The Librarians Τρίτη 9/6/2020
Chen Malul 

Οι εξεγέρσεις της ‘’Farhud’’ στο Ιράκ έπεισαν την Rachel Yanait Ben-Zvi ότι τέλειωνε ο καιρός για τους Εβραίους που ζούσαν στις Αραβικές χώρες τη δεκαετία του 40.

Ήταν μία επαναστάτρια, μια παθιασμένη σιωνίστρια και από τους ιδρυτές της αμυντικής Εβραϊκής οργάνωσης Hashomer. Ήταν επίσης η μία από τις δύο μόνο γυναίκες στην ομάδα. Δύσκολο να σκεφτεί κανείς κάποιο σιωνιστικό ανθρωπιστικό εγχείρημα στο οποίο να μην ήταν αναμεμειγμένη η Rachel Yanait Ben-Zvi, κατά τη διάρκεια της ίδρυσης του Εβραϊκού Δημοκρατικού κράτους το οποίο ανέκαθεν ονειρευόταν η γενιά της.

Ανάμεσα σε όλες τις διάφορες δραστηριότητές της, η υψηλή της προτεραιότητα ήταν η μετανάστευση στη Γη του Ισραήλ. Την ανησυχούσε ιδιαίτερα η μετανάστευση νεαρών γυναικών καθώς και η εκπαίδευσή τους. Αυτές οι νεαρές γυναίκες έπρεπε να αποκτήσουν τις δεξιότητες που θα ωφελούσαν το σιωνιστικό εγχείρημα. Ενώ οι περισσότεροι της γενιάς της ίσως προτιμούσαν να περιμένουν για μια μελλοντική ευκαιρία, ή ίσως δεν ανησυχούσαν καθόλου για το θέμα αυτό, η Ben-Zvi απέδιδε μεγάλη σπουδαιότητα στο να φέρει Εβραίους Αραβικής καταγωγής στο ‘’υπό διαμόρφωση κράτος’’, όσο το δυνατόν συντομότερα. Όποτε εντόπιζε κάποια ευκαιρία να πραγματοποιήσει αυτό το μεγάλο όνειρο, την ακολουθούσε αμέσως.

Ήταν κατά τη διάρκεια των γεγονότων της Farhud – το φοβερό μακελειό στη Βαγδάτη την 1η Ιουνίου του 1941, όπου 179 μέλη της Εβραϊκής Κοινότητας δολοφονήθηκαν, που έπεισαν την  Ben-Zvi ότι ο χρόνος για τους Εβραίους του Αραβικού κόσμου τελείωνε. Επειδή η Βαγδάτη δεν ήταν προσβάσιμη, προέκυψε η ιδέα να φέρουν νεαρές γυναίκες από τις γειτονικές χώρες – Λίβανο και Συρία.

                                                                                                                                              

Ο ομαδικός τάφος των θυμάτων της Baghdad Farhud, από το βιβλίο Ιράκ, σε επιμέλεια του Haim Saadon  (στα εβραϊκά)

Η Ben-Zvi συναντήθηκε με την Henrietta Szold, τη συντονίστρια της οργάνωσης Youth Aliyah, μίλησε με παιδιά που μετανάστευσαν από τη Συρία με δική τους πρωτοβουλία, και υποσχέθηκε να φέρει όσο το δυνατόν περισσότερες νέες γυναίκες στην υπό Βρετανική εντολή Παλαιστίνη και να τις εκπαιδεύσει στην γεωργία. Η Szold την εφοδίασε με 50 πιστοποιητικά μετανάστευσης ( που είχαν εκδοθεί από τους Βρετανούς) για αυτή την αποστολή. Υπήρχε η ανησυχία ότι αν συγκεντρώνονταν πολλές νεαρές γυναίκες, οι Βρετανοί θα αρνηθούν την είσοδό τους στο Ισραήλ.

Από την Ιερουσαλήμ, η Ben-Zvi ταξίδεψε στη Βηρυτό. Βασίστηκε σε επαφές που είχε κάνει με ηγέτες της κοινότητας της Βηρυτού κατά τη διάρκεια της επίσκεψής τους στην Παλαιστίνη υπό Βρετανική Εντολή και συναντήθηκε και με τον Joseph Farhi. Πολλοί εναντιώθηκαν σε αυτό το ταξίδι, ισχυριζόμενοι ότι ‘’στα Εβραϊκά σπίτια σε αυτές τις χώρες οι κοπέλες δεν επιτρέπεται να αφήνουν το σπίτι τους’’ και συμπέραναν ότι δεν θα κατάφερνε να πείσει τις οικογένειες να αφήσουν τα νεαρά κορίτσια να φύγουν.

Παρ’ όλη τη βοήθεια που έλαβε από τους ακτιβιστές της HeChalutz, της Σιωνιστικής οργάνωσης, το να κάνει τις οικογένειες να αλλάξουν ιδέα αποδείχθηκε ότι ήταν πραγματικά μια πρόκληση : Σε πολλές οικογένειες ο πατέρας είχε μεταναστεύσει στη Λατινική Αμερική και οι μητέρες «ανέμεναν να επανασυνδεθούν με τον αρχηγό της οικογένειας στο εξωτερικό μαζί με τα παιδιά τους, και προς το παρόν τουλάχιστον φοβόντουσαν να αποχωριστούν τα κορίτσια που είχαν επιλεγεί για την Aliyah ( Εβραϊκή μετανάστευση στη Γη του Ισραήλ).»

«Οι μητέρες ακούν ότι ψάχνω για κορίτσια 13 και 14 ετών, και ήδη ανησυχούν για το μέλλον τους διότι στα 16 ή 17 τα παντρεύουν. Τις καταπραΰνω εξηγώντας ότι οι κοπέλες θα γίνουν δεκτές στα κοινόβια όπου κανένας δεν θα τις εμποδίσει να παντρευτούν, να κάνουν οικογένεια και να φέρουν τους συγγενείς τους από τη Βηρυτό στο Ισραήλ.»

 Αυτή ακριβώς ήταν η απάντηση που οι ανήσυχες οικογένειες ήθελαν να ακούσουν.

Από τη στιγμή που έφτασε στη Δαμασκό, η Ben-Zvi εντυπωσιάστηκε από τη ζωντανή Σιωνιστική δραστηριότητα της Συριακής πρωτεύουσας, η οποία εύκολα επισκίαζε την σχετικά κοιμώμενη κρυφή οργάνωση της Βηρυτού. Εντυπωσιάστηκε από την ισχυρή επιθυμία της Εβραϊκής νεολαίας να μεταναστεύσει στο Ισραήλ, έστω και αν θα έπρεπε να δώσουν μια πικρή μάχη με τους γονείς τους.

Η θέληση και η αποφασιστικότητα που επιδείκνυε η εκπρόσωπος της Youth Aliyah αναστάτωσε/διέγειρε αυτούς που την συντρόφευαν : της ζήτησαν να αποφεύγει να μιλάει Εβραϊκά ακόμη και μέσα στο Εβραϊκό γκέτο. Μπορούσε να μιλάει ελεύθερα μόνο στο σπίτι του αρχηγού της κοινότητας. Μίλησε στους επισήμους στα Εβραϊκά και στα Γαλλικά, και χάρηκε όταν είδε ότι ‘’ η ιδέα να φέρει φοιτητές/μαθητές ώστε να εκπαιδευτούν σε αγροτικά θέματα έγινε αποδεκτή.’’ Αφού έλαβε ομόφωνη έγκριση, προγραμμάτισε μια συνάντηση για την επόμενη μέρα με τους μαθητές του Γυμνασίου.

«Ήδη από την πρώτη μου επίσκεψη, ενημερώσαμε τις μεγαλύτερες μαθήτριες του Γυμνασίου για την ιδέα να φέρουμε νέες γυναίκες στη Γη του Ισραήλ για εκπαίδευση και σπουδές. Όταν οι κοπέλες ρωτήθηκαν αν θα τους άρεσε να μεταναστεύσουν, όλες σήκωσαν τα χέρια τους ενθουσιασμένες. Στις μεγαλύτερες τάξεις η πλειονότητα των μαθητών ήταν κοπέλες, ενώ τα αγόρια ελάχιστα. Έμαθα ότι τα αγόρια έπρεπε να δουλεύουν για να συντηρούν τους γονείς τους. Τα λίγα αγόρια της τάξης αμέσως αξίωσαν μια εξήγηση: ‘’Γιατί? Γιατί μόνο οι κοπέλες μπορούσαν να μεταναστεύσουν? Τί θα γινόταν με τα αγόρια?’’ Προσπάθησα να τα καθησυχάσω: ‘’θα έρθει και η σειρά τους.’’ Κατά τη διάρκεια της μακράς αναμονής αισθάνθηκα ότι τα νέα διαδίδονταν από τη μία τάξη στην άλλη. Καθώς προχωρούσα στην αυλή, με κοιτούσαν και εκατοντάδες παιδιά με πλησίαζαν φωνάζοντας ‘’Παλαιστίνη, Παλαιστίνη, Eretz Yisrael!’’»

Αφού σχεδιάστηκε η διαδικασία μετανάστευσης στη Δαμασκό, η Ben-Zvi προχώρησε στο Aleppo, όπου έφτασε τον Νοέμβριο του 1943. Σοκαρίστηκε όταν είδε το σχολείο των κοριτσιών – ήταν δίπλα σε έναν οίκο ανοχής όπου σύχναζαν Σύριοι στρατιώτες όλο το 24ωρο. Είπε θυμωμένα στο διευθυντή του σχολείου, «όλη η γειτονιά είναι ένα σύμβολο της ανέχειας της διασποράς.»

Όπως και στη Βηρυτό, η Ben-Zvi ήθελε απελπισμένα να συναντήσει τα μέλη της κοινότητας που με δυσκολία μιλούσαν Εβραϊκά. Και πάλι, όπως στη Βηρυτό ενοχοποίησε την Εβραϊκή κοινότητα στη Γη του Ισραήλ, που δεν έστειλε βοήθεια στους λίγους και αφοσιωμένους δασκάλους της κοινότητας.

« Την Παρασκευή το πρωί υπήρχε μια αίσθηση πυρετώδους προετοιμασίας για το Shabbat  στον αέρα της Aleppo. Οι Εβραίοι στο δρόμο τράβηξαν την προσοχή μου με τις λέξεις : ‘’Erev Shabbat! Erev Shabbat!’’ (η παραμονή του Εβραϊκού Shabbat). To ίδιο ακουγόταν και στο σχολείο, σε όλες τις τάξεις – ‘’Erev Shabbat!’’ Άλλοι ψιθύριζαν στα Γαλλικά, άλλοι μιλώντας Αραβικά, όμως όλοι έλεγαν παντού ’’Erev Shabbat’’. Και η καρδιά μου είχε γεμίσει από την αίσθηση του Shabbat. Και δεν είναι το Shabbat το ίδιο ιερό όσο και η Tora? Το Shabbat δεν είναι που κράτησε τη φλόγα αναμμένη έως σήμερα? Είναι παραμονή του Shabbat και τώρα αλλά μου μένει τόσο λίγος χρόνος! Πρέπει να συγκεντρώσω τους υποψήφιους που εγγράφηκαν στα σχολεία Alliance, Jamiliya και Bahsita σήμερα, την παραμονή του Shabbat. Και έχω ήδη προγραμματίσει μια συνάντηση με τους γονείς μετά το δείπνο του Shabbat.»

Η Ben Zvi περιέγραψε την μεγάλη πίεση που δεχόταν ώστε να δεχτεί όσο το δυνατόν περισσότερα κορίτσια. «Και η λίστα όλο και μακραίνει- τα κορίτσια κλαίνε, κλαίνε και οι μητέρες τους σαν ξάφνου να έγιναν όλες 14χρονες- συμπεριλαμβανομένης μίας που είναι σχεδόν 18 και μιας άλλης που δεν είναι καν 12.»

Σε απόγνωση, η Ben Zvi αποφάσισε ότι «η ηλικία θα ορισθεί αποκλειστικά σύμφωνα με τα πιστοποιητικά γεννήσεως» και τα κορίτσια της κατάλληλης ηλικίας επελέγησαν σύμφωνα με ένα ξεκάθαρο κριτήριο: «Αν είναι κατάλληλη για αγροτική εκπαίδευση και θεωρητικές σπουδές.» Για να μην μείνει απ’ έξω κανένας κατάλληλος υποψήφιος, η Ben Zvi η ίδια πήρε συνέντευξη με κάθε έναν από τους δυνητικούς υποψήφιους.

Η Ben Zvi προέτρεψε τα αγόρια και τους ενήλικες που συνάντησε στην Aleppo να μεταναστεύσουν στο Ισραήλ παράνομα, γιατί είχε μόνο 50 άδειες για κοπέλες. Ήταν το ίδιο μήνυμα που πέρασε στη Βηρυτό και στην Δαμασκό. Από την Aleppo, η Ben Zvi επέστρεψε στη Βηρυτό, όπου με την υποστήριξη του Farhi, συγκέντρωσε τα κορίτσια και από τις τρείς πόλεις. Μερικές από τις νέες γυναίκες συνοδεύτηκαν από την ίδια την Ben Zvi και οι υπόλοιπες από άλλους ακτιβιστές. Τις υποδέχτηκαν στην υπό Βρετανική εντολή Παλαιστίνη στην Ayanot, την Petach Tikva και τη Nahalat Yehuda. Δεν πέρασε πολύς καιρός ώσπου πολλές από τις νέες γυναίκες έγιναν δασκάλες Εβραϊκών και ακτιβίστριες στην μετανάστευση οι ίδιες. Ταξίδεψαν πίσω στις κοινότητές τους και βοήθησαν τις οικογένειές τους να μεταναστεύσουν στο Ισραήλ.

Για το υπόλοιπο της ζωής της, η Ben Zvi υπερηφανευόταν για τα εγχειρήματά της, ειδικά για τα κατορθώματα των νέων μεταναστών που βοήθησε να φτάσουν στη Γη του Ισραήλ. Πάντως μία ερώτηση απασχολούσε το μυαλό της: «Ειλικρινά δεν μπορώ να το καταλάβω, πώς μπορέσαμε ως τώρα να αγνοήσουμε αυτές τις Εβραϊκές κοινότητες που είναι τόσο κοντά μας? Η Δαμασκός απέχει μόλις μία ώρα από τα σύνορα του Ισραήλ και η Βηρυτός μόλις 3 ώρες από τη Χάιφα? ֍

 

https://blog.nli.org.il/en/hoi_girls_lebanon_syria/?_atscid=3_2269_207857576_9955093_0_Txtdafdfdjshpu2p2p8&utm_source=activetrail&utm_medium=email&utm_campaign=%20English%20Newsletter%2011.06.2020