Al-Monitor Τρίτη 5.5.2020
Ben Caspit*
Μετάφραση: Αλβέρτος Μανουάχ Jr.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Ισραήλ, το Ιράν έχει αρχίσει να εγκαταλείπει τις τεράστιες στρατιωτικές του επενδύσεις στη Συρία.

Το Ισραήλ δεν ανέλαβε την ευθύνη για την αεροπορική επιδρομή που πραγματοποιήθηκε σε μία ασυνήθιστη τοποθεσία κοντά στο Aleppo σε έναν στρατηγικό Συριακό στόχο τη νύχτα μεταξύ 4 και 5 Μαΐου. Οι Σύριοι κατηγόρησαν την Ισραηλινή πολεμική αεροπορία για την επίθεση, η οποία, σύμφωνα με δηλώσεις ξένων μέσων ενημέρωσης, στόχευε το Συριακό Κέντρο Επιστημονικών Μελετών και Ερευνών στο Aleppo, που πιστεύεται ότι εμπλέκεται με ένα πρόγραμμα πυραύλων ακριβείας που υποστηρίζεται από το Ιράν. Το Ισραήλ έχει κατηγορηθεί για κάποια παρόμοια χτυπήματα τα τελευταία χρόνια. Αντίθετα με αυτή την επίθεση, που βγήκε στα πρωτοσέλιδα της περιοχής, φαίνεται να υπάρχει ένας αυξανόμενος αριθμός εναέριων επιθέσεων από άγνωστα αεροπλάνα ενάντια σε Συριακούς στόχους τους τελευταίους μήνες. Οι αναλυτές τις αποδίδουν σε μία σημαντική αύξηση της Ισραηλινής δραστηριότητας ενάντια στην οχύρωση των Ιρανικών Σιιτικών δυνάμεων στη γη του Σύριου προέδρου Bashar al-Assad.

Ανώτερες πηγές της Ισραηλινής ασφάλειας δηλώνουν ότι για πρώτη φορά από την αρχή του εμφύλιου πολέμου της Συρίας το 2011 και την παράλληλη προσπάθεια του Ιράν να μετατρέψει τη Συρία σε σημείο εκκίνησης για την τρομοκρατική του δραστηριότητα και σημείο μεταφόρτωσης εξελιγμένου στρατιωτικού υλικού, υπάρχουν ενδείξεις ότι το Ιράν αρχίζει να οπισθοχωρεί από την Συριακή επικράτεια. «Η δραστηριότητα στο μέτωπο του λαθρεμπορίου έχει σταματήσει,» μία ανώτερη πηγή της Ισραηλινής ασφαλείας είπε στην Al-Monitor υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Υπάρχει επίσης μία σημαντική μείωση της στρατιωτικής παρουσίας των Ιρανικών δυνάμεων και συμμαχικών Σιιτικών εθνοφρουρών.»

Σύμφωνα με Ισραηλινές εκτιμήσεις, το Ιράν έχει αρχίσει να εγκαταλείπει την τεράστια επένδυσή του στη Συρία τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με Δυτικές αξιολογήσεις, το Ισραήλ έχει εκμεταλλευτεί τη κρίση του νέου κορωνοϊού για να εντείνει τη δραστηριότητά του ενάντια στα Ιρανικά συμφέροντα στη Συρία και την πίεσή του στην Τεχεράνη. Σε αντίθεση με προηγούμενες επιθέσεις, οι περισσότερες από τις πρόσφατες επιδρομές έχουν οριακά προβληθεί από τα μέσα ενημέρωσης, τα οποία είναι ολοκληρωτικά εστιασμένα στην πανδημία. Ο ιός έχει προμηθεύσει στο Ισραήλ χώρο άνευ προηγουμένου για να ελιχθεί. Ηγούμενο από την Υπουργό Άμυνας Naftali Bennett, το Ισραήλ έχει αυξήσει τη δραστηριότητά του, η οποία έχει αρχίσει να αποδίδει καρπούς για πρώτη φορά από το ξέσπασμα της επιδημίας.

Οι επιταχυνόμενες επιθέσεις κατά των Συριακών υποδομών συμβαίνουν καθώς οι Ιρανοί ανακάμπτουν από το σοκ της δολοφονίας του Στρατηγού Qasem Soleimani τον Ιανουάριο, διοικητή του προστατευτικού σώματος της Ισλαμικής επανάστασης του Ιράν (IRGC). Ισραηλινές πηγές πληροφοριών έχουν περιγράψει τη δολοφονία στο Ιράκ ως ένα από τα πιο σημαντικά, αν όχι το ποιο σημαντικό, γεγονός της περασμένης  δεκαετίας. Ο Soleimani, σύμφωνα με ισραηλινούς και ξένους ειδικούς άμυνας, ήταν αναντικατάστατος. « Ο άνθρωπος ήταν ιδιαίτερα χαρισματικός και ένας ασυμβίβαστος θρησκευτικός ζηλωτής.», είπε ένας πρώην ανώτερος αξιωματούχος πληροφοριών στην Al-Monitor, υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Καθόταν σε ένα λόφο φορώντας το keffiyeh του, μία φυσική παρουσία που διοικούσε τις πολιτοφυλακές, δίνοντας διαταγές, επιβλέποντας προσωπικά τη δραστηριότητα, και για αυτό συνέβη ότι συνέβη.»

Οι αρμοδιότητες του Soleimani μοιράστηκαν  μεταξύ πολλών ανώτερων υπαλλήλων και το αποτέλεσμα γίνεται αισθητό. Αρχικά σημάδια δείχνουν μια μείωση στην αποφασιστική και ασυμβίβαστη στάση που τροφοδότησε το πέρασμά της μέσα από τη Συρία προς το Λίβανο, αψηφώντας τις δυτικές κυρώσεις, την ανάπηρη οικονομία του και αγνοώντας κάθε υποβόσκοντα θόρυβο. «Είναι πλέον πιο μετρημένοι, διστακτικοί, κατανοώντας ότι το τίμημα που πληρώνουν είναι πολύ ψηλό.» δήλωσε μία άλλη πηγή ασφαλείας υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με κάποιες εκτιμήσεις, οι κύριες αρμοδιότητες του Soleimani έχουν φαινομενικά μοιραστεί  ανάμεσα σε τέσσερα άτομα: ο ένας είναι ο γραμματέας της Hezbollah Στρατηγός Hassan Nasrallah ο ίδιος, του οποίου η εμπλοκή στον άξονα Dahieh-Tehran ( συνεργασία μεταξύ των κεντρικών γραφείων της Hezbollah στη γειτονιά Dahieh στη Βυρητό και στο Ιράν.) έχει αναβαθμιστεί σημαντικά. Οι άλλοι, τρείς κορυφαίοι Ιρανοί αξιωματούχοι, είναι ο Ταξίαρχος Mohammad Hejazi, ο νέος υπαρχηγός της Quds Force στον οποίο έχει ανατεθεί η σύνδεση με τη Hezbollah και με το σχέδιο πυραύλων ακριβείας, ο Ali Shamkhani, επικεφαλής του εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας του Ιράν, και ο Amir Ali Hajizadeh, διοικητής της αεροπορίας της IRGC. Δυτικές Υπηρεσίες Ασφαλείας θεωρούν τον Hajizadeh ως μια ωρολογιακή βόμβα και ως υπεύθυνο για την κατά λάθος  κατάρριψη του Ουκρανικού επιβατικού αεροπλάνου πάνω από το Ιράν τον περασμένο Ιανουάριο, και για άλλες προκλήσεις απευθυνόμενες στις ΗΠΑ και τη Δύση.

Ο επιμερισμός των αρμοδιοτήτων του Soleimani δεν έχει διευκολύνει την πραγματική απειλή για το μέλλον του Ιράν: την οικονομική του παρακμή. Η κρίση του COVID-19 και η δραματική πτώση των τιμών του πετρελαίου παγκοσμίως έχουν τραβήξει το Ιράν σε μία άβυσσο από την οποία θα πιεσθεί πολύ να ανακάμψει. Δυτικές πηγές πληροφοριών  δηλώνουν πως ο ετήσιος προϋπολογισμός του Ιράν είναι στο χαμηλότερο σημείο της δεκαετίας, έχοντας βασιστεί στις εσφαλμένες προβλέψεις για εξαγωγές πετρελαίου αξίας  60$ δις.

«Στην πραγματικότητα, τον περασμένο χρόνο το Ιράν εξήγαγε πετρέλαιο αξίας μόνο 20 δις δολαρίων» είπε ένας δυτικός αναλυτής στην Al-Monitor υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Το ποσό δεν θα αυξηθεί φέτος και αυτό θα τους αναγκάσει να χρησιμοποιήσουν τα εναπομείναντα αποθέματα συναλάγματος για να βγάλουν τη χρονιά.» Σύμφωνα με διάφορες εκτιμήσεις στην Ιερουσαλήμ, οι Ιρανοί θα προσεύχονται για την ήττα του Προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump τον Νοέμβριο. Αν και δεν μπορούν να είναι σίγουροι εάν ο διάδοχός του θα άρει αμέσως τις οικονομικές κυρώσεις των ΗΠΑ, αυτή τη στιγμή είναι η μόνη τους ελπίδα.

«Προσπαθούν να επιβιώσουν έως και μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου» είπε ένας ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος πληροφοριών, υπό τον όρο της ανωνυμίας. « Η πολιτική τους ήταν να καταφέρουν ένα χτύπημα σε αυτό που περιέγραψαν ως περιφερειακή εκστρατεία ενάντια στις πετρελαϊκές υποδομές στη Μέση Ανατολή, αλλά συνέβη το αντίθετο και οι τιμές του πετρελαίου κατέρρευσαν.»

Οι Ιρανοί ελπίζουν σε μια αλλαγή της Αμερικάνικη εκστρατείας «μέγιστης πίεσης» εναντίον τους. Για τώρα, αυτή η ελπίδα είναι αβάσιμη. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Benjamin Netanyahu, ο αρχηγός της Mossad  Yossi Cohen και άλλοι ανώτεροι αξιωματούχοι βρίσκονται σε συνεχή επαφή με ηγέτες στη Ουάσιγκτον, ανάμεσα σε αυτούς τον ίδιο τον Τραμπ και τον υπουργό εξωτερικών Mike Pompeo, που τους διαβεβαιώνουν πως οι ΗΠΑ δεν σκοπεύουν να κάνουν τη ζωή πιο εύκολη για το Ιράν.

Αυτό είναι το υπόβαθρο για τη σημαντική αύξηση των επιθέσεων εναντίον Ιρανικών στόχων στη Συρία, που μαζί με το κόστος που επιφέρουν στον  Assad, αρχίζει να αλλάζει την κατάσταση. Το Ισραήλ έχει σχεδόν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι Ιρανοί αρχίζουν να μαζεύονται.

«Το χταπόδι αρχίζει και μαζεύει τα πλοκάμια του», μια άλλη ανώτερη πηγή ασφαλείας είπε στην Al-Monitor υπό τον όρο της ανωνυμίας. « Είναι εμφανές επί τόπου». Ο Assad φαίνεται επίσης κουρασμένος με το βαρύ τίμημα που πληρώνει για τη συνεχή Ιρανική παρουσία. Σχεδόν κάθε φορά που τα αντιαεροπορικά του άρματα στοχεύουν αεροπλάνα, καταλήγει να τα χάνει. Εν τω μεταξύ, η Ρωσία αυξάνει την πίεσή της στη Δαμασκό. Ο Ρώσος Πρόεδρος Vladimir Putin θεωρούσε εδώ και πολύ καιρό τους Ιρανούς περισσότερο ως βάρος, παρά ως επένδυση, σύμφωνα με πηγές πληροφοριών.

Το Ισραήλ υιοθετεί συγκρατημένη αισιοδοξία υπό το φως αυτών των εξελίξεων. «Το θέμα δεν έχει τελειώσει, αλλά αρχίζουν και κουράζονται.» είπε ένας ανώτερος υπάλληλος στην Ιερουσαλήμ με τον όρο της ανωνυμίας. Ερωτώμενοι για τους λόγους, Ισραηλινοί αξιωματικοί ασφαλείας απαντούν απλά «Προσπαθούμε περισσότερο.» Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, η Ιρανική εισβολή στη Συρία έχει καταντήσει πολυτέλεια για την Τεχεράνη, που αρχικά κατέστη δυνατή υπό διαφορετικές συνθήκες, ενώ για το Ισραήλ, ήταν πάντα ζήτημα επιβίωσης. Επίσης, για το Ισραήλ, η Συριακή αρένα είναι μία εύκολη ‘’ζώνη εξοντώσεις’’ Ιρανικών στόχων. Το Ισραήλ απολαμβάνει ένα σημαντικό ποιοτικό πλεονέκτημα από την άποψη των πληροφοριών και της απόλυτης εναέριας υπεροχής στην περιοχή.

«Οι Ιρανοί βρίσκονται χιλιόμετρα μακριά από τα σπίτια τους, εντελώς εκτεθειμένοι» εξήγησε μία πηγή ασφαλείας υπό τον όρο της ανωνυμίας. « Αρχίζουν και καταλαβαίνουν πως δεν αξίζει πραγματικά τον κόπο τους.»

*Ο Ben Caspit είναι αρθρογράφος για την Al-Monitor’s Israel Pulse. Είναι επίσης ανώτερος αρθρογράφος και πολιτικός αναλυτής για Ισραηλινές εφημερίδες και έχει καθημερινή ραδιοφωνική εκπομπή και σταθερές τηλεοπτικές εκπομπές γύρω από την πολιτική και το Ισραήλ. Στο Twitter: @BenCaspit.

https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2020/05/israel-syria-iran-russia-us-donald-trump-bashar-al-assad.html#ixzz6LkRnhn1F