Σημείωση Ζαν Κοέν: Αυτό είναι ο τρίτο και τελευταίο άρθρο έχει να κάνει με τις εκλογές και τη δημοκρατία στο Ισραήλ.

 Honest Reporting.com Τρίτη 12.9.2019
BY Paul Shindman   

Για τους ξένους, η Ισραηλινή δημοκρατία συχνά φαίνεται χαοτική, ακατανόητη και απελπιστικά ελαττωματική. Πολλά άλλα επίθετα μπορεί επίσης να ισχύουν. Αλλά όταν συντονίσεις το πανδαιμόνιο των πολιτικών, το δημοκρατικό σύστημα του Ισραήλ είναι υγιές – ακόμα και απροσδόκητα φυσιολογικό σύμφωνα με τα Δυτικά πρότυπα.

Η μορφή της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας του Ισραήλ βασίζεται στο σύστημα αναλογικής αντιπροσώπευσης. Είναι αρκετά απλό: ο αριθμός των εδρών που παίρνει ένα κόμμα στο κοινοβούλιο του Ισραήλ, την Κνεσέτ των 120 εδρών, είναι ανάλογος με τον αριθμό των ψήφων που έλαβε το κόμμα κατά τις εκλογές. Έτσι, εάν το 50% των ψήφων πήγε στο κόμμα σου, θα έχεις 60 έδρες, το 25% σημαίνει ότι θα έχεις 30 έδρες, το 10% θα σου δώσει 12 έδρες. Το ελάχιστο όριο που πρέπει να φτάσει ένα κόμμα είναι το 3,25% της λαϊκής ψηφοφορίας, το οποίο είναι 4 έδρες.

Οι εκλογές είναι όπως σε άλλες δημοκρατίες: με μυστική ψηφοφορία και υπό την επίβλεψη μίας Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής όλων των κομμάτων με επικεφαλής δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου (δικαστής επί του παρόντος ο Hanan Melcer). Τα εκλογικά τμήματα παρακολουθούνται και οι ψηφοφόροι ελέγχονται από τα προσεκτικά μάτια των ελεγκτών από τρία διαφορετικά κόμματα και το εποπτικό προσωπικό από την ΚΕΕ. Η απάτη των ψηφοφόρων είναι σπάνια, οι εκλογές θεωρούνται δίκαιες και τα αποτελέσματα ακριβή – αν και συχνά προκαλούν σύγχυση μέχρι να σχηματιστεί μία κυβέρνηση.

Ιστορικά μιλώντας, κανένα πολιτικό κόμμα στο Ισραήλ δεν έχει λάβει ποτέ περισσότερο από το 50% των ψήφων, που σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις συνασπισμού που αποτελούνται από αρκετά πολιτικά κόμματα είναι ο κανόνας. Στις πρόσφατες εκλογές, το υψηλότερο ποσοστό για ένα κόμμα ήταν λίγο μεγαλύτερο από το 30%. Όταν τα αποτελέσματα των εκλογών γίνουν επίσημα, ο αρχηγός του μεγαλύτερου κόμματος έχει γενικά την εντολή να σχηματίσει κυβέρνηση και έχει αρκετές εβδομάδες να διαπραγματευτεί με άλλα κόμματα για να σχηματίσει έναν συνασπισμό που θα έχει μία ελάχιστη πλειοψηφία στην Κνεσέτ με 61 έδρες.

Η Ισραηλινή Δημοκρατία βασίζεται στην Αναλογική Αντιπροσώπευση

Το σύστημα αναλογικής αντιπροσώπευσης είναι γνωστό σε πολλούς Ευρωπαίους που χρησιμοποιούν επίσης αυτό το σύστημα, αλλά είναι κάπως περίεργο στα μέλη της Βρετανικής Κοινοπολιτείας που χρησιμοποιούν το Βρετανικό κοινοβουλευτικό σύστημα που βασίζεται στη διαίρεση της χώρας σε εκλογικές περιφέρειες – παρόμοιο με τις Αμερικανικές εκλογές – και εκλέγουν έναν αντιπρόσωπο από κάθε περιφέρεια, ή «αναβάτη», όπως συχνά τους αποκαλούν οι Καναδοί.

Η συγκεκριμένη μέθοδος του Ισραηλινού συστήματος βασίζεται στο σύστημα d’Hondt, που ονομάστηκε έτσι από τον Βέλγο Victor d’Hondt, ο οποίος περιέγραψε τη φόρμουλά του το 1878.

Δεκάδες χώρες χρησιμοποιούν αυτή τη μέθοδο, αλλά η Ισραηλινή δημοκρατία πρόσθεσε έναν ελιγμό: οι επιπλέον ψήφοι ενός κόμματος που δεν επαρκούν για άλλη μία έδρα στην Κνεσέτ μπορούν να δοθούν σε ένα άλλο κόμμα σύμφωνα με τη λεγόμενη «συμφωνία πλεονασματικής ψήφου» (τυπικά γνωστή ως Bader - Ofer μέθοδος, που ονομάστηκε έτσι από τα μέλη της Κνεσέτ Yohanan Bader και Avraham Ofer που πρότειναν την ιδέα στη δεκαετία του 1970). Οι συμφωνίες περί πλεονασματικής ψήφου καταχωρούνται στην ΚΕΕ πριν από τις εκλογές και το κοινό ενημερώνεται για αυτές. Η επεξεργασία των συμφωνιών περί πλεονασματικών ψήφων γίνεται μόνο αφού καταμετρηθούν όλες οι ψήφοι, προσθέτοντας έξτρα δράμα στη διαδικασία κατάταξης στον πίνακα. 

Όλα αυτά καθιστούν το εκλογικό σύστημα του Ισραήλ σχεδόν ακατανόητο για τους Αμερικανούς, των οποίων το προεδρικό σύστημα είναι η εξαίρεση όταν πρόκειται για μορφές δημοκρατίας. Οι Αμερικανικές εκλογές διεξάγονται συνταγματικά κάθε τέσσερα χρόνια και ο πρόεδρος ψηφίζεται χωριστά. Στα κοινοβουλευτικά συστήματα, όπως του Ισραήλ, είναι γενικά ο ηγέτης του μεγαλύτερου πολιτικού κόμματος αυτός που είναι Πρωθυπουργός.

(Ο πρόεδρος του Ισραήλ είναι ο πολιτικά ουδέτερος εικονικός αρχηγός του κράτους, όπως η μονάρχης του Ηνωμένου Βασιλείου, Βασίλισσα Ελισάβετ, που εκπροσωπεί τη λαϊκή βούληση, αλλά δεν έχει πολιτική εξουσία. Οι Ισραηλινοί πρόεδροι επιλέγονται από την Κνεσέτ και υπηρετούν για μία μόνο επταετή θητεία. Αυτή τη θέση κατέχει επί του παρόντος ο Reuven Rivlin).

Στο Ισραήλ, όπως και στις περισσότερες κοινοβουλευτικές δημοκρατίες, οι αντιπρόσωποι εκλέγονται συνήθως για μία τετραετή θητεία. Μια βασική διαφορά από τα Αμερικανικά και τα Βρετανικά συστήματα είναι ότι παρ’ όλο που η κυβέρνηση μπορεί να πέσει πριν ολοκληρωθούν τα τέσσερα χρόνια της, ο Πρωθυπουργός μπορεί να σχηματίσει μία νέα κυβέρνηση συνασπισμού και να ζητήσει από την Κνεσέτ ψήφο εμπιστοσύνης. Ο Πρωθυπουργός στη συνέχεια «αναλαμβάνει την εξουσία» εκ νέου και συνεχίζει να υπηρετεί την τετραετή θητεία χωρίς την ανάγκη εκλογής. Αν αυτό δε συμβεί, τότε η χώρα οδηγείται στις κάλπες.

Υπάρχουν άλλες περιπτώσεις όπου η Κνεσέτ θα διαλυόταν και θα έστελνε τη χώρα σε εκλογές:

  • Η Κνεσέτ οικειοθελώς ψηφίζει τη διάλυσή της.
  • Η Κνεσέτ αποτυγχάνει να περάσει έγκαιρα τον εθνικό προϋπολογισμό
  • Αν η Κυβέρνηση δεν υποστηρίζεται από 61 από τα 120 μέλη της Κνεσέτ, ο Πρωθυπουργός – με την άδεια του προέδρου – μπορεί να διαλύσει την Κνεσέτ.

Οι πολίτες συμμετέχουν ενεργά στη δημοκρατία του Ισραήλ, με ποσοστό προσέλευσης των ψηφοφόρων κατά μέσο όρο 71,6% στις τελευταίες δέκα εθνικές εκλογές, ενώ αντίθετα η προσέλευση ψηφοφόρων στις τελευταίες δέκα προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ ήταν μόνο 53,4%.

Το Σύστημα Λειτουργεί

Ενώ οι εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2019 ήταν το 22ο ταξίδι του Ισραήλ στις κάλπες μέσα σε 70 χρόνια, υπήρξαν 34 κυβερνήσεις κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Αυτές οι επιπλέον δεκάδες αλλαγές στη διακυβέρνηση κατά περιόδους θα μπορούσαν να δώσουν μία εικόνα αστάθειας. Ωστόσο, συμβαίνει το αντίθετο. Ενώ η Κνεσέτ σπάνια ολοκληρώνει την τετραετή θητεία της, η τρέχουσα μέση διάρκεια της σύστασης μίας ολομέλειας είναι περίπου 3,2 χρόνια, μια πολύ αποδεκτή, σχετικά σταθερή και υγιής εικόνα σε σύγκριση με άλλες δημοκρατίες.

Με τα χρόνια υπήρξαν καταγγελίες για την αναλογική αντιπροσώπευση και την εξωτερική εμφάνιση της οχλαγωγίας στην ολομέλεια. Ο ξακουστός Βρετανός ηγέτης, Ουίνστον Τσώρτσιλ, είπε άριστα για τη δημοκρατία:

«Πολλές μορφές κυβέρνησης έχουν δοκιμαστεί και θα δοκιμαστούν σε αυτόν τον κόσμο της αμαρτίας και της συμφοράς. Κανείς δεν προσποιείται ότι η δημοκρατία είναι τέλεια ή πάνσοφη. Πράγματι, έχει ειπωθεί ότι η δημοκρατία είναι η χειρότερη μορφή κυβέρνησης, εκτός από όλες τις άλλες μορφές που έχουν δοκιμαστεί από καιρό σε καιρό ...»

Στη δεκαετία του 1980, το Ισραήλ χασομερούσε με αλλαγές στο σύστημα και συγκάλεσε μία ευρεία επιτροπή της Κνεσέτ να υποβάλει προτάσεις. Μέχρι το 1992, το περισσότεροι στο οποίο μπορούσαν να συμφωνήσουν για τη βελτίωση της Ισραηλινής δημοκρατίας ήταν μία αλλαγή που επέτρεπε την απευθείας εκλογή του Πρωθυπουργού. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολλοί ψηφοφόροι να ψηφίσουν τον αρχηγό ενός κόμματος προκειμένου να γίνει Πρωθυπουργός, αλλά στη συνέχεια ψήφιζαν ένα διαφορετικό κόμμα. Το αποτέλεσμα ήταν μία ανέφικτη κατάσταση, η οποία τελικά καταργήθηκε το 2001.

Το πρώην μέλος της Κνεσέτ και πολιτική αναλύτρια, Einat Wilf, λέει ότι το σύστημα αναλογικής αντιπροσώπευσης του Ισραήλ λειτουργεί μια χαρά.  Κοιτάζοντας απ’ έξω το «νεοφυές κράτος» με το υψηλό βιοτικό του επίπεδο τείνει να την επιβεβαιώσει. 

«Το σύστημα διακυβέρνησης στο Ισραήλ έχει πολλά μειονεκτήματα», είπε η Wilf για το θέμα στο βιβλίο της, Δεν είναι το σύστημα (εκλογικό), ηλίθιο, «αλλά το ίδιο είναι και κάθε άλλη πιθανή μέθοδος». Σημείωσε ότι κατά την εξέταση άλλων εκλογικών συστημάτων κανένα από αυτά δεν είναι χωρίς ελαττώματα.

Η Wilf λέει ότι το πρόβλημα δεν είναι με το σύστημα, αλλά μάλλον με τους πολιτικούς και τους ειδήμονες που «αναζητούν απλές λύσεις σε πολύπλοκα προβλήματα». Απορρίπτει τα σενάρια περί ημέρας της κρίσης για το μέλλον του Ισραήλ, υπογραμμίζοντας ότι το Ισραήλ έχει αντιμετωπίσει πολλές πολιτικές αναταραχές.

Από την οπτική ενός Ευρωπαίου, «το Ισραήλ είναι μια πολύ ρυθμιστική κοινοβουλευτική δημοκρατία», είπε η Wilf. «Μία ενιαία εκλογική περιφέρεια, αναλογική αντιπροσώπευση και ένα ενιαίο κοινοβούλιο». 

«Όλες οι Ευρωπαϊκές χώρες έχουν διάφορες μορφές αναλογικής αντιπροσώπευσης και κυβερνήσεις συνασπισμού. Επομένως, η ερώτηση δεν αφορά στο σύστημα. Οι Αμερικανοί γενικά δεν καταλαβαίνουν τα κοινοβουλευτικά συστήματα, γι’ αυτό πάντα ρωτούν τι συμβαίνει και ποτέ δεν καταλαβαίνουν, αλλά αυτό δεν συμβαίνει ειδικά στο Ισραήλ».♦

https://honestreporting.com/chaos-israeli-democracy-an-explainer/