθεί στο βάρος που της αποδίδεται. Δεύτερον, το αραβο – ισλαμικό μίσος των Ηνωμένων Πολιτειών υπήρχε πριν κατάληψη της Δυτικής Οχθης και της Γάζας. Θυμηθείτε το μίσος που άφησε πίσω του το κατευθυνόμενο από την Αμερική πραξικόπημα που αποκατέστησε την διακυβέρνηση του Σάχη στην Τεχεράνη το 1953, ή την Αμερικάνικη παρέμβαση στον Λίβανο το 1958. Μόλις η Βρετανία και η Γαλλία αποχώρησαν από την Μέση Ανατολή, οι Ηνωμένες Πολιτείες έγιναν η κυριάρχη δύναμη και ο πρώτος στόχος. Ενα άλλο αποδεικτικό στοιχείο είναι ότι ο πιό άγριος (ανεπίσημος) αντιαμερικανισμός προέρχεται από τους αυτοτιτλοφορούμενους συμμάχους της Ουάσιγκτον στην Αραβική Μέση Ανατολή, δηλαδή την Αίγυπτο και την Σαουδική Αραβία. Αυτή η κατάσταση υπάρχει εξαιτίας του Ισραήλ, ή επειδή βουλεύει τόσο πολύ αυτά τα καθεστώτα να απασχολουν κάποια θολωμένα μυαλά με εξωτερικoύς κινδύνους (όπως δήλωσε ο Σέϊκσπιρ στο έργο του Ερρίκος ο Δ’) για να αποσπούν την προσοχή των πληθυσμών τους από την εξάρτηση τους στον «Μεγάλο Σατανά.;»



Ας πάρουμε για παράδειγμα την Διακύρηξη του Καϊρου εναντίον της «ηγεμονίας των ΗΠΑ,» που υπέγραφη από 400 εκπροσώπους από την Μέση Ανατολή και την Δύση τον Δεκέμβριο του 2002. Αυτή το μακροσκελές κατηγορητήριο αναφέρεται μόνο περιφερειακά στην Παλαιστίνη. Η κύρια κατηγορία η οποία διατυπώνεται με άφθονους τρόπους, καταφέρεται εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών επειδή μονοπώλει την εξουσία «στο πλαίσιο της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης» , για την αποκατάσταση του ιμπεριαλισμού και επειδή εμποδίζει την «ανάδειξη παραγόντων που θα άλλαζαν την ισορροπία δυνάμεων προς την κατεύθυνση ενός πολυπολικού συστήματος. Με λιγα λόγια, η παγκόσμια Αμερική ευθύνεται για όλα τα δεινά του αραβικού κόσμου, με το Ισραήλ να βρίσκεται κόντα στην δεύτερη θέση.



Αυτή η ιστορία έχει μία ειρωνική σύμπτωση. Ενας από τους κύριος υπογράφοντες της Διακύρηξης είναι ο Nader Fergany, o κύριος συγγραφέας της «Εκθεσης για την ανθρώπινη ανάπτυξη των Αράβων» του ΟΗΕ το 2002. Επομένως, ακόμα και αυτοί που παραδέχονται την εσωτερική αποτυχία του αραβικού κόσμου, καταλήγουν να κατηγορούν τους «άλλους.» Με δεδομένο το μέγεθος αυτού του κατηγορητηρίου, με τον να ξεφορτωθούμε το Ισραήλ, δεν αθωώνονται οι Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό που πραγματικά ενοχλεί εκείνους που μισούν την Αμερική στη Μέση Ανατολή είναι η παρέμβαση της Ουάσιγκτον, στα θέματά τους, είτε αυτό γίνεται για το πετρέλαιο, είτε την τρομοκρατία ή για τα όπλα μαζικής καταστροφής. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ο Οσάμα Μπιν Λάντεν, o οποίος προσκολλήθηκε στο παλαιστινιακό ζήτημα μόνο σαν μεταγενέστερη σκέψη, αποκαλεί τους Αμερικανούς νέους σταυροφόρους και τους Ισραηλινούς ιμπεριαλιστές πληρεξούσιους των ΗΠΑ.



Τίποτα απ’ όλα αυτά δεν λέγεται για να υποστηριχθεί η συνεχιζόμενη κατοχή της Δυτικής Οχθης και της Γάζας από το Ισραήλ, ούτε για να δικαιολογηθούν οι σκληρές κακουχίες που επιβάλλει στους Παλαιστινίους, η οποίες είναι ολέθριες ακόμα και για την ίδια την ψυχή του Ισραήλ. Αλλά όπως υποδεικνύει αυτή η ανάλυση, η πραγματική αιτία για το άγχος των Αράβων είναι η Δύση η οποία αποτελεί ένα απτό παράδειγμα της δικής τους δυστυχίας και έναν ακαταμάχητο στόχο της «αραβικής οργής», όπως την χαρακτηρίζει ο γνωστός μελετητής της Μέσης Ανατολής, Fouad Ajami. Το ερώτημα είναι γιατί τόσα άτομα στην Δύση, όπως είναι εκείνοι που υπέγραψαν την Διακύρηξη του Καϊρου, πιστεύουν το αντίθετο.



Μήπως είναι αντισημιτισμός όπως τόσο γρήγορα υποψιάζονται πολλοί Εβραίοι; Οχι, αλλά το να απορρίπτει κανείς την νομιμότητα του Ισραήλ έχει μία αλλόκοτη ομοιότητα με τα κεντρικά χαρακτηριστικά αυτής της πολύ σκοτεινής ιδεολογίας. Σύμφωνα με αυτήν, οι Εβραίοι είναι πανίσχυροι και βρίσκονται παντού και ως αποτέλεσμα ευθύνονται για όλα τα δεινά του κόσμου. Σήμερα το Ισραήλ βρίσκεται σε μία ανάλογη θέση, είτε σαν πληρεξούσιος ή σαν εκμεταλλευτής της δύναμης των ΗΠΑ. Οι υποστηρικτές της ήπιας εκδοχής της απονομιμοποίησης λένε αναστενάζοντας: «Να ήταν μόνο πιο λογικό το Ισραήλ . . .» Η ημι-σκληρή εκδοχή απαιτεί: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες να τραβήξουν το χαλί κάτω από το Ισραήλ» για να επιβάλλουν την διαλλακτικότητα που δημιουργεί η αδυναμία. Και η σκληρή εκδοχή ονειρεύετει την σωτηρία που θα προέλθει από την εξαφάνιση του Ισραήλ. Ναί βέβαια, εαν δεν υπήρχε και το παλιό ανεκδότο από τον Ισραηλινό Πόλεμο της Ανεξαρτησίας: Eνώ οι σφαίρες σφυρίζουν πάνω από τα κεφάλια τους και τους τελειώνουν τα πολεμοφόδια, ο ένας εκ των δύο Εβραίων στα χαρακώματα διαμαρτύρεται: «Εαν οι Βρετανοί έπρεπε να μας δώσουν μία χώρα, και όχι την δική τους, γιατί δεν μπορούσαν να μας δώσουν την Ελβετία;» Αλίμονο, το Ισραήλ είναι μόνο ένα κομμάτι γής στην πιο επικίνδυν γειτονιά στον κόσμο και η εξυγίανση δεν έχει καν αρχίσει.