21.12.2005

 


  Το 2005 δεν θα περάσει στην ιστορία του Ισραήλ απλώς σαν την χρονιά της αποχώρησης από την Γάζα και την ίδρυση του κόμματος Kadima από τον Sharon, αλλά και σαν την χρονιά των μεγάλων πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών. Με άλλα λόγια το 2005 θα μείνει στην ιστορία του Ισραήλ σαν χρονιά σταθμός που ήρθαν τα πάνω κάτω.

Το τέλος των Εσκενάζι


Για πρώτη φορά, με εξαίρεση μία πού μικρή περίοδο, το Εργατικό κόμμα έχει επικεφαλή έναν μετανάστη από την βόρειο Αφρική δηλαδή έναν Μιζραχή (ανατολίτη), τον Amir Peretz (γεννήθηκε στο Μαρόκο).

Αν λάβουμε υπόψη ότι και στο Likud η αναμέτρηση έγινε μεταξύ του Μιζραχή Υπουργού Εξωτερικών Sylvan Shalom (γεννήθηκε στην Τυνησία) και του Beniamin Netanyau, φαίνεται πως το τέλος της κυριαρχίας των εβραίων από την ανατολική και κεντρική Ευρώπη αν δεν τελείωσε οδεύει προς το τέλος της.

Η αλλαγή αυτή μπορεί να σημαίνει πολλά για την Ισραηλινή κοινωνία όσον αφορά την ενότητα της. Μέχρι σήμερα οι Μιζραχοί θεωρούσαν τον εαυτό τους πολίτες δεύτερης κατηγορίας και όχι άδικα.

Η μόρφωση των Εσκενάζοι ήταν σαφώς μεγαλύτερη, ήταν αυτοί που ήρθαν πρώτοι στο Ισραήλ σα τέλη του 19ου και αρχές του 20ου αιώνα και έκτισαν το Ισραήλ, ήταν αυτοί που είχαν όλες τις μεγάλες και μεσαίες θέσεις στην πολιτική, τον στρατό τις τράπεζες στα πανεπιστήμια.

Από την άλλη οι Μιζραχοί ήρθαν βασικά μετά τον πόλεμο της ανεξαρτησίας το 1948 διωγμένοι από τα αραβικά καθεστώτα, γυμνοί, χωρίς τις τεράστιες περιουσίες τους που τους κατέσχεσαν οι αραβικές κυβερνήσεις, χωρίς γνώση εβραϊκών και επειδή ήταν ως επί το πλείστον έμποροι και βιοτέχνες χωρίς μεγάλη μόρφωση.

Για να αντιληφθεί κανείς την μεγάλη ψαλίδα μεταξύ των δύο κοινοτήτων αρκεί να υπενθυμίσω ότι ο πρώτος Μιζραχή αρχηγός του ισραηλινού στρατού ήταν ο Shaul Mofaz, ο σημερινός Υπουργός Αμύνης γεννημένος στο Ιράν, που κατέλαβε το αξίωμα μόλις το 1998!!!

Παρόλο όμως την δύσκολη θέση τους δεν ψήφιζαν ποτέ το εργατικό κόμμα διότι αυτό είχε την εικόνα του καθαρόαιμου εσκεναζί κόμματος και για τους μιζραχοί συμβόλιζε την μιζέρια τους. Τουναντίον ψήφιζαν το Likud του Πολωνού αριστοκράτη Begin που τους ιδιοποιήθηκε.

Οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν καθαρά την αλλαγή για την οποία μιλάμε. Από την στιγμή που το εργατικό κόμμα ψήφισε για αρχηγό του τον Amir Peretz το κόμμα πήγε από 19 έδρες που έχει στην τωρινή βουλή στις 26.



Το τέλος των στρατηγών


Πολλοί λένε πως το Ισραήλ είναι μία υποδειγματική στην περιοχή δημοκρατία. Αυτό είναι λάθος. Το Ισραήλ είναι μία υποδειγματική δημοκρατία ασχέτως περιοχής, και αυτό παρόλο που οι στρατηγοί, ο στρατός, και οι μυστικές υπηρεσίες παίζουν τεράστιο ρόλο στη χώρα λόγω της κατάστασης. Αυτός άλλωστε είναι και ο λόγος που από καταβολής κράτους πολλοί αρχηγοί στρατού και στρατηγοί εν αποστρατεία μπήκαν στην πολιτική και μάλιστα σε υψηλότατες θέσεις.

Για του λόγου τω αληθές θυμηθείτε τους αρχηγούς του στρατού που έγιναν πολιτικοί Yigal Yadin, Moshe Dayan, Yitshak Rabin, Ehud Barak, Matan Vilnai, Shaul Mofaz, για να αναφερθώ στους ποιο γνωστούς, και μην ξεχνάμε και τους διαφόρους στρατηγούς που μπήκαν στο πολιτικό παιχνίδι όπως Ariel Sharon, Ezer Weizman, Efraim Shne, και άλλοι πολύ από τις ένοπλες δυνάμεις και τις μυστικές υπηρεσίες.

Αν η παραπάνω κατάσταση σας φαίνεται παράλογη έχετε άδικο. Καλώς ή κακός, αδίκως η δικαίως, το Ισραήλ από το 1948 βρίσκεται σε μία συνεχή εμπόλεμη κατάσταση με έναν μεγάλο πόλεμο κάθε 8 χρόνια κατά μέσο όρο, και καθημερινές αψιμαχίες και συνοριακά επεισόδια. Είναι λοιπόν λογικό να θέλει ο λαός κάποιον που να ξέρει από αμυντικά θέματα ώστε να αισθάνεται ασφαλείς.

Με την αποχώρηση από την Γάζα ξαφνικά ο λαός άλλαξε νοοτροπία. Ο φόβος μειώθηκε τα μέγιστα, και οι Παλαιστίνιοι, χωρίς να έχουν απορρίψει τελείως την τρομοκρατία, δεν φαντάζουν σαν τους Παλαιστίνιους του Αραφάτ αιμοδιψείς και με μόνο σκοπό στη ζωή τον θάνατο Ισραηλινών.

Η παρενέργεια αυτής της αλλαγής της νοοτροπίας είναι ότι ξαφνικά οι διάφοροι στρατιωτικοί δεν φαντάζουν σαν οι άνθρωποι που θα σώσουν το κράτος και ως εκ τούτου ο λαός δεν θέλει να τους δει αναμιγμένους στην πολιτική. Και όχι άδικα. Ο στρατιωτικός βλέπει τη λύση μέσα από το στόχαστρο του όπλου. Ο πολιτικός βλέπει τη λύση μέσα από ένα ποτήρι σαμπάνια σε κάποια διάσκεψη.

Όταν 50% του λαού είναι διατεθειμένο όχι μόνο να αποχωρήσει πλήρως από την Δυτική Όχθη και τους περισσότερους οικισμούς, αλλά να παραχωρήσει και μέρος της Ιερουσαλήμ (σύμφωνα με τελευταία δημοσκόπηση) καταλαβαίνεται ότι ο ρόλος και η γνώμη του στρατού μειώνεται αισθητά στις αποφάσεις των πολιτικών.

Χωρίς να μειώσει κανείς την σημασία του ισραηλινού στρατού (όχι μόνο σε θέματα αμυντικά αλλά και κοινωνικά και εκπαιδευτικά) φαίνεται πως πλησιάζουμε προς το τέλος των στρατηγών-πολιτικών.



Το τέλος του θρησκευτικού-εθνικισμού


Πριν μία βδομάδα περίπου το Εθνικό Θρησκευτικό Κόμμα (NRP) ανακοίνωσε την συγχώνευση του με το ακροδεξιό υπερεθνικιστικό κόμμα Εθνική Ένωση (ΕΕ) τελειώνοντας έτσι μία λαμπρή διαδρομή στην πολική ζωή του Ισραήλ.

Το NRP δημιουργήθηκε αμέσως μετά το 1948 πρεσβεύοντας τον θρησκευτικό-σιωνισμό πράγμα πολύ γενναίο εκείνη την εποχή αν σκεφτείτε ότι οι περισσότεροι ραβίνοι ήταν εναντίον του κράτους και του Σιωνισμού σαν ιδέα.

Επί χρόνια ο αρχηγός του κόμματος, και ένας από τους πλέον σεβαστούς πολιτικούς αν όχι ο σεβαστότερος όλων, ο Avraam Burg, συνδύαζε την κοσμική δημοκρατία με την θρησκευτική πίστη σε όλους τους τομείς χωρίς εξτρεμισμούς και εξαλλοσύνες. Είχε ιδρύσει κιμπούτς με θρησκευτικό χαρακτήρα και όσον αφορά τη παλαιστινιακή διαμάχη η θέση του κόμματος ήταν “ο άνθρωπος προηγείται των εδαφών”.

Δυστυχώς όλα αυτά άλλαξαν μετά τον πόλεμο του 1967 όταν πρώτον δημιουργήθηκε το κίνημα Gush Emunim, ένα θρησκευτικό εθνικιστικό κίνημα, που η μόνη του σκέψη ήταν ο εποικισμός των κατεχομένων εδαφών, και δεύτερον ο θρησκευόμενος λαός άρχισε να βρίσκει την πολιτική του έκφραση και σε άλλα θρησκευτικά κόμματα όπως π.χ. Shas, για τους μιζραχοί, το UTJ για τους εσκαναζοί, και άλλα.

Με την βοήθεια του εργατικού κόμματος στην αρχή, και του Likud μετά, το Gush Emunim άρχισε τον εποικισμό και γιγαντώθηκε σε σημείο πολλές φορές να υπαγορεύει την πολιτική ατζέντα του κράτους, αναγκάζοντας έτσι τα διάφορα θρησκευτικά κόμματα να σφάζονταν στα πόδια του Gush Emunim σε μια προσπάθεια να κρατήσουν τους ψηφοφόρους τους.

Αποτέλεσμα όλα τα θρησκευτικά κόμματα να πηγαίνουν από δεξιά σε δεξιότερα φτάνοντας σε τέτοια σημεία υπερβολών που σχεδόν διέρρηξαν τον κοινωνικό ιστό του κράτους.

Τα εδάφη είχαν μεγαλύτερη σημασία από τον άνθρωπό, καλούσαν τους στρατιώτες να μην υπακούουν σε εντολές ανωτέρων τους που συνίσταται σε πράξεις εναντίον των εποίκων και τον οικισμών, ζητάγανε την διωγμό των παλαιστινίων από τη Δυτική Όχθη και ειδικά από τις πόλης που αναφέρονται στη Βίβλο όπως π.χ. η Ναμπλούς, η Χεβρώνα, η Ιεριχώ κλπ., και δεν πέρναγε μέρα που να μην κάνουν στους Παλαιστίνιους τη ζωή πατίνι όπως να τους καταστρέφουν τις σοδιές, να του πετροβολούν, και άλλα απείρου κάλους πράξεις.

Παράλληλα προσπαθούσαν με πολιτικό εκβιασμό να επιβάλλουν τις ακραίες θρησκευτικές τους πεποιθήσεις μέσα στο Ισραήλ σε ένα πληθυσμό που πάνω από 90% δεν είναι θρησκευόμενος.

Έτσι το τέλος και η εξαφάνιση του NRP από ην Ισραηλινή πολιτική σκηνή ήρθε φυσιολογικά και μαζί του μάλλον ήρθε και το τέλος της Θρησκευτικής–Εθνικιστικής ιδεολογίας όπως τη ξέραμε μέχρι σήμερα.

Το πιθανότερο είναι στα επόμενα χρόνια τα ακραία θρησκευόμενα κόμματα να συρρικνωθούν στο φυσιολογικό τους μέγεθος του 5-6% και να εμφανιστεί ένα νέο θρησκευτικό μετριοπαθές κόμμα όπως το NRP του Dr. Burg.



Η αλλαγή της πολιτικής ατζέντας.


Πρόσφατη δημοσκόπηση στο Ισραήλ έδειξε για πρώτη φορά πως τα θέματα ασφαλείας δεν είναι το πρώτο μέλημα του μέσου Ισραηλινού ψηφοφόρου. Μάλιστα το θέμα ασφάλεια ήρθε τρίτο και με διαφορά μετά από τα οικονομικά θέματα και τα θέματα της εκπαίδευσης.

Ίσως αυτός είναι και ο λόγος που το Εργατικό κόμμα ψήφισε για αρχηγό του ένα συνδικαλιστή, πρόεδρος της ΓΣΕΕ του Ισραήλ, χωρίς κανένα στρατιωτικό υπόβαθρο, εκτός της κλασσικής του στρατιωτικής του θητείας, αλλά με τεράστια συνδικαλιστική δράση.

Ο Amir Peretz εκτός από Μιζραχή είναι και κάτοικος μίας υποβαθμισμένης πόλης, πόλη στην οποία έζησε όλοι του τη ζωή και ζει ακόμα. Ο Peretz, στην προεκλογική του καμπάνια για την αρχηγία, αλλά και τώρα για τις βουλευτικές εκλογές, σχεδόν και δεν μιλάει για θέματα ασφαλείας αλλά μόνο για κοινωνικό-οικονομικά.

Μιλάει για ανεργία, ακρίβεια, συντάξεις και όλα εκείνα τα θέματα που κάθε φυσιολογικό κράτος θεωρεί προτεραιότητα. Η αλλαγή αυτή στην πολιτική ατζέντα, όσο και αν φαίνεται φυσική, είναι μία τεράστια αλλαγή στην πολιτική του Ισραήλ. Η αλλαγή αυτή σημαίνει ότι ο μέσος Ισραηλινός όχι απλώς έχει συμβιβαστεί με την ιδέα ενός ανεξάρτητου Παλαιστινιακού κράτους, όχι μόνο την θεωρεί σίγουρη και σύντομη, αλλά δεν το φοβίζει καν όπως τον φόβιζε πριν πέντε ή δέκα χρόνια, έτσι μπορεί τώρα να στρέψει την προσοχή του στα εσωτερικά προβλήματα που τον απασχολούν.


Όπως είπα και στην αρχή το 2005 θα περάσει στην ιστορία του Ισραήλ το σαν την χρονιά των μεγάλων πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών. Τη χρονιάς που μετέτρεψε το Ισραήλ σε ένα φυσιολογικό κράτος.