The LibrarianΤρίτη 28.4.2020
Chen Malul
Μετάφραση Αλβέρτο Μανουάχ Jr.

Πώς το μοναδικό πρωτότυπο γραπτό αντίγραφο του “HaTikvah[1]” έφτασε στην Εθνική Βιβλιοθήκη του Ισραήλ? Και πόσο διαφέρει από την εκδοχή που γνωρίζουμε σήμερα?

 

Ο Naftali Herz Imber, και το πρωτότυπο χειρόγραφο κείμενο του Tikvatenu, the Schwadron Collection στην Εθνική Βιβλιοθήκη του Ισραήλ.

Δεκαετίες μετά τον θάνατό του, ο συγγραφέας του εθνικού ύμνου του Ισραήλ “HaTikvah” θα γινόταν γνωστός ως ο πρώτος ‘’Εβραίος hippy .’’ Ένα πιο συνηθισμένο παρατσούκλι, και ίσως πιο κατάλληλο, ήταν: o“Imber, o περιπλανώμενος Εβραίος’’. Όντως, ο τίτλος αντικατοπτρίζει μερικές περιπέτειες αυτού του ανθρώπου, ο οποίος ήταν κάποιου είδους αίνιγμα στα μάτια των συγχρόνων, και παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό έτσι μέχρι σήμερα. Ακόμα και αφού έφτασε στον προορισμό για τον οποίο έγραψε τόσα ποιήματα, κατάφερε να μείνει εκεί μόνο για πέντε χρόνια προτού προχωρήσει για να συνεχίσει τις περιπλανήσεις του.

Το 1882,  Ο Naftali Herz Imber έκλεισε το κατάστημα του, το πουλούσε σπίρτα, φυλαχτά κλπ στην αγορά της Κωνσταντινούπολης, και πήγε να συναντήσει τον Sir Laurence Oliphant, μέλος της Βρετανικής Βουλής και επιχειρηματία. Ο αρχικός σκοπός του Inber ήταν να δηλώσει ενώπιον του Oliphant  ότι ο εβραϊκός λαός δεν χρειάζεται  την υποστήριξη  της Αγγλίας για να επιστρέψει στα πάτρια εδάφη των προγόνων του. Ωστόσο, όπως περιέγραψε αργότερα, « Όταν μπήκα , αντίκρισα την κυρία Oliphant, για πρώτη φορά». Αυτό αρκετό για να κάνει ένα νέο  σχέδιο ο νεαρός: ένα κοινό ταξίδι στην Ιερή Γη. Την ίδια χρονιά, με χρηματοδότηση αποκλειστικά από τον Oliphant,(o Imber δεν είχε την δυνατότητα να βοηθήσει), οι τρείς του έφτασαν στο λιμάνι της Haifa.

Φτάνοντας στην Οθωμανική Παλαιστίνη, τα μέλη αυτού του περίεργου ερωτικού τριγώνου χώρισαν. Οι Oliphants, που στην ουσία ήταν Σιωνιστές Προτεστάντες,  πριν ο όρος καθιερωθεί  με την σύγχρονη έννοια, επέλεξαν να ταξιδέψουν  και να απολαύσουν τη ομορφιά της χώρας και των ιερών τοποθεσιών, και ταυτόχρονα καταστρώνοντας ένα σχέδιο για να επιστρέψουν οι Εβραίοι στην παρτίδα τους- προφανώς, επισπεύδοντας τον ερχομό του Μεσσία.

Εν τω μεταξύ, ο Imber, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, προτίμησε να περάσει τις μέρες πίνοντας. Όποτε βρισκόταν κοντά σε μια όμορφη κοπέλα που του κέντριζε την προσοχή, ή ένα θαμώνα με αρκετό κρασί στη διάθεσή του, ο ποιητής προσποιούταν ότι είχε εντυπωσιαστεί από έμπνευση εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή, προχωρώντας στην σύνθεση του θρυλικού ποιήματος που εξέφραζε  την ουσία της σιωνιστικής λαχτάρας μπροστά στα ίδια τους τα μάτια, Tikvatenu – ‘’η ελπίδα μας’’.

Τα ίχνη  που έμειναν από την εποχή του Imber στη Γη του Ισραήλ μπορεί να τα δει κανείς  ακόμα και σήμερα, σε περιοχές όπως η Gedera, Yesod HaMa’ala, Mishmar HaYarden, και Rishon LeZion, οι οποίες  ισχυρίζονται, χωρίς εξαίρεση, ότι το ποίημα που αργότερα θα γινόταν ο ύμνος του Σιωνιστικού Κινήματος και του κράτους του Ισραήλ, γράφτηκε εντός των ορίων της επικράτειάς τους.

Στην πραγματικότητα, ο Imber πιθανότατα είναι ότι ξεκίνησε να γράφει το ποίημα, το οποίο θα του έφερνε παγκόσμια φήμη,  στην πόλη του Iași στη Ρουμανία, βασίζοντάς το  σε ένα Γερμανικό τραγούδι, Der Deutsche Rhein (“Ο Γερμανικός Ρήνος”), που επίσης ανοίγει κάθε στροφή με τις λέξεις ‘’εάν και εφόσον’. Το 1884, στην Ιερουσαλήμ, επιτέλους τελείωσε τη σύνθεση. Η τελική εκδοχή του Tikvatenu αποτελείτο από εννέα στροφές. Αργότερα, το ποίημα συντομεύτηκε σε 2 στροφές και κάποιες από τις λέξεις αλλάχθηκαν, ώστε να ταιριάζουν με το σύγχρονο πνεύμα των ανθρώπων  που επιστρέφουν στην μητρική τους γη. Οι τελευταίεςν αλλαγές έγιναν από τον Δρ. Y.L. Matmon-Cohen, ιδρυτή του Herzliya Hebrew Gymnasium. Ο Cohen αντικατέστησε τις λέξεις ‘’η αρχαία ελπίδα’’ (hatikva hanoshana) με τις λέξεις ‘’Η ελπίδα δύο χιλιάδων χρόνων’’ και αντικατέστησε το ‘’Να γυρίσουμε στη γη των προγόνων μας, την πόλη όπου  στρατοπέδευσε ο Δαυίδ’’ με το ‘’Να είμαστε ένα ελεύθερο έθνος στη γη μας, τη γη της Σιών και της Ιερουσαλήμ’’. Αυτές οι αλλαγές σφράγισαν την τελική μορφή του τραγουδιού, με το νέο του όνομα “HaTikvah”. Το 1886, ένας αγρότης με το όνομα Samuel Cohen , συνέθεσε μια μελωδία για τον ύμνο της λαχτάρας του Imber.

Τρία χρόνια μετά, όταν οι αγρότες της Εβραϊκής της εβραϊκής του Rishon LeZion  εξεγέρθηκαν απέναντι στους γραφειοκράτες του Baron Rothschild, θα διάλεγαν το “Tikvatenu” ως τραγούδι της διαδήλωσής τους. Ο Imber, ο οποίος εκείνη τον καιρό έτυχε να επισκέπτεται την Rishon LeZion, ήταν αρκετά τυχερός ώστε να τους ακούσει να τραγουδούν-καθώς καθόταν στο τραπέζι κάποιου από τους γραφειοκράτες. Αυτό το γεγονός σημάδεψε  την  αναρρίχηση του τραγουδιού στο Σιωνιστικό πάνθεον, και επίσης λειτούργησε ως σημάδι για τον Inber για να συνεχίσει τις περιπλανήσεις του. Σύντομα έφυγε για την Αγγλία, και από εκεί μετά στη Νέα Υόρκη. Τον τελευταίο χρόνο της ζωής του, ο Imber διακομίστηκε σε ένα Εβραϊκό Νοσοκομείο στη Νέα Υόρκη, όπου γνώρισε μια νεαρή τραγουδίστρια-την Jeanette Robinson-Murphy. Μετά από δική της επιθυμία, έγραψε τις πρωτότυπες λέξεις των πρώτων δύο στροφών από το τραγούδι του, το οποίο θα γινόταν ο εθνικός Ύμνος, σε ένα χαρτί νοσοκομειακών σημειώσεων που βρισκόταν στη διάθεσή του εκείνη τη στιγμή. Το 1936, η Ms. Robinson-Murphy έστειλε το χειρόγραφο, το μοναδικό του είδους του στον κόσμο από όσο ξέρουμε, για αιώνια φύλαξη στην Εθνική Βιβλιοθήκη του Ισραήλ στην Ιερουσαλήμ.

 

Σημείωση Ζαν Κοέν: Αν θέλετε να μάθετε για την μουσική του εθνικού ύμνου του Ισραήλ και άλλες λεπτομέρειες διαβάστε το άρθρο Η Ελπίδα στην παρακάτω σύνδεση  https://cohen.gr/new/articles/jean-cohen-articles/1202-lr-hatikva

 

https://blog.nli.org.il/en/hoi_hatikvah/?utm_source=activetrail&utm_medium=email&utm_campaign=%20English%20Newsletter%2030.04.2020&_atscid=3_2269_207857576_9942356_0_Txtdafdfdjshpu2p2p8

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[1] Hatikva ο εθνικός ύμνος του Ισραήλ και σημαίνει η Ελπίδα.