Honestreporting.com Κυριακή 11.7.2021
Salo Aizenmperg
Μετάφραση Ρασέλ Ραφαήλ

20 χρόνια πριν, στις 11 Ιουλίου, στην Διάσκεψη Κορυφής του 2000 στο Καμπ-Ντέϊβιντ, ενώ οι ελπίδες για αξιοσημείωτη προσέγγιση Ισραηλινών και Παλαιστινίων ήταν πολύ υψηλές, οι συζητήσεις κατέληξαν σε αποτυχία. Μήνες αργότερα, ξέσπασε η δεύτερη Παλαιστινιακή Ιντιφάντα (εξέγερση), που οδήγησε στις πιο αιματηρές αιματοχυσίες της περιόδου αυτής. Όπως και αν το δεις, στο ρου της ιστορίας αναμφισβήτητα αυτό το δεδομένο προέκυψε από την απορριπτική στάση του Αραφάτ.

Εισήγηση
Οι πρόσφατες συμφωνίες ειρήνης μεταξύ Ισραήλ και UAE, Μπαχρέϊν και Σουδάν έχουν αλλάξει την μορφή της Αραβο-Ισραηλινής  διένεξης και αποκάλυψαν το μπέρδεμα μεταξύ των Αραβικών εθνών, όσον αφορά τα συνεχή Βέτο που προέβαλαν στην πρόθεση τους να ομαλοποιήσουν τις σχέσεις τους με το Ισραήλ.

Τα Αραβικά Έθνη δεν μετατράπηκαν ξαφνικά σε «φίλους του Ισραήλ», ούτε εγκατέλειψαν την υποστήριξή τους προς τους Παλαιστινίους, αλλά είναι περισσότερο πρόθυμοι να αναγνωρίσουν τα λάθη των Παλαιστινίων και την έλλειψη ευγνωμοσύνης που επέδειξαν στην μακρόχρονη υποστήριξη που έχουν λάβει. Αυτή η δυναμική αποτυπώθηκε στην πρόσφατη συνέντευξη του Πρίγκιπα Μπαντάρ μπιν Σουλτάν της Σαουδικής Αραβίας στο ιδιόκτητο τηλεοπτικό κανάλι της Σαουδικής Αραβίας «Αλ Αραμπίγια». Ο Μπάνταρ αναφέρθηκε στο θέμα  για περισσότερο από μία ώρα, επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον του στα λάθη της Παλαιστινιακής ηγεσίας, στις δεκάδες χρόνων που πέρασαν καταλήγοντας στο τεράστιο λάθος που διέπραξε ο Παλαιστίνιος ηγέτης Γιασέρ Αραφάρ, απορρίπτοντας την συνθήκη ειρήνης με το Ισραήλ το 2000-2001.

Αυτά τα γεγονότα βέβαια χρονολογούνται εδώ και είκοσι χρόνια, ο Μπάνταρ όμως θεωρεί πρωταρχικό αλλά και σπουδαία υπόθεση να βρεθεί λύση παρά να συνεχιστεί η διαμάχη. Αυτό το άρθρο θα συγκεντρώσει παλιά και νέα στοιχεία, που τονίζουν την τραγικότητα του OXI που απάντησε ο Αραφάτ σε μια ελκυστική πρόταση ειρήνης, παρά τις συνεχείς προσπάθειες πολλών να ξεμπλοκάρουν τον Αραφάτ και να προλάβουν το Παλαιστινιακό λάθος.

Τον Ιούλιο του 2000, οι ΗΠΑ ο Πρόεδρος  Μπιλ Κλίντον, μεσολάβησε και οργάνωσε την Διάσκεψη Κορυφής του Καμπ-Ντέϊβιντ, όπου συμμετείχαν ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός Εχούντ Μπαράκ και ο Παλαιστίνιος Πρόεδρος Γιασέρ Αραφάτ για να διαπραγματευτούν την συνθήκη ειρήνης που θα έφερνε το τέλος της διαμάχης. Αμέσως μετά, οι Παλαιστίνιοι εξαπόλυσαν την δεύτερη Ιντινφάντα η οποία προφανώς διέλυσε τις ελπίδες για περαιτέρω διαπραγματεύσεις. Παρ΄όλα αυτά, τα δύο μέρη συνέχισαν να βρίσκονται σε επαφή, και στις 23 Δεκεμβρίου 2000, όταν ο Πρόεδρος Κλίντον διένυε τον τελευταίο μήνα της Προεδρίας του, κάλεσε στον Λευκό Οίκο τις δύο πλευρές και υπέδειξε στα δύο μέρη τους τελικούς όρους τους όρους της ειρήνης, γνωστοί ως «Παράμετροι Κλίντον» που έδειχναν να γεφυρώνουν την απόσταση των Ισραηλινών και Παλαιστινιακών θέσεων. Οι «Παράμετροι Κλίντον» προσέφεραν στους Παλαιστινίους ουσιαστικά περισσότερα από ότι τους είχε προταθεί στο Καμπ-Ντέϊβιντ δίνοντας σχεδόν τα πάντα, πιστεύοντας ότι θα τους ικανοποιήσουν, όπως σκέφθηκαν και οι παρατηρητές.(1) 

  • Ιδρυση ενός Παλαιστινιακού κράτους με κυριαρχία 94-96% στην περιοχή της Δυτικής Όχθης με πρόσθετη αποζημίωση εδαφικής λωρίδας 1-3% από το Ισραήλ που θα κατέληγε να κλείσει σε ισοτιμία 100% της Δυτικής Οχθης με 100% της Λωρίδας της Γάζας.
  • Η Ιερουσαλήμ θα διχοτομηθεί στην βάση της αρχής, οι υπάρχουσες Αραβικές περιοχές να αποδοθούν στους Παλαιστίνιους και οι Εβραϊκές   στους Ισραηλινούς. Αυτό θα επεκταθεί και στην Παλαιά Πόλη, που  επίσης θα πρέπει να χωριστεί.
  • Αναφορικά με τον το Όρος του Ναού/Χαράμ, «οι παράμετροι» γνωρίζουν ότι συζητήθηκαν ήδη αριθμός όρων και ο Κλίντον πρότεινε δύο ακόμη. Οι «παράμετροι» οραματίστηκαν κάποιες μορφές ελέγχου ή κυριαρχίας του ΄Ορους του Ναού από τους Παλαιστίνιους, το Δυτικό Τείχος από τους Ισραηλινούς και μοιράστηκαν διάφορες διευθετήσεις κάτω από το Όρος. «Οι παράμετροι» έχουν σε γνώση ότι κάποιες ρυθμίσεις ήταν περισσότερο διαδικαστικές και λιγότερο σχετικές με την καθημερινότητα.
  • Η Παλαιστίνη δεν θα είναι στρατιωτικοποιημένο κράτος με συγκεκριμένες όμως εξασφαλίσεις για το το Ισραήλ.
  • Για το ζήτημα των προσφύγων και το Δικαίωμα της Επιστροφής δεν θα μπορούν να «επιστρέφουν» σε περιοχές μέσα στην επικράτεια του Ισραήλ χωρίς την σύμφωνη γνώμη του Ισραήλ, αλλά θα μπορούν να επιστρέφουν στο νέο Κράτος της Παλαιστίνης. Η ρύθμιση θα «επιστεγάσει την προσέγγιση  δύο κρατών το Κράτος της Παλαιστίνης ως πατρίδα για τον Παλαιστινιακό Λαό και το Κράτος του Ισραήλ ως πατρίδα για τον Εβραϊκό Λαό». Ο Κλίντον αναφέρεται σε πρόσφυγες που επιστρέφουν στην «ιστορική Παλαιστίνη» αλλά στο ποσοστό που συμβιβάζεται με το νέο Παλαιστινιακό κράτος, για να ταιριάξει με το «Δικαίωμα της επιστροφής».
  • Η συμφωνία για το τέλος των εχθροπραξιών θα ολοκληρωθεί με όλες τις σχετικές διακηρύξεις του ΟΗΕ.

Ο Κλίντον ζήτησε από την κάθε πλευρά ένα ΝΑΙ ή ένα ΟΧΙ μέχρι τις 27 Δεκεμβρίου. Εξυπακούεται ότι το ΝΑΙ θα σήμαινε συμφωνία με τους όρους των «παραμέτρων» και το ΟΧΙ ή το ΙΣΩΣ ή αποδοχή εκτός των «παραμέτρων» θα θεωρηθεί απόρριψη. Ο Κλίντον δήλωσε ότι ή δέχεσθε τις «παραμέτρους» ή τις αφήνετε. Ήταν προφανές ότι αν δεν αποδέχονταν θα έθεταν εαυτούς εκτός τραπεζιού αμέσως και δεδομένου ότι ο Κλίντον εγκατέλειπε την Προεδρία στις 20 Ιανουαρίου του 2001 «Οι παράμετροι» τελικά κατέληξαν σαν πλαίσιο συμφωνίας, το οποίο χρειαζόταν και άλλες διαπραγματεύσεις μέχρι να ολοκληρωθεί αφού είχαν ήδη μπει οι βασικές αρχές. Όπως εξηγείται παρακάτω, ο Μπαράκ συμφώνησε με τις Παραμέτρους ενώ ο  Αραφάτ δήλωσε έντονα όχι, μέσω μιας αόριστης απάντησης συνοδευόμενης από εξ ίσου αόριστες επιφυλάξεις που οδήγησαν ουσιαστικά σε αντίθεση με το πνεύμα των «παραμέτρων».

Στην εξέλιξη αυτών των γεγονότων, ήταν γενικά αποδεκτό από τους παρατηρητές και τα μέσα ότι ο Αραφάτ είχε προβεί σε τεράστιο λάθος απορρίπτοντας το σχέδιο που είχε δεχτεί ο Μπάρακ. Όμως όχι πολύ αργότερα και στην διάρκεια των χρόνων, όπου αναθεωρητές ιστορικοί   και δημοσιογράφοι προσπάθησαν να παρουσιάσουν τα γεγονότα ως πιο διφορούμενα, ραγισμένα και μη αντιληπτά και τελικά να απαλλάξουν τον Αραφάτ από το βάρος του λάθους. Οι αναθεωρητές ανήκουν σε τρία στρατόπεδα, αυτούς που υποστηρίζουν ότι και οι δύο πλευρές απέρριψαν το σχέδιο, αυτούς που αποδίδουν βασικά την αποτυχία στο Ισραήλ και τις ΗΠΑ και αυτούς που παραδέχονται ότι ο Αραφάτ είπε μεν ΟΧΙ αλλά σκιαγράφησε την  συνέχεια της πορείας τόσο οξεία και άκαμπτη εναντίον των Παλαιστινίων που η απόρριψη δεν μπορούσε να αποφευχθεί.

Γιατί είναι τόσο σημαντικό να συνεχιστεί η προσπάθεια αποκάλυψης της αλήθειας για τα γεγονότα που έλαβαν χώρα 20 χρόνια πριν? Γιατί αυτοί που είναι πιο οξείς με το Ισραήλ υποκύπτουν στους αναθεωρητές που απαλλάσσουν τον Αραφάτ από το λάθος που έκανε? Διότι παραδέχονται για τους Παλαιστίνιους ότι είχαν σχεδόν ότι ακριβώς επιθυμούσαν και   ακόμη  επηρεάζει την εξέλιξη της διαμάχης. Απαλλάσσοντας τον Αραφάτ που απέρριψε ένα σχέδιο που έδινε κράτος  ή κατηγορώντας και τις δύο πλευρές, το σχέδιο ειρήνης του 2000-2001 χάνει σήμερα την ιδιότητά του να συμμετέχει στις συζητήσεις για την διαμάχη, και συνιστά ακόμα μία αποτυχία που επιτρέπει στους συκοφάντες του Ισραήλ να ασχοληθούν πάλι με «οικισμούς» και «καταλήψεις» και να αποδώσουν στο Ισραήλ την αιτία της αποτυχίας ειρήνευσης.

Το αντικείμενο της έκθεσης εμφανίστηκε τον Δεκέμβριο του 2016, όταν ο Υπουργός Εξωτερικών Κέρρυ απευθύνθηκε στην διοίκηση  της Επιτροπής Ομπάμα για τις σχέσεις του  με το Ισραήλ και το αίτιο της απόφασής του να απέχει από την ψηφοφορία στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ που θα κατέκριναν τους οικισμούς του Ισραήλ στην Δυτική ΄Οχθη, στα 70 λεπτά του λόγου του  ανακεφαλαίωσε πολλά ιστορικά στοιχεία της διαμάχης. Ο Κέρρυ αφιέρωσε μία ακριβώς αόριστη πρόταση για την εποχή του Καμπ-Ντέϊβιντ. « Ο Πρόεδρος Ομπάμα αξίζει μεγάλη τιμή για την παράθεση εκτεταμένων παραμέτρων που στόχευαν στην γεφύρωση κενών πριν το τελικό στάδιο 16 χρόνια πριν». Καμία αναφορά για την Παλαιστινιακή απόρριψη για το ίδιο όραμα επίτευξης ειρήνης  που ο Κέρρυ επεσήμανε αργότερα στον λόγο του. Είναι σαν το 2000-2001 να μην συνέβη, σαν να  ήταν μια υποσημείωση που επιτρέπει στον Κέρρυ να κατηγορήσει τους οικισμούς σαν το δυνατότερο υπάρχον εμπόδιο για την ειρήνη και την δική του τελικά κοινοτυπία. « Αφορά τους Ισραηλινούς και τους Παλαιστίνιους να πάρουν τις δύσκολες αποφάσεις για ειρήνευση». Αν τελικά παραδεχτούμε ότι το Ισραήλ αποδέχτηκε την αποδοχή των «παραμέτρων» και της τελικής ειρήνης ενώ ο Αραφάτ την απέρριψε, τότε οι θεωρίες της μόνιμης αδιαλλαξίας ότι το Ισραήλ αρνείται να σταματήσει τους οικισμούς, είναι σφάλμα. Εάν είναι αλήθεια, τότε δεν είναι μόνο «οι οικισμοί» που εμποδίζουν την ειρήνη, όταν οι Παλαιστίνιοι απορρίπτουν μια ευκαιρία να λήξει η κατάληψη και να δημιουργήσουν κράτος. Αν είναι αλήθεια ψάχνουν για το γιατί οι  «παράμετροι» δεν ήταν αρκετά ικανοποιητικοί για τους Παλαιστίνιους – τι άλλο πραγματικά ψάχνουν τώρα που δεν τους δόθηκε πριν? Γιατί να πουν τώρα ΝΑΙ όταν 20 χρόνια πριν είπαν ΟΧΙ¨? Γιατί το βάρος παραμένει στην μεριά του Ισραήλ να κάνει μια ακόμα προσφορά? Αυτά είναι ερωτήματα που οι συκοφάντες προτιμούν να θάβουν. Ενώ είναι ευκολότερο να διατηρούν  την άποψη ότι οι Παλαιστίνιοι ακόμα περιμένουν από τους πιο δυνατούς Ισραηλινούς να προβούν σε κίνηση που θα λήξει την κατοχή των Παλαιστινίων.

Από τα  στοιχεία που παρατίθενται παρακάτω, το γεγονός είναι ότι οι Παλαιστίνιοι είπαν ΟΧΙ στις «παραμέτρους» και το Ισραήλ ΝΑΙ. Ο Αραφάτ είπε ΟΧΙ γιατί πίστευε ότι δεν κάλυπταν τις μαξιμαλιστικές  ανάγκες των Παλαιστινίων, που είδαν τις διαπραγματεύσεις σαν ένα τρόπο να θεραπεύσουν την αδικία που πιστεύουν ότι υποφέρουν στα χέρια του Ισραήλ, ιδιαίτερα για το «Δικαίωμα της Επιστροφής» που θα επέτρεπε σε εκατομμύρια Παλαιστινίους να «ανακηρύξουν πατρίδα τους» μέσα στα όρια του Ισραήλ. Αυτό το άρθρο εξετάζει επίσης και αντικρούει τις αναθεωρητικές απόψεις κλειδιά.

ΚΑΜΠ-ΝΤΕΙΒΙΝΤ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ
Σ’ αυτό άρθρο δεν πρόκειται να ασχοληθούμε με τον Ιούλιο του 2000 που έγινε η Διάσκεψη Κορυφής του Καμπ-Ντέϊντ, διότι «Οι παράμετροι» του Κλίντον και «τα παιγνίδια» είναι πολύ σοβαρότερα. Η καλύτερη ανασκόπηση των γεγονότων στο Καμπ-Ντέϊβιντ είναι γραμμένη από τον Ντένι Ρος, αρχηγό της διαπραγματευτικής αποστολής που δημοσιεύτηκε με τον τίτλο Η χαμένη Ειρήνη του 2004, μακριά από τα Ισραηλινά οράματα υποστηριγμένη από τον ίδιο τον Ρος και πολλούς παρατηρητές. Ο Αραφάτ και η ομάδα του  απέρριψε όλες τις προτάσεις χωρίς να προσφέρει η πλευρά τους λογικές αντιπροτάσεις. Ο Αραφάτ αρνήθηκε με ένταση ότι ο Εβραϊκός Ναός υπήρχε στο Όρος του Ναου και επέμενε ότι ο ναός κτίστηκε στην Ναμπλούς. Το γεγονός ότι ο Αραφάτ δεν μπορούσε να δεχτεί την βασική εβραϊκή ιστορία που εξελίχθηκε στην περιοχή έγινε αντιληπτό τόσο από τους Ισραηλινούς όσο και από τον Κλίντον ως υποτίμηση της νοημοσύνης τους και σημάδι ότι ο Αραφάτ δεν διαπραγματευόταν με πνεύμα καλής θέλησης. Η πλευρά των Παλαιστινίων θεωρούσε ότι οι προσφορές δεν ήταν αρκετές, η αποστολή τους δεν έλαβε τον ανάλογο σεβασμό από τους Αμερικάνους και τους Ισραηλινούς και ότι υποχρεώθηκαν σε μια διαδικασία για να τους παγιδεύσουν. Τον Σεπτέμβριο του 2000, οι Παλαιστίνιοι εξαπέλυσαν την δεύτερη Ιντιφάδα, που διέλυσε τις διαπραγματεύσεις. Υπάρχει μεγάλη διαμάχη για τις αιτίες αυτού του γεγονότος, αλλά και αυτό δεν είναι ο σκοπός αυτού του άρθρου. 

Αργότερα, στον ίδιο χρόνο οι «παράμετροι» του Κλίντον ανέπτυξαν το πακέτο ειρήνης ευνοϊκά προς το μέρος των Παλαιστινίων και με αυτό ακριβώς έχει σημασία να ασχοληθούμε. Όπως δήλωσε η επικεφαλής της Ισραηλινής Αντιπροσωπείας Γκιλάντ Σερ,  οι «παράμετροι ήταν «το υψηλότερο σημείο της όλης Αμερικανικής προσπάθειας να φέρει τις δύο πλευρές κατάσταση μόνιμης συμφωνία;»(4) Μετά την αποτυχία του Καμπ-Ντέϊβιντ και της δεύτερης Ιντιφάντα, ο Κλίντον εμφανίστηκε να ξανακαλεί τις δύο πλευρές, ένα μήνα πριν την λήξη της θητείας του, ελπίζοντας σε ολοκλήρωση της συμφωνίας ειρήνης. Εδώ θα διαπιστώσετε πως ανταποκρίθηκε κάθε πλευρά.

Η Ισραηλινή απάντηση
Ο Πρωθυπουργός Εχούντ Μπάρακ και οι Ισραηλινοί απάντησαν θετικά στις «παραμέτρους» του Κλίντον. Η απάντηση συνοδευόταν με δεδομένα και  λίστες επεξηγήσεων και επιφυλάξεις με ερωτήματα και ισραηλινές θέσεις που δεν ήταν ξεκάθαρες στις «παραμέτρους». Η θετική απάντηση θεωρήθηκε από το Ισραήλ και τους διαπραγματευτές των ΗΠΑ σύννομη με τις «παραμέτρους». Οι Παλαιστίνιοι δεν αμφισβήτησαν την θετική απάντηση του Ισραήλ. Αργότερα σε δημόσιες δηλώσεις ο Μπάρακ ανέφερε ότι δεν θα συμφωνούσε να παραιτηθεί από την κυριαρχία του Ναού στο Όρος, χωρίς αυτά τα λόγια να επηρεάζουν την θετική απάντηση. Ο Κλίντον τόνισε ότι όταν παρέδωσε τις «παραμέτρους» υπήρχαν στο κείμενο διάφορες λύσεις για το θέμα του Ναού στο ΄Ορος και αναγνώρισε ότι πολλές από τις συζητήσεις «δεν αφορούσαν σε πρακτικές διευθετήσεις αλλά σε συμβολικά ζητήματα κυριαρχίας»(5).

Η Γκιλάντ Σερ, αρχηγός της Ισραηλινής ομάδας διαπραγματεύσεων, εξήγησε ότι στις 27 Δεκεμβρίου το πλήρες Ισραηλινό Υπουργικό Συμβούλιο συναντήθηκε για να συζητήσει για  «Παραμέτρους». Μετά από σειρά συναντήσεων και συζητήσεων   το Πρωθυπουργικό γραφείο ετοίμασε ένα κείμενο απάντησης στην πρόταση του Κλίντον «αποδοχής των προτάσεων του ως βάση για την συνέχιση των διαπραγματεύσεων για συμφωνία διαρκούς καθεστώτος, με την προϋπόθεση ότι παραμένουν, όπως είναι, βάση συζήτησης αποδεκτής από τους Παλαιστίνιους. «Η Σερ επιβεβαίωσε ότι το  γράμμα τόνιζε συγκεκριμένες επιφυλάξεις και μια λίστα από διευκρινήσεις αναγκαίες για την σύνταξη της τελικής συμφωνίας, αλλά μέσα στα όρια των «Παραμέτρων».(6)

Ο Ντένις Ρος βεβαίωσε αυτά τα γεγονότα: «Ο Μπάρακ συγκάλεσε το Υπουργικό Συμβούλιο να ψηφίσει την αποδοχή των προτάσεων του Κλίντον με επιφυλάξεις, που ήταν εντός των πλαισίων των «παραμέτρων» και όχι εκτός αυτών. Η Κυβέρνηση Μπάρακ είχε αποδεχτεί προτάσεις που ουσιαστικά θα διχοτομούσαν την Ανατολική Ιερουσαλήμ και την παρουσία των Ενόπλων Δυνάμεων του Ισραήλ στην κοιλάδα του Ιορδάνη και την ίδρυση Παλαιστινιακού σε σχεδόν 97% της Δυτικής ΄Οχθης και 100% στην Λωρίδα της Γάζας».(6)

Ο Πρόεδρος Κλίντον επιβεβαίωσε επίσης αυτό το γεγονός.

«Στις 27 Δεκεμβρίου το Υπουργικό Συμβούλιο του Μπάρακ υπέβαλε τις «Παραμέτρους» με επιφυλάξεις που ήταν εντός των πλαισίων των «Παραμέτρων» και οπωσδήποτε σύννομων με τις διαπραγματεύσεις. Ήταν ιστορική στιγμή: Μια Ισραηλινή Κυβέρνηση δήλωνε ότι για κατακτήσει την ειρήνη, ένα Παλαιστινιακό Κράτος θα ιδρυόταν στο περίπου 97% της Δυτικής Όχθης και υπολογίζοντας την ανταλλαγή σε όλη την Λωρίδα της Γάζας, όπου το Ισραήλ και εκεί διέθετε οικισμούς. Η μπάλα πιά ήταν στο γήπεδο του Αραφάτ.»

Ο Μάρτιν Ίντικ, κύριος διαπραγματευτής της Αμερικανικής ομάδας ανέφερε σε συνέντευξη του 2016 ότι έλαβε την αποδοχή των προτάσεων με FAX στην κατοικία του. Σε μια καυτή συζήτηση με τον δημοσιογράφο Μεχντί Χασάν στο Αλ Τζαζίρα έφερε το συγκεκριμένο θέμα πολλές φορές.

Χασάν: Και οι δύο πλευρές έθεσαν επιφυλάξεις στις «Παραμέτρους» του Κλίντον τον Δεκέμβριο του 2000, όπως καλά γνωρίζετε:

Ίντικ: Όχι, μόνο ο Μπάρακ τις αποδέχτηκε

Χασάν:Αυτό δεν είναι αλήθεια, αλλά θα πρέπει να συμφωνήσουμε ή να διαφωνήσουμε σ άυτό

Ίντικ:Εγώ ήμουν εκεί

Χασάν:Ο.Κ.

Ίντικ:Το FAX που έφθασε στο σπίτι μου με την αποδοχή των «Παραμέτρων» Κλίντον προερχόταν από το γραφείο του Μπάρακ με την επίσημη απόφαση υπογεγραμμένη από τον Πρωθυπουργό. Γι΄αυτό μην μου λέτε ότι δεν γνωρίζω τι αναφέρω.

Η έντονη απάντηση του Ίντικ ενόχλησε έντονα τον Χασάν, μια και ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με την θεωρία του ότι ο Αραφάτ δεν πρέπει να κατηγορηθεί γιατί και οι δύο πλευρές αρνήθηκαν το σχέδιο. Ο τόνος του Χασάν ήταν έντονα  εχθρικός απέναντι στο Ισραήλ σε όλη την διάρκεια της συνέντευξης. Τις επόμενες ημέρες ο Χασάν έγραψε ένα κείμενο αντίθετο με τα λεχθέντα του Ίντικ, χωρίς όμως να παραθέτει καμιά απόδειξη.

Ο Πρίγκιπας της Σαουδικής Αραβίας Μπάνταρ επίσης επιβεβαίωσε την  αποδοχή του Ισραήλ και πρόκειται για μια σημαντική πηγή που είναι αντιπρόσωπος αναμφισβήτητος και ηγέτης του Αραβικού κόσμου. Ήταν ο Μπάνταρ που ο Αραφάτ ήθελε να στέκεται πλάϊ του  την τελευταία ημέρα της διαδικασίας λήψης της απόφασης για να επιβεβαιώσει ότι έχει την σύμφωνη γνώμη των Αραβικών εθνών, Ο Μπάνταρ ανέφερε ότι ο Κλίντον του είπε: Έχω ήδη την Ισραηλινή συμφωνία, όταν ο Αμπού Αμάρ (Αραφάτ) φτάσει εδώ θα ανακοινώσω και την δική του και μόλις φτάσει και ο Μπάρακ θα συναντηθούμε και οι τρεις πλευρές και θα ανακοινώσουμε την συμφωνία ειρήνευσης.(10)

Τελικά, ο Ρόμπερτ Μάλλεϋ, μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας των ΗΠΑ, επίσης επιβεβαίωσε την Ισραηλινή αποδοχή του «Παραμέτρων Κλίντον» παρά τις αναθεωρητικές του απόψεις. Όπως αναφέρεται παρακάτω, ο Μάλλεϋ ανέφερε ραγίσματα στην πορεία των διαπραγματεύσεων και προσπάθειες του Μπάρακ γα να αποτύχει η προσπάθεια και να οδηγήσει τον Αραφάτ να πει ΟΧΙ. Ο Μάλλεϋ και ο έτερος συνεργάτης Χουσεϊν Άγκα δήλωσαν: Είναι βέβαια πέρα από κάθε διαμάχη ότι κατά την διάρκεια που το Ισραηλινό Υπουργικό Συμβούλιο αποδέχτηκε τις «Παραμέτρους¨ του Κλίντον, ο Αραφάτ επωφελήθηκε τον χρόνο, περιμένοντας δέκα ημέρες πριν δώσει την απάντησή του – αργοπορία που κόστισε, δεδομένου του γεγονότος ότι απέμεναν μόνο 30 ημέρες για να λήξει η προεδρεία του Κλίντον (12)

Η ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΑΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Οι Παλαιστίνιοι δεν υπέβαλαν την απάντησή τους πριν από την ημερομηνία που είχε θέσει ο Κλίντον. Όπως εξηγεί ο Ρος « υπήρχαν μόνο ανάμικτα μηνύματα από τους Παλαιστίνιους στις 27 Δεκεμβρίου ο Αιγύπτιος Πρόεδρος Μουμπάρακ συμφώνησε μαζί μας να δοθεί λίγο ακόμα χρόνος στον Αραφάτ και να μην θεωρηθεί η μη-απάντηση ως ΟΧΙ. Ο Πρόεδρος Κλίντον συμφώνησε σε αυτή την πρόταση…(13)

Όποιος διάβαζε  τις Παλαιστινιακές εφημερίδες στις 27 Δεκεμβρίου θα αντιλαμβανόταν ότι οι Παλαιστίνιοι σκόπευαν να απορρίψουν τις παραμέτρους. Ο Ακράμ Χανίγια, σύμβουλος του Αραφάτ, μέλος της ομάδας διαπραγμάτευσης του Καμπ Ντεϊβιντ και αρχισυντάκτης της Παλαιστιακής Αλ-Αγιάμ, έγραψε αυτή την ημέρα ένα κύριο άρθρο με τον τίτλο «Αμερικάνικο γρήγορο φαγητό» σχολιάζοντας τις προθέσεις του Κλίντον και επισημαίνοντας ότι οι παράμετροι ήταν απαράδεκτοι. Το «Δικαίωμα της Επιστροφής» ήταν το κλειδί: «Οι ιδέες του Κλίντον πρότειναν μηχανισμούς επίλυσης του προβλήματος των προσφύγων –  καρδιά του Παλαιστινιακού προβλήματος – ακύρωναν  την διατύπωση του Ψηφίσματος 194 που αναφέρεται στην επιστροφή τους στα σπίτια τους. Αντί γι αυτό προτείνουν επανεγκατάσταση των προσφύγων που επιστρέφουν στο Παλαιστινιακό κράτος, μετανάστευση σε άλλες χώρες ή αποζημιώσεις. (14)

Στις δύο Ιανουαρίου ο Αραφάτ μετέβη στον Λευκό Οίκο για να συναντήσει τον Κλίντον και μετέφερε το μήνυμα ότι οι Παλαιστίνιοι δεν συμφωνούν με τις «παραμέτρους. Ο Ρος εξήγησε: Ήταν προφανές ότι ο Αραφάτ δεν ήταν έτοιμος να λήξει την διαμάχη και ήδη είχε απορρίψει εντυπωσιακά τις ιδέες του Προέδρου. Οι επιφυλάξεις του κατέστρεψαν το σχέδιο απορρίπτοντας επίσης την Δυτική Όχθη που περιλαμβανόταν στην φόρμουλα της Χαράμ, απόρριψη των πλέον βασικών στοιχείων των αναγκών ασφαλείας του Ισραήλ και την πρόταση μας για απελευθέρωση των προσφύγων. ΄Ολοι τους ήταν «δολοφόνοι» του σχεδίου» (15)

Ενώ κάποιοι αναθεωρητές χαρακτηρίζουν την απάντηση του Αραφάτ ως μερικά διφορούμενη, είναι εύκολο να διαπιστωθεί ότι οι Παλαιστινιακές επιφυλάξεις ήταν αρκετά έξω από τις παραμέτρους. Η απάντηση  του Αραφάτ δημοσιεύτηκε την ίδια ημέρα στην Αλ-Αγιάμ, στην ίδια εφημερίδα που τηλεγράφησε ημέρες νωρίτερα την απόρριψη(16) Το γράμμα του Αραφάτ ξεκινάει: Με αυτό το γράμμα αναζητούμε τρόπο να εξηγήσουμε γιατί οι πρόσφατες Αμερικανικές προτάσεις, που προτάθηκαν χωρίς καμία διευκρίνιση, δεν ανταποκρίνονται στις επιθυμητές συνθήκες για   ειρήνευση διαρκείας». Ενώ το μεγάλο γράμμα παραθέτει λίστα διαφόρων σημείων που δεν είναι συμβατά με τις παραμέτρους και πολλές ρήτρες που αφορούν το «Δικαίωμα της επιστροφής» είναι εξόφθαλμες:

Η Αμερικανική πρόταση υποστηρίζει ολοκληρωτικά τις Ισραηλινές θέσεις για το «Δικαίωμα της Επιστροφής» και τελικά θα είναι υπόλογοι στην διακριτική ευχέρεια του Ισραήλ. Είναι σημαντικό σε αυτό το σημείο, να επισημάνουμε την Απόφαση 194, που είναι η βάση της δίκαιης διευθέτησης του προσφυγικού προβλήματος τονίζει την επιστροφή των Παλαιστινίων προσφύγων στα «σπίτια τους» και όχι στην «πατρογονική κοιτίδα τους» ή στη «ιστορική Παλαιστίνη». Η έννοια του δικαιώματος της Επιστροφής συνοψίζεται στην ελευθερία επιλογής: «οι Παλαιστίνιοι θα πρέπει να λάβουν το δικαίωμα να διαλέξουν την γη που θα ζήσουν, περιλαμβανομένων και τα σπιτιών από τα οποία εκδιώχθηκαν. Δεν υπάρχει ιστορικό προηγούμενο λαού που παραιτήθηκε από το πρωταρχικό δικαίωμα να επιστρέψει στα σπίτια τους, από τα οποία εκδιώχθηκαν ή έφυγαν εξ αιτίας του φόβου. Ο Παλαιστινιακός λαός δεν μπορεί να είναι ο πρώτος που θα δημιουργήσει προηγούμενο. Αναγνωρίζοντας το «Δικαίωμα της Επιστροφής» και επιτρέποντας στους πρόσφυγες την ελευθερία επιλογής είναι η προϋπόθεση για τελειώσει η διαμάχη».

Για να τονιστεί η σπουδαιότητα αυτού του πρωταρχικού ζητήματος, στην τελευταία σειρά επαναλαμβάνεται: «Δεν μπορούμε να αποδεχτούμε μία πρόταση που δεν περιλαμβάνει την ίδρυση ενός  βιώσιμου κράτους που δεν εξασφαλίζει το δικαίωμα των προσφύγων να επιστρέψουν στα σπίτια τους»

Μία ακόμα απόδειξη της Παλαιστινιακής θέσης μπορεί να αναζητηθεί στο εσωτερικό υπόμνημα της PLO από την Ομάδα Υποστήριξης των διαπραγματεύσεων της 2ας Ιανουαρίου, την ημέρα που ο Αραφάτ συνάντησε τον Κλίντον. Η πρώτη ρήτρα αναφέρει: «Όποια απόφαση ληφθεί για την Παλαιστινιακή-Ισραηλινή διένεξη πρέπει να είναι συμβατή με τις αποφάσεις 242 και 338 του Συμβουλίου Ασφαλείας και 194 της Γενικής Συνέλευσης και τον διεθνή νόμο. Δεν μπορούμε να αποδεχτούμε μια πρόταση που δεν εξασφαλίζει ούτε ένα βιώσιμο Παλαιστινιακό κράτος, ούτε το δικαίωμα των Παλαιστινίων προσφύγων να επιστρέψουν στα σπίτια τους». Το υπόμνημα ξεκαθαρίζει σαφώς ότι η επιστροφή των Παλαιστινίων απαιτεί την επιστροφή στα σπίτια τους» όπου και αν είναι, όχι στην «γη τους» ή στην «ιστορική Παλαιστίνη». Το υπόμνημα ορίζει επιπλέον ότι το Ισραήλ «παραδέχεται την ευθύνη του» για το πρόβλημα των προσφύγων και απορρίπτει τον χαρακτηρισμό το νέο  Παλαιστινιακό κράτος ως «πατρίδα των Παλαιστινιακού λαού διότι «αυτό το δεδομένο καθιστά άκυρο το δικαίωμα της επιστροφής. «Τελικά στο υπόμνημα περικλείεται η Παλαιστινιακή απόρριψη ότι δεν υπήρξε ποτέ Εβραϊκός Ναός : Στην πρώτη διαμόρφωση αναφορικά με το Χαράμ αποδέχεται ότι το Δυτικό Τείχος είναι ή σημείο ιερό για τον Εβραϊσμό ή το ιερό των Ιερών υπονοεί αποδοχή ότι ο Ναός βρίσκεται σε περιοχή κάτω από το Χαράμ».(17)

Το «ΟΧΙ» του Αραφάτ επιβεβαιώθηκε και δέχτηκε σκληρή κριτική από τον Μπάνταρ σε συνέντευξη που παραχώρησε τον Οκτώβριο του 2020. Ο Μπάνταρ διηγείται πως πέταξε στην Ουάσιγκτον την 1η Ιανουαρίου του 2001 για να συναντηθεί με τον Αραφάτ μαζί με τον Αιγύπτιο Πρέσβυ Ναμπίλ  Φάχμι για να συζητήσουν για την συνάντηση με τον Κλίντον την επόμενη ημέρα. Σύμφωνα με τον Μπάνταρ ο Αραφάτ τόνισε ότι θα πεί ΝΑΙ στον Κλίντον και ζήτησε από τον Μπάνταρ να επικοινωνήσει άμεσα με τον πρίγκηπα Αμπντουλάχ, τον Βασιλιά Χασάν και τον Αιγύπτιο Πρόεδρο Χόσνι Μπουμπάρακ για υποστηρίξουν  την Παλαιστινιακή αποδοχή. Ο Μπάνταρ τον διαβεβαίωσε ότι όχι μόνο αυτοί θα υποστηρίξουν το σχέδιο ειρήνευσης  αλλά και τα κράτη του Κόλπου και η Ιορδανία. Ο Μπάνταρ και ο Φάχμι συναντήθηκαν την επόμενη ημέρα με τον  Αραφάτ και σύμφωνα με τα όσα αποκάλυψε ο Μπάνταρ, μη γνωρίζοντας  ότι ο Αραφάτ τους είπε ψέματα ότι είπε ναι στον Κλίντον, συνεχάρη τον Αραφάτ αλλά στην συνέχεια δέχτηκε τηλεφώνημα από τον Λευκό Οίκο ότι ο Αραφάτ δεν δέχεται. Ο Μπάνταρ απευθυνόμενος στον Κλίντον είπε:» Ο Αμπού Αμάρ (Αραφάτ) ισχυρίστηκε ότι συμφωνεί, Κε Πρόεδρε».Ο Κλίντον απάντησε: «Ψεύδεται, είπε  ότι επιστρέφει σε μισή ώρα και τον περιμέναμε δύο ώρες», Ο Μπάνταρ εξέφρασε την λύπη του για την Παλαιστινιακή απόρριψη»

 « Ήθελα να κλάψω, η καρδιά μου καιγόταν που χάθηκε πάλι ακόμα μία ευκαιρία και ίσως για τελευταία φορά, ήταν σαν τα μάτια μου να παρακολουθούσαν ταινία. Προέκυψε μια ευκαιρία και όμως χάθηκε. Μετά που διαπιστώσαμε ότι πράγματι χάθηκε συμφωνήσαμε ότι αυτό που απορρίψαμε ήταν ήδη απλωμένο στο τραπέζι. Και τότε οι άνθρωποι διαπίστωσαν  ότι δεν υπάρχει τίποτα στο τραπέζι, ξανά και ξανά».

Ο Μπάνταρ αποκάλυψε ότι ζήτησε από τον Κλίντον να μην θεωρήσει τους Παλαιστίνιους υπεύθυνους και ο Κλίντον απάντησε απλώς: «Δεν φτάσαμε σε λύση. Αυτή είναι μια σημαντική αλλαγή, διότι η μη-κριτική του Αραφάτ βοήθησε τους εκρηκτικούς αναθεωρητές ιστορικούς να απαλλάξουν τον Αραφάτ για την απόρριψη του σχεδίου. Το μόνο που μπορούμε να υποθέσουμε είναι αν θα υπήρχε ιστορική διαφορά αν η Σαουδική Αραβία άμεσα έκανε δημόσια γνωστή την άποψή της για τον Αραφάτ και τις επιλογές του»

Οι αναθεωρητές μπορεί να μην συμφωνούν με τα πρόσφατα σχόλια του Μπάνταρ, θεωρώντας τα υπερβολική αντίδραση στον θυμό της Σαουδικής Αραβίας για την Παλαιστινιακή απάντηση στην πρόσφατη συμφωνία ειρήνευσης. Η θεωρία αυτή όμως εύκολα ανατρέπεται αφού ο Μπάνταρ ηχογραφήθηκε να λέει την ίδια ιστορία τον Μάρτιο του 2003 πολύ πριν την σύγκλιση των  ενδιαφερόντων Σαουδικής Αραβίας και Ισραήλ εναντίον του Ιράν  που δημοσιεύτηκε στον The New Yorker (18). Το άρθρο καταγράφει σχόλια του Μπάνταρ για τον Αραφάτ την στιγμή της αλήθειας, στις 2 Ιανουαρίου 2000: «Ελπίζω να θυμάσθε, Κύριε, τι σας είπα. Αν χάσετε αυτή την ευκαιρία, θα πρόκειται για τραγωδία. Θα εξελιχθεί σε έγκλημα». Ο συγγραφέας προσθέτει: Ο Μπάνταρ πίστευε ότι η αποτυχία του Αραφάτ να δεχτεί το σχέδιο τον Ιανουάριο του 2000 ήταν ένα τραγικό  λάθος- ένα έγκλημα. Πραγματικά να αναφέρεται δημόσια μπορεί να  καταστρέψει την πορεία του Παλαιστινιακού ζητήματος, που υιοθετήθηκε από την Σαουδική Αραβία και να χάσει την δυναμική που είχε μέχρι τώρα».

Σε απάντηση της συνέντευξης Μπάνταρ στο Αλ-Ζαζίρα, ο Μάρτιν Ίντικ δημοσίευσε σειρά σχολίων στο Twitter που προσέφεραν χρώμα και επιβεβαιώσεις.

Μπορώ να πιστοποιήσω την ακρίβεια του Μπάνταρ για την αποτυχία του Αραφάτ να αποδεχθεί τις παραμέτρους του Κλίντον τον Δεκέμβριο του 2000. Σημειώστε ότι ο Μπάνταρ επιβεβαιώνει ότι:1. Ο Μπαράκ αποδέχτηκε τις Παραμέτρους Κλίντον. 2.Ο Αραφάτ έλεγε ψέματα στον Σαουδάραβα και τον Αιγύπτιο Πρέσβυ ότι είχε αποδεχτεί τις Παραμέτρους Κλίντον. 3. Αντί να πιέσει τον Αραφάτ ο Μπάνταρ έφυγε. Χρόνια αργότερα ο Βασιλιάς Αμπντουλάχ είπε στον Πρόεδρο Κλίντον ότι λυπάται πολύ που δεν πίεσε τον Αραφάτ να αποδεχθεί τις παραμέτρους Κλίντον. Πληροφορήθηκα κατ΄ευθείαν από τους Αιγύπτιους συμβούλους του Μουμπάρακ ότι και αυτός λυπάται που δεν άσκησε πίεση στον Αραφάτ να δεχθεί. Αυτή είναι η άλλη πλευρά της  ιστορίας του Μπάνταρ. Οι Άραβες ηγέτες ήταν πρόθυμοι να υποστηρίξουν το Παλαιστινιακό ζήτημα αλλά δεν ήταν έτοιμοι να πιέσουν για συμβιβασμό. Φοβούνται την Παλαιστινιακή καταγγελία περισσότερο από την πίεση να δεχθούν κριτική για την ομαλοποίηση των σχέσεών τους με το Ισραήλ. Κατά συνέπεια οι Παλαιστίνιοι  θα ήταν σοφότεροι να χρησιμοποιήσουν την ομαλοποίηση των σχέσεων μέσω της δύναμης των παραχωρήσεων από το Ισραήλ, παρά να αγκιστρωθούν σε πολιτική αντίθετη της ομαλοποίησης που θα τους έφερνε να στέκονται σε αρχές αλλά χάνοντας όλη την Αραβική δύναμη για να αποκτήσουν αυτές τις αρχές»(19)

Όλες οι παραπάνω αποδείξεις θα ήταν αρκετές, αλλά μπορούμε να ρίξουμε μια ματιά στα Παλαιστινιακά σχόλια, που παραδέχονται περήφανα την απόρριψη και τη άρνησή τους να διαπραγματευτούν με λιγότερες προοπτικές από τις μαξιμαλιστικές τους θέσεις. Ο Σάεμπ Ερεκάτ, Παλαιστίνιος διαπραγματευτής και πρόσφατα ηγετική φυσιογνωμία έδωσε συνέντευξη στο Αλ-Τζαζίρα το 2009 (20) και παραδέχτηκε την Παλαιστινιακή απόρριψη του 2000 και 2008 (μια ακόμα κλειδί απόρριψη που δεν αφορά αυτό το άρθρο) διότι ο Παλαιστινιακός κόσμος δεν θα δεχόταν τίποτα λιγότερο από το 100% των απαιτήσεών τους.

Είναι αλήθεια ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίστηκαν για αρκετά χρόνια, αλλά δεν ξέρετε ότι ο Πρόεδρος Αραφάτ ήταν πολιορκημένος στο Καμπ-Ντέϊβιντ και «δολοφονήθηκε» άδικα, μόνο γιατί προσκολήθηκε στην Ιερουσαλήμ και αρνήθηκε να επιτρέψει στα Ισραηλινά μέτρα να δώσουν  στους Ισραηλινούς οποιοδήποτε δικαίωμα ή στους Παλαιστίνιους οποιαδήποτε υποχρέωση? Οι Παλαιστίνιοι διαπραγματευτές θα μπορούσαν να είχαν υποχωρήσει το 1994, 1998, ή το 2000.

Επιτρέψτε μου να αναφερθώ σε δύο ιστορικά γεγονότα, αν και θα αποκαλύψω ένα μυστικό. (Προστίθεται ένταση) Στις 23 Ιουλίου 2000, σε συνάντησή του Προέδρου Αραφάτ στο Καμπ-Ντέϊβιντ, ο Πρόεδρος Κλίντον είπε:» Θα είσαι ο πρώτος Πρόεδρος του Παλαιστινιακού Κράτος, μέσα στα σύνορα του 1967, δώσε και πάρε, υπολογίζοντας την ανταλλαγή εδαφών και την Ανατολική Ιερουσαλήμ πρωτεύουσα του Παλαιστινιακού Κράτους, αλλά σε θέλουμε να σταθείς σαν θρήσκος άνθρωπος που αναγνωρίζει ότι ο Ναός του Σολομώντα βρισκόταν κάτω από το Χαράμ Αλ Σαρίφ. Ο Γιασέρ Αραφάτ απάντησε στον Κλίντον δυνατά: «Δεν θα γίνω προδότης. Κάποιος θα βρεθεί να απελευθερώσει μετά από 10, 50 ή 100 χρόνια την Ιερουσαλήμ, που δεν θα είναι παρά η πρωτεύουσα του Παλαιστινιακού κράτους και δεν θα υπάρχει τίποτα κάτω ή επάνω από το Χαράμ Αλ Σαρίφ εκτός από τον Αλλάχ. Αυτή είναι η αιτία που ο Γιασέρ Αραφάτ βρέθηκε πολιορκημένος και γιατί «σκοτώθηκε» άδικα». 

Ο Ερεκάτ ανέφερε δύο φορές την ιδέα ότι οι Παλαιστίνιοι δεν «βρίσκονται σε αγορά ή παζάρι» υπαινίσσοντας ότι η έννοια της διαπραγμάτευσης όποιας απόλυτης απαίτησης είναι ακατάληπτη.

Αχμέτ Κιουρέϊ γνωστός και ως Αμπού Άλα, ένας άλλος Παλαιστίνος διαπραγματευτής επιβεβαίωσε στον αρθρογράφο Ντέϊβιντ Μπρουκς σε συνέντευξη τον Ιούλιο του 2001 ότι ήταν στις προθέσεις να μην απαντήσουν με δική τους πρόταση και ότι απλώς περίμεναν το Ισραήλ να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις τους, δεδομένου ότι το Ισραήλ ήταν που διέπραξε εγκλήματα στο όνομα του Σιωνισμού. Ο Κιουρέϊ είπε: «Δεν μπορώ να δώσω προτάσεις… Είναι αδύνατον από τώρα και για 1000 χρόνια  οι Παλαιστίνιοι να μειώσουν το μέγεθος τους από από τα σύνορα του 1967… Είναι σαν να μου λέτε  πόσα κιλά να αφαιρέσω από το σώμα μου. Αυτό δεν θα συμβεί ποτέ». (21)

Ο Ακράμ Χανίγια, μέλος της Παλαιστινιακής διαπραγματευτική ομάδας εκείνη την περίοδο, μαγνητοφώνησε τις συναντήσεις και τις δημοσίευσε με τον τίτλο Τα γράμματα του Καμπ Ντέϊβιντ. Αν και το ημερολόγιο επικεντρώθηκε στις πρώτες συνόδους του Καμπ Ντέϊβιντ, η γλώσσα ξεκαθάρισε την απόλυτη στάση των Παλαιστινίων καθ΄όλη την διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Για το θέμα των αρχικών προσφύγων, έγραψε ο Ακράμ Χανίγια:

«Ήταν περίεργο που το Ισραήλ εξακολουθούσε να αρνείται το έγκλημα. Υπάρχει πλήρης άρνηση της Νάκμπα και της Ισραηλινής ευθύνης που την προκάλεσε. ΄Ηταν ο Παλαιστίνιος διαπραγματευτής που έπρεπε να πεισθεί ότι δεν υπήρξε σφαγή και απόπειρες τρομοκρατίας, εκδιώξεων, ανατινάξεις σπιτιών. Και ακόμα ότι τα Αραβικά κράτη έπρεπε να κατηγορηθούν για την Νάκμπα, όπου σύμφωνα με το Ισραήλ έπεισε τους Παλαιστίνιους να αφήσουν τα σπίτια τους και να περιμένουν την απελευθέρωση!! Το Ισραήλ δεν δέχτηκε να αναλάβει ηθική και νομική ευθύνη για την Νάκμπα. Υπήρξε μόνο μια διάθεση κα εκφράσει την λύπη του για ότι συνέβη στους Παλαιστίνους ως αποτέλεσμα του Αραβο-Ισραηλινού πολέμου του 1948. Και από το γεγονός ότι το δικαίωμα της επιστροφής ήταν ταμπού για το Ισραήλ, ισοδύναμο με μια προκήρυξη πολέμου για την καταστροφή του Ισραήλ, δημιούργησε απόρριψη οργάνωσης χρονοδιαγράμματος για την εφαρμογή της επιστροφής. Το μόνο για το οποίο  θα μπορούσε το Ισραήλ να συζητήσει ήταν αποζημιώσεις για τους πρόσφυγες, όχι από την τσέπη του αλλά από την διεθνή κοινότητα, κομμάτι από τις ενισχύσεις θα έπρεπε να δοθεί για αποζημίωση των Εβραίων που έφθασαν στο Ισραήλ από τις Αραβικές χώρες. Το Ισραήλ συμφώνησε μόνο να επιτρέψει σε πολλές χιλιάδες να επιστρέψουν στο διάστημα δέκα χρόνων για ενωθούν με τις οικογένειές του και για ανθρωπιστικούς λόγους. (22)

Τα γράμματα του Καμπ-Ντέϊβιντ συνόψισαν την τελική πρόταση σ΄αυτό το θέμα, προτείνοντας στον Κλίντον να την θεωρήσει σαν απάντηση στις παραμέτρους. (23)

  • Ενίσχυση του δικαιώματος κάθε Παλαιστίνιου πρόσφυγα να επιστρέψει σπίτι του, όπως έχει καταγραφεί στην απόφαση του ΟΗΕ
  • και θα ξεκινήσει την εφαρμογή επιστροφής των προσφύγων από τον Λίβανο και τελικά την διαμόρφωση χρονοδιαγράμματος που θα περιλαμβάνει αριθμό για την επιστροφή όσων επιθυμούν
  • Άρνηση να συζητηθεί το ζήτημα των Εβραίων που εγκατέλειψαν τα Αραβικά κράτη και των αποζημιώσεων τους (24)

Τελικά, το ημερολόγιο επιβεβαιώνει την άρνηση του Αραφάτ για την ύπαρξη εβραϊκής ιστορίας: « Ο Αραφάτ συχνά εντρυφούσε σε μακρές εξηγήσεις με τον Αμερικανό οικοδεσπότη για την ιστορία και την θρησκεία, για τον Ναό Αλ-Ακσα και αρνούμενος τις υποτιθέμενες θεωρίες του Ισραήλ για την πιθανή ύπαρξη του  Εβραϊκού  Ναού. (24)

ΕΠΑΚΟΛΟΥΘΑ
Στις 3 Ιανουαρίου, 2001 The New York Times μετέδωσαν ότι ο Αραφάτ επέστρεψε στην Μέση Ανατολή «ακολουθούμενος από δημοσιεύματα, ότι  ήταν προετοιμασμένος να δεχθεί, αλλά με επιφυλάξεις.(25)΄Ήταν άγνωστο στον υπόλοιπο κόσμο σε αυτό το στάδιο, τι ακριβώς συνέβαινε. Το άρθρο παραδέχεται ότι μία από τις επιφυλάξεις ήταν ότι  θα επιτρεπόταν στους Παλαιστίνιους «να επιστρέψουν στο Παλαιστινιακό κράτος, αλλά όχι στα σπίτια που είχαν στο Ισραήλ» που σημαίνει «πλήρη αποδοχή του Ισραηλινού σχεδίου¨. Ο Σήγουερτ, Κυβερνητικός εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου ανέφερε: «Ο Αραφάτ δήλωσε στον Πρόεδρο ότι αποδέχεται τις προεδρικές παραμέτρους. Ταυτόχρονα εκφράζει κάποιες επιφυλάξεις. Αυτό σημαίνει ότι και δύο πλευρές έχουν τώρα αποδεχθεί τις ιδέες του Προέδρου αν και έχουν επιφυλάξεις. Αυτό δείχνει ένα βήμα εμπρός.» Ο Σήγουεντ αρνήθηκε να αποκαλύψει τις επιφυλάξεις κάθε πλευράς αν και το γράμμα του Αραφάτ ήταν ήδη δημοσιοποιημένο και επιπλέον ήταν φανερό ότι αρνείτο να δεχτεί την εφαρμογή των Παραμέτρων για το κομμάτι που αφορά το «Δικαίωμα της Επιστροφής».

Τα σχόλια του Σήγουερτ συχνά χρησιμοποιούνται από  τους αναθεωρητές σαν απόδειξη ότι όπως ο Μπάρακ αποδέχτηκε το σχέδιο με επιφυλάξεις αλλά μέσα στα όρια των παραμέτρων. Ο Κλίντον έδειχνε να καλύπτει τον Σήγουερτ αναφορικά με την πολιτική του Ισραήλ στο Φόρουμ της 8ης Ιανουαρίου. «Και οι δύο, ο Πρωθυπουργός Μπάρακ και ο Πρόεδρος Αραφάτ έχουν αποδειχτεί αυτές τις παραμέτρους σαν βάση για μεγαλύτερη προσπάθεια. Και οι δύο έχουν εκφράσει κάποιες επιφυλάξεις. Μετά από αίτημά τους, θα χρησιμοποιήσω τον χρόνο που  διαθέτω πριν λήξει η θητεία μου, να φέρω κοντά τις διαφορές μεταξύ των δύο μερών, σε όσο το δυνατόν ευρύτερο  επίπεδο προσέγγισης» (26)

Γιατί ο Σήγουερτ και ο Κλίντον δήλωσαν ότι ο Αραφάτ αποδέχτηκε το σχέδιο με επιφυλάξεις, χωρίς να αποκαλύψουν ποιες ήταν αυτές, όταν βρίσκονταν έξω από τα όρια των παραμέτρων, την στιγμή που οι Σαουδάραβες και άλλοι  γνώριζαν ήδη ότι το πλάνο ειρήνευσης ήταν ήδη νεκρό? Διότι υπήρχε ακόμα χρόνος πριν λήξει η θητεία του Κλίντον και υπήρχε μια υποψία ελπίδας ότι η μπορούσε να ήταν δυνατή η επίτευξη συμφωνίας των δύο πλευρών. Η πιθανότητα αυτή επιβεβαιώθηκε σε συνέντευξη τύπου που έδωσε ο Ρίτσαρντ Μπούσερ, εκπρόσωπος του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ στις 3 Ιανουαρίου 2001. Ο Μπούσερ δήλωσε ότι δεν μπορούσε να χαρακτηρίσει τι ακριβώς αντιπροσωπεύουν οι επιφυλάξεις αλλά ότι οι διαπραγματευτές θα συνεχίσουν,  θα «δουλεύουν ο καθένας από την πλευρά του τις επιφυλάξεις τους, και μένει να διαπιστωθεί   αν θα τα καταφέρουμε να συμφιλιωθούν». Παρά τα σχόλια του ο Σήγουερτ δεν αποκάλυψε στο κοινό την αλήθεια που ήξεραν ο Κλίντον, ο Μπάρακ, ο Μπάνταρ και άλλοι, που ήταν ότι ο Αραφάτ είχε απορρίψει τις παραμέτρου».

Την επόμενη ημέρα φάνηκε ότι οι παρατηρητές αντιλήφθηκαν την κατάσταση, πιθανότατα είχαν την ευκαιρία να διαβάσουν εκ νέου το γράμμα του Αραφάτ που δημοσιεύτηκε στον Παλαιστινιακό τύπο. Στις 4 Ιανουαρίου The New York Times το άρθρο του εκδότη δημοσιεύτηκε περιλαμβάνοντας τα ακόλουθα:

«Το Ισραήλ και οι Παλαιστίνιοι έχουν αποδεχθεί υπό όρους τις προτάσεις του Προέδρου Κλίντον για ειρήνευση στην Μέση Ανατολή ως βάση για περαιτέρω διαπραγματεύσεις. Αλλά ο Πρόεδρος Γιασέρ Αραφάτ εμφανίστηκε σκεπτικός  με επιφυλάξεις, που στο στάδιο του τελικού συμβιβασμού τις επόμενες 2,5 εβδομάδες μπορεί να αποδειχθούν πέραν της προσέγγισης… οι Παλαιστίνιοι έχουν δημοσιεύσει επιφυλάξεις που φαίνεται ότι ανοίγουν πάλι το τρία κύρια ζητήματα – Ιερουσαλήμ, πρόσφυγες και οικισμούς». (28)

Ο Κλίντον τόνισε ότι θα διαθέσει τον υπόλοιπο χρόνο της θητείας να γεφυρώσει της διαφορές και πράγματι οι Παλαιστίνιοι και οι Ισραηλινοί διαπραγματευτές, που ήδη είχαν επιστρέψει στην Μέση Ανατολή, συνέχισαν να συναντιούνται. Ο Σλόμο Μπεν-Αμι, Ισραηλινός διαπραγματευτής στην τελευταία συνάντηση είπε στους Παλαιστίνιους: «Όλες οι επιφυλάξεις σας είναι πέρα από το σκεπτικό των προεδρικών παραμέτρων, που σημαίνει ότι δεν ενδιαφέρεσθε να ολοκληρώσετε την διαδικασία κάτω από την ηγεσία του Προέδρου Κλίντον. Ντροπή. Διανύσαμε μακρύ δρόμο. Ανανεώσαμε της διαπραγματεύσεις μετά την κατηγορηματική δήλωση του Αραφάτ ότι επιθυμεί να φτάσει σε συμφωνία. Εδώ αποδεικνύετε το αντίθετο και μάλλον προσπαθείτε να διαπραγματευτείτε με τις ίδιες τις παραμέτρους». (29)

Ο Ντέννις Ρος πρότεινε να πετάξει στην Μέση Ανατολή να βοηθήσει με κομμένη ανάσα σε μια τελευταία προσπάθεια. Ο Μπάρακ συμφώνησε με την ιδέα, αλλά ο Αραφάτ απάντησε ότι δεν ήταν διαθέσιμος, διότι ήδη είχε οργανωθεί συνάντηση με τον Πρόεδρο της Τυνησίας Αμπού Αλί. Ο Ρος εξήγησε ότι «αυτή η στάση είναι ένα ακόμα ΟΧΙ» «Πόσες φορές θα πρέπει να μας πει ΟΧΙ ο Αραφάτ πριν συνειδητοποιήσουμε ότι εννοεί ΟΧΙ? Πόσες φορές θα βρίσκει δικαιολογίες? Όσοι ισχυρίζονται ότι δεν περισσεύει χρόνος αγνοούν τις πολλές ευκαιρίες που ο Αραφάτ απέρριψε… Αγνοούν τις έμπρακτες απορρίψεις των προσδοκιών του Κλίντον». (30)

Με τον χρόνο να τρέχει η διαδικασία ειρήνευσης φαινόταν να ναυαγεί. Μετά που έληξε η θητεία του Κλίντον οι δύο πλευρές συνέχισαν να συναντιούνται στην Τάμπα της Αιγύπτου προσπαθώντας να σώσουν κάτι. Ενώ η γενική ατμόσφαιρα περιγραφόταν ως θετική, δεν υπήρχε καμιά ελπίδα ότι ξαφνικά θα εμφανιζόταν σχέδιο μετά την απόρριψη του Αραφάτ. Η θητεία του Μπάρακ έληγε και ο μόλις εκλεγείς Πρόεδρος Μπους είχε επικεντρωθεί σε άλλες προτεραιότητες. Οι Ισραηλινοί θεωρούσαν ακόμα ότι οι παράμετροι ήταν «σχέδιο μόνιμης λύσης» αλλά ήταν προφανές ότι οι Παλαιστίνιοι δεν επρόκειτο να συμφωνήσουν σε κάτι που μόλις είχαν απορρίψει μια εβδομάδα νωρίτερα. (31) Ο Αραφάτ κινήθηκε γρήγορα, σε ένα λόγο του στο Διεθνές Φόρουμ του Νταβός στις 28 Ιανουαρίου 2001, κατηγόρησε σκληρά το Ισραήλ για αποτρόπαια εγκλήματα όπως λιμό των Παλαιστινίων, εξολόθρευση με μειωμένο ουράνιο και βάρβαρες επιθέσεις ιδιαίτερα εναντίον παιδιών. Ο λόγος έγινε ακόμα πιο απαράδεκτος όταν ο Σιμόν  Πέρεζ λίγα λεπτά νωρίτερα είχε μιλήσει με ζεστά και ελπιδοφόρα λόγια όταν ο ίδιος ο Αραφάτ του ζήτησε να προηγηθεί ο δικός του λόγος. (32)

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Η κοινή αποδοχή της συμφωνίας των παραμέτρων του Κλίντον, θα έδινε ένα τέλος στην λήξη της διαμάχης? Δεν έχουν κανένα τρόπο να το διαπιστώσουμε, αλλά η άρνηση των Παλαιστινίων εξασφάλισε την αποτυχία. Οι Κλίντον, Μπάρακ, Πρίγκηπας Μπάνταρ και ο Ρος αρχηγός της διαπραγμάτευσης των ΗΠΑ μεταξύ αυτών, συμφωνούν ότι η άρνηση του Αραφάτ ήταν ένα ιστορικό λάθος, μια «τραγωδία» σύμφωνα με τον  Μπάνταρ. Ο Κλίντον ανοιχτά είπε στον Αραφάτ «Δεν είμαι σπουδαίος άνθρωπος. Είμαι μια αποτυχία, που μου την προκάλεσες εσύ» (33) δήλωσε ο Ρος.

Φτάσαμε στο τέλος? Ήταν οι Παλαιστίνιοι διαπραγματευτές πρόθυμοι ή ήταν τα λαθη του Μπάρακ και του Κλίντον? Όχι, ο καθένας παρά τα τακτικά του λάθη, ήταν έτοιμος να αντιμετωπίσει τις ιστορικές συνθήκες και την μυθολογία. Μόνο ένας ηγέτης ήταν ανίκανος ή δεν διέθετε την θέληση να αντιμετωπίσει την ιστορία και θα μπορούσε και   την μυθολογία, ο Γιασέρ Αραφάτ». (34)

Η σπουδαιότητα αυτής της αλήθειας πίσω από αυτά τα γεγονότα καθρεφτίζεται στην πρόσφατη συνέντευξη του Μπάνταρ. Γιατί ο Μπάνταρ επαναφέρει τώρα τις παραμέτρους του Κλίντον? Διότι εμφανίζονται μεταλλάξεις στον Αραβικό κόσμο, συγκεκριμένα οι πρόσφατες συμφωνίες ειρήνευσης. Η Σαουδική Αραβία υποστήριξε αυτές τις συμφωνίες και επιπλέον άνοιξε τον εναέριο χώρο της στην Ισραηλινή αεροπορία. Φαίνεται ευρύτατα ότι η Σαουδική Αραβία θα ομαλοποιήσει σχέσεις με το Ισραήλ σύντομα. Κάποιες κριτικές διαφωνούν πιστεύοντας ότι παραμελούν τις ανάγκες των Παλαιστινίων, όταν το κλειδί των Παλαιστίνων διαπραγματευτών έχει αποσυρθεί, ότι οι Άραβες εγκατέλειψαν το Παλαιστινιακό ζήτημα. Πράγματι οι Παλαιστίνιοι απελευθέρωσαν την οργή τους για την «ομαλοποίηση» επικαλούμενοι κινήσεις «πισώπλατα μαχαιρώματα» και «κατάφωρη επίθεση» των δικαιωμάτων τους. (35) Οι Σαουδάραβες κουρασμένοι από τις ύβρεις αποφάσισαν να επανεκτιμήσουν το τραγικό λάθος του Αραφάτ και την πραγματικότητα για την μακρόχρονη υποστήριξη του Παλαιστινιακού ζητήματος.

Εκείνο που είναι πέραν πάσης αμφιβολίας είναι ότι ο Μπάρακ και οι Ισραηλινοί αποδέχτηκαν τις παραμέτρους Κλίντον και ήταν έτοιμοι να υπογράψουν ένα οριστικό τέλος στην διαμάχη, ενώ ο Αραφάτ και οι Παλαιστίνιοι απέρριψαν τις παραμέτρους. Η αποδοχή του Μπάρακ στα πλαίσια των παραμέτρων είχε επιβεβαιωθεί από τους «παίκτες κλειδιά». Η απόρριψη του Αραφάτ έχει εξεταστεί και επανεξεταστεί από όλους τους κύριους συμμετέχοντες που αναφέρθηκαν ήδη.

Αν οι Αμερικάνοι έκαναν λάθος στην διαδικασία των διαπραγματεύσεων, ήταν στην προσπάθειά τους να αντιληφθούν οι Παλαιστίνιοι όλες τις ανάγκες τους κατά γράμμα και ότι δεν υπήρχε καμία πρόθεση να απομακρυνθούν ούτε χιλιοστό. Πως μπορεί κάποιος να περιμένει τελική συμφωνία ειρήνευσης όταν οι Παλαιστίνιοι αρνήθηκαν να παραδεχθούν ακόμα και την εβραϊκή ιστορία στους Αγίους Τόπους και επέμεναν ότι στο τελική συμφωνία έπρεπε να επιτρέψουν την ίδρυση δύο κύριων Παλαιστινιακών κρατών. Ο Τόμας Φρήντμαν μίλησε λίγες εβδομάδες αφού έληξε η θητεία του Κλίντον:

Ο Μπάρακ προσέφερε στον κ. Αραφάτ 94% της Δυτικής ΄Οχθης για να ιδρυθεί Παλαιστινιακό κράτος, και επιπλέον αποζημιώσεις, περισσότερο  του 6% και την μισή Ιερουσαλήμ και επανίδρυση και επανεγκατάσταση στην Παλαιστίνη των Παλαιστινίων προσφύγων. Και ο κ. Αραφάτ όχι μόνο είπε όχι, αλλά αποκάλεσε το Ισραήλ «φασιστικό» και τον Μπάρακ να πολεμάει για επανεκλογή. Θα μπορούσε να είναι σαν τον Ντε Γκλωλ που πρότεινε να αποσυρθεί από την Αλγερία και οι Αλγερινοί είπαν: Ευχαριστούμε. Είσθε φασίστας. Το βέβαιο είναι ότι θα πάρουμε όλη την Αλγερία, αλλά δεν θα σταματήσουμε τον πόλεμο μέχρι να κατακτήσουμε το Μπορντώ, την Μασσαλία αλλά και την Νίκαια.» (36)

Λιγότερο συζητήθηκε ο αποφασιστικός τρόπος των Παλαιστινίων, που τους επιτρέπει να κάνουν το ένα λάθος πάνω στο άλλο, να απορρίπτουν το ένα σχέδιο, μετά το άλλο χωρίς συνέπειες. Όπως εξήγησε πρόσφατα ο Ρος αναφορικά με τον χαρακτηρισμό του Μπάνταρ «έγκλημα» την απόρριψη από τον Αραφάτ του σχεδίου:

Μετά την απόρριψη των παραμέτρων του Κλίντον, και άλλες Αραβικές φωνές ήχησαν παρόμοια ή και πιο δραματικά κατά την γνώμη μου. Αλλά κανένας δεν ήταν έτοιμος να μιλήσει δημόσια. Κανένας δεν ήταν έτοιμος να ασκήσει κριτική στην απόφαση του Αραφάτ ή να αντιμετωπίσει την Παλαιστινιακή παραποιημένη ιστορία για ότι τους προσφέρθηκε. Αυτό έγινε τότε – όταν οι Παλαιστίνιοι περιέγραφαν την διπλωματία μονόπλευρα και προσπαθώντας να οδηγήσουν τις Αραβικές φυσιογνωμίες να μην προκαλέσουν την ιστορία τους, ακόμα και γνωρίζοντας ότι είναι λανθασμένη. Αλλά αυτό αποκαλύπτεται τώρα και το Μεσανατολικό τοπίο αλλάζει, όσον αφορά το Παλαιστινιακό ζήτημα. Αυτό που ήταν απίθανο να περάσει από το νου μας δεν υπάρχει πια. Ο φόβος ότι οι Παλαιστίνιοι θα αντιτίθεντο στην Αραβική ηγεσία ότι δήθεν πρόδωσαν τις εθνικές φιλοδοξίες των Παλαιστινίων δεν υπάρχει πια.

Οι Σαουδάραβες και άλλοι δεν υποκύπτουν πια στα χατήρια των Παλαιστινίων. Εάν οι Παλαιστίνιοι ηγέτες δεν παραδεχτούν ποτέ τα λάθη τους ή αναρωτιούνται γιατί έχασαν ευκαιρίες, δεν θα μπορέσουν ποτέ να μάθουν και να αλλάξουν την συμπεριφορά τους. Οι διαπραγματευτές τους όμως ήξεραν. Τον προηγούμενο χρόνο, ένας πρώην Παλαιστίνιος διαπραγματευτή, απελπισμένος για την τρέχουσα πραγματικότητα, εξέφρασε τον  ευσεβή του   πόθο  λέγοντάς μου: « Μπορείς να φανταστείς που θα βρισκόμασταν εάν είχαμε αποδεχτεί τις παραμέτρους του Κλίντον?» (37)

Οι συνήθεις συκοφάντες του Ισραήλ σκιαγραφούν τα πρόσφατα σχέδια ειρήνευσης με τα Αραβικά κράτη σαν ένα βήμα πίσω στην επίτευξη Ισραηλινο - Παλαιστινιακής ειρήνης.  Πρόκειται για το ακριβώς αντίθετο – μόνο όταν οι Παλαιστίνιοι πιεστούν να αποδεχτούν την πραγματικότητα και χάσουν την υποστήριξη για τις μαξιμαλιστικές θέσεις τους, θα είναι περισσότερο πιθανόν να δεχτούν τον απαραίτητο συμβιβασμό για οριστικό τέλος της διαμάχης. Δεν φαίνεται πάντως να κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση γρήγορα. Στην πραγματικότητα, στις 28 Οκτωβρίου 2020  ποστάρισμα στο Facebook στην σελίδα της Φατάχ εκπροσωπόντας το πολιτικό κόμμα του Πρόεδρου Μαχμούτ Αμπάς κατάγγειλε σχέδια ομαλοποίησης του Ισραήλ με χάρτες που περιελάμβαναν όλο το Ισραήλ – κάνοντας πάλι σαφές ότι οι Παλαιστίνιοι αρνούνται την ύπαρξη του Εβραϊκού κράτους σε οποιαδήποτε σύνορα και παραμένουν «παντρεμένοι με τους μαξιμαλιστικούς σκοπούς τους. (38)

ΠΩΣ ΤΑ ΜΕΣΑ ΑΝΕΣΤΡΕΨΑΝ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΤΟΥ ΑΡΑΦΑΤ
Παρά τις συντριπτικές αποδείξεις, οι αναθεωρητές απέρριψαν ή υποτίμησαν ευρέως ότι ο Αραφάτ και οι Παλαιστίνιοι απέρριψαν τις παραμέτρους των Κλίντον και Μπάρακ, όταν οι Ισραήλ τις είχε δεχθεί, στην προσπάθειά τους να κατηγορήσουν το Ισραήλ.

Ο ρόλος των μέσων σ΄αυτή την ιστορική αναθεώρηση είναι βασικός. Αν και πολλά δίκτυα αναφέρθηκαν στην απόρριψη του Αραφάτ σαν έκτακτη ανακοίνωση μόλις έγιναν τα γεγονότα, πολύ γρήγορα οι αφηγητές άλλαξαν την απεικόνιση της Παλαιστινιακής απάντησης ως περισσότερο ασαφή ή ότι και οι δύο πλευρές αρνήθηκαν τις παραμέτρους μέσω των επιφυλάξεών τους. Άλλοι αφηγητές δέχονται ότι ο τρόπος που ο Αραφάτ απέρριψε τις παραμέτρους αλλά οι διαπραγματεύσεις από την αρχή ήταν τόσο προβληματικές και κολλημένες εναντίον των Παλαιστινίων που τελικά ο Αραφάτ δεν πρέπει να θεωρηθεί υπεύθυνος για την δική του απόρριψη. Πιο εξωφρενικές αναφορές επαναλαμβάνουν το ψέμα του Αραφάτ ότι το σχέδιο παραχώρησε  στους Παλαιστίνιος «BANTUSTANS «απομονωμένες γεωγραφικά εθνικές εστίες» που παραπέμπει στον τρόπο που συμπεριφέρονταν  στους Μαύρους την εποχή του  Απάρχαϊντ στην Νότιο Αφρική. Ο Ντέννις Ρος απέκρουσε αυτό το ψέμα, ως ιδιαίτερα υβριστικό, επισημαίνοντας ότι με 97% της επικράτειας δεν μπορούσαν να υπάρχουν ούτε καντόνια, ούτε απομονωμένες ή περιφραγμένες περιοχές και ανεξάρτητα σύνορα με την Αίγυπτο και την Ιορδανία.

Ο αναθεωρητισμός του σήμερα για το Καμπ-Ντέϊβιντ και τις παραμέτρους του Κλίντον γενικώς προωθείται από Δυτικούς συγγραφείς που «ξεκαθαρίζουν» την Παλαιστινιακή απόρριψη και προσφέρουν πλήρη κάλυψη στον Αραφάτ. Είναι ένα φαινόμενο που η Εϊνάτ Γουίλφ, πρώην μέλος της Ισραηλινής Βουλής έχει χαρακτηρίσει ως «Δυτικό τρόπο σκέψης» ή τάση των πολιτικών, αναλυτών και δημοσιογράφων της Δύσης να εξηγήσουν στον κόσμο «τι ακριβώς εννοούν οι Παλαιστίνιοι». (39) Στο κείμενο των παραμέτρων ο Δυτικός τρόπος σκέψης λέει ότι ακόμα και αν οι Παλαιστίνιοι προφορικά και γραπτά κάνουν συνεχώς σαφές το «Δικαίωμα της Επιστροφής» στην ουσία επιτρέπει σε όλους τους Παλαιστίνιους να εισέλθουν στο Ισραήλ χωρίς περιορισμούς. Πραγματικά δεν το εννοούν με αυτό τον τρόπο. Αντί να αντιληφθούν οι Παλαιστίνιοι ότι πρακτικά δεν θα υπάρξει μαζική μετανάστευση Παλαιστινίων στο Ισραήλ και ότι τα αιτήματά τους είναι κυρίως συμβολικά. Υπάρχουν πολλοί αναθεωρητές συγγραφείς, αλλά γενικά όλοι  αναφέρονται σε ένα όμοιο σύνολο δικαιολογιών για να απαλλάξουν τον Αραφάτ και σπανίως επικαλούνται Παλαιστινιακά ντοκουμέντα και αξιωματούχους, που είναι έτοιμοι να παραδεχτούν ότι είπαν όχι στα σχέδια ειρήνευσης διότι δεν ικανοποιήθηκε το 100% των αιτημάτων τους. Το άρθρο θα ανακεφαλαιώσει τις απόψεις των πρώτων αναθεωρητών Ρόμπερτ Μαλεϋ, Χουσεϊν Αγκα και Ντέμπορα Σόνταγκ. Μεταγενέστεροι αναθεωρητές επιλέγουν αυτούς τους συγγραφείς για τις θεωρίες τους.

Ρόμπερτ Μάρλεϋ και Χουσείν Αγκα
Μία από τις πρώτες αναθεωρητικές απόψεις γράφτηκε από τους Ρόμπερτ Μάρλεϋ και Χουσείν Αγκα, που έχουν συνεργαστεί και έγραψαν μαζί αναρίθμητα άρθρα όλα αυτά τα χρόνια. Ο Μάρλεϋ ήταν μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας στο Καμπ-Ντέϊβιντ και ειδικός βοηθός για Αραβο-Ισραηλινά ζητήματα του Κλίντον από το 1998-2001 και εμπνέει εμπιστοσύνη διότι είναι εκ των έσω. Όμως ο Αγκα, σύμβουλος για δεκαετίες των Παλαιστινίων τόσο του Αραφάτ, όσο και του Αμπάς, δεν μπορεί να θεωρηθεί αμερόληπτος παρατηρητής.

Το κύριο άρθρο των Μάρλεϋ και Άγκα δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του 2001, πολλούς μήνες μετά την λήξη των διαπραγματεύσεων. (4) Οι συγγραφείς απέδωσαν την αποτυχία των διαπραγματεύσεων στους Αμερικανούς και τους Ισραηλινούς, παραθέτοντας μακριά λίστα λαθών και παραλείψεων, που χρησιμοποιήθηκαν για να περιορίσουν τον Αραφάτ και τους Παλαιστινίους. Συμφωνούν ότι η εκκίνηση της διαδικασίας από τον  Κλίντον τον Δεκέμβριο του 2000 έδειξε ότι η απόσταση από το Καμπ-Ντέϊβιντ ήταν πράγματι αξιόλογη και σχεδόν όλη στην πλευρά των Παλαιστινίων. Γράφουν τα παρακάτω αναφορικά με τιςρ παραμέτρους:

Διαφορετικά από το Καμπ-Ντέϊβιντ και όπως απεδείχθη του πήρε χρόνο  να αντιδράσει  και από την διφορούμενη αντίδραση. Ο Αραφάτ σκέφθηκε πολύ πριν παραδώσει την απάντησή του. Αλλά στο τέλος, μερικά από τα άτομα που τον ταλαιπώρησαν τον Ιούλιο, επέστρεψαν τον Δεκέμβριο να τον στοιχειώσουν. Στο Καμπ-Ντέϊβιντ, ο Κλίντον δεν παρουσίασε τους όρους του τελικού σχεδίου, αλλά μάλλον τις «παραμέτρους» μέσω των οποίων θα επιταχυνθούν οι τελικές διαπραγματεύσεις που θα λάβουν χώρα. Όταν στο Καμπ-Ντέϊβιντ, ο Αραφάτ αισθάνθηκε πίεση τόσο ο Κλίντον όσο και Μπάρακ ανακοίνωσαν ότι οι προτάσεις θα αποσυρθούν από το τραπέζι – «θα αποσυρθούν μαζί με τον Πρόεδρο» εκτός αν γίνουν αποδεκτές και από τις δύο πλευρές. Με μόλις 30 ημέρες μέχρι την λήξη της θητείας του Κλίντον και της Πρωθυπουργίας του Μπάρακ η πιθανότητα να φτάσουν σε συμφωνία απομακρύνθηκε πολύ. Αν δεν καταλήγανε σε συμφωνία οι Παλαιστίνιοι φοβόντουσαν ότι θα έμεναν με αρχικές προτάσεις που θα θεωρούνταν αρκετές για να αναβάλουν διεθνείς αποφάσεις πολύ δυσδιάκριτες να διαμορφώσουν συμφωνία».

Σ΄αυτή την διήγηση, η απλή απροθυμία να αποδεχτούν τους όρους δεν επηρέασε την απόρριψη. Χωρίς σαφήνεια,  οι συγγραφείς λένε ότι ομολογούν ότι ο Αραφάτ δεν είπε ναι στον Κλίντον. Όλοι είπαν, ο Αραφάτ προτίμησε να συνεχίσει να διαπραγματεύεται κάτω από την ανακουφιστική ομπρέλα των διεθνών ψηφισμάτων, παρά ανάμεσα στους περιορισμούς των αβέβαιων Αμερικανικών προτάσεων, «Οι Μάρλεϋ και Άγκα αν και αποδέχτηκαν την βασική αλήθεια του «ναι» που έδωσε ο Μπάρακ και του αποτελεσματικού «όχι» του Αραφάτ, αλλά προσέφερε πλήθος αντικειμενικών  αιτιών,  γιατί οι Παλαιστίνιοι δεν μπορούν να σφάλουν (π.χ. πίεση εναντίον του Αραφάτ), Οι συγγραφείς παρουσιάζουν ελλειπώς την Παλαιστινιακή θέση για το «Δικαίωμα της Επιστροφής» δηλώνοντας: «Ενώ επιμένουν για το δικαίωμα των Παλαιστινίων προσφύγων στα σπίτια που ξέχασαν το 1948, οι Παλαιστίνιοι ήταν προετοιμασμένοι να δέσουν αυτό το δικαίωμα σε μηχανισμό εφαρμογής που θα προσέφερε άλλες επιλογές για τους πρόσφυγες, ενώ θα μειωνόταν ο αριθμός αυτών που επιστρέφουν στο έδαφος του Ισραήλ». Στην πραγματικότητα, η επιστολή του Αραφάτ στον Κλίντον και άλλα διεθνή ντοκουμέντα δείχνουν ότι η Παλαιστινιακή θέση ήταν απόλυτα κυριολεκτική μετάφραση του Δικαιώματος της Επιστροφής βασισμένης στο 194 ψήφισμα του ΟΗΕ και καμιά ικανότητα του Ισραήλ δεν μπορούσε να περιορίσει ή να μπλοκάρει αυτό το δικαίωμα δεν ήταν  αποδεκτή. Οι Μάρλεϋ και Άγκα δεν γνώριζαν τις προοπτικές του Πρίγκηπα Μπάνταρ, που ήταν ο πρώτος που αποκάλυψε το 2003. Ο Μπάνταρ διαψεύδει πολλά από αυτά τα σημεία κλειδιά.

Ο Ντένις Ρως απάντηση στους Μάρλεϋ και Άγκα, αντιστρέφοντας πολλές από τις διεκδικήσεις τους. (41) Ο Ρος δήλωσε: «Και ο Μπάρακ  και ο Κλίντον ήταν προετοιμασμένοι να φτάσουν σε συμφωνία. Ήταν και δύο πρόθυμοι να ρισκάρουν. Κανένας δεν υποχώρησε από το έμφυτο ρίσκο να αντιμετωπίσει την ιστορία και την μυθολογία. Μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι το ίδιο έπραξε ο Αραφάτ? Δυστυχώς, όχι. Ο Ρος καταλήγει: «Δεν είναι, όπως ισχυρίζεται ο Αμπάς, ότι οι Παλαιστίνιοι ποτέ δεν έχασαν μια ευκαιρία, για να χάσουν μια ευκαιρία. Είναι εκείνη το αιώνια αίσθηση που εμφανίζονται πάντα σαν θύματα και κατηγορούν τους πάντες για τα αδιέξοδά τους. Ποτέ το λάθος δεν είναι δικό τους. Η Ιστορία δεν ήταν ευγενής ή δίκαιη με τους Παλαιστίνιους. Υπέφεραν και προδόθηκαν από άλλους. Είναι, οπωσδήποτε, οι ασθενέστεροι παίκτες με τα λιγότερα χαρτιά για να παίξουν. Αλλά κατηγορώντας πάντα τους άλλους, δεν βρίσκουν τον χρόνο να επικεντρωθούν στα δικά τους λάθη».

Οι  Μάρλεϋ και Άγκα απάντησαν στον Ρος διαφωνώντας, ότι ακόμα και αν ο Αραφάτ δεν απάνταγε θετικά στο τελικό σχέδιο, η απάντησή του θα ήταν δικαιολογημένη εξ αιτίας μακριάς λίστας από λάθη διαδικασίας, παραλείψεις των Αμερικανών και συμπεριφορές του Ισραήλ. Γράφουν: Το άρθρο μας δεν διατυπώνει κατηγορίες ή καταλόγους των αντίστοιχων λαθών κάθε πλευράς. Κυρίως, δείχνει πως το ιστορικό περιεχόμενο και η ροή των διαπραγματεύσεων διαμόρφωσαν τις συμπεριφορές των δύο πλευρών και υποτίμησαν αποτελεσματικά την πιθανότητα του σχεδίου.». Στην ουσία, διαφωνούσαν ότι δεν έχει σημασία ποιός ακριβώς δήλωσε «ναι» και ποιος «όχι, από την στιγμή που η διαδικασία μόνη της ήταν τόσο προβληματική, που κανένα σχέδιο δεν μπορούσε να ολοκληρωθεί και κανένας δεν μπορούσε να κατηγορηθεί. Οι Μάρλεϋ και Άγκα παραδέχτηκαν ότι οι Παλαιστίνιοι έκαναν σοβαρά λάθη. «αλλά το ερώτημα δεν είναι αν ο Αραφάτ έκανε λάθη ή αν ήτα δικαιολογημένα. Η ερώτηση είναι αν η συμπεριφορά τους μπορεί να εξηγηθεί από παράγοντες διαφορετικούς από την θεωρούμενη ικανότητα να βάλει τέλος στην διαμάχη. Μια εξονυχιστική εξέταση των γεγονότων, πιστεύουμε, ότι δείχνει ότι μπορεί.» Οι δύο αρθρογράφοι ακόμα μία φορά επιστρέφουν σε νεφελώδεις αιτίες για την απόρριψη του Αραφάτ αλλά δεν μπορούν να εκτιμήσουν το περιεχόμενο των παραμέτρων και να αναλύσουν γιατί δεν ήταν αρκετά καλοί για τους Παλαιστίνιους.

Σε μεταγενέστερες ανταλλαγές απόψεων μεταξύ Μάρλεϋ και Αγκα και Εχούντ Μπάρακ και Μπένυ Μόρις, οι τελευταίοι συνόψισαν την άποψή τους για την αναθεωρητική σκέψη: (42)

Οι Ρόμπερτ Μάρλεϋ  και Χουσείν Άγκα ακομα δεν αντιλήφθηκαν το ζήτημα (ή υποκρίνονται). Και είναι πολύ απλό – ο Εχούντ Μπάρακ και ο Μπιλ Κλίντον έβαλαν στο τραπέζι κατά την διάρκεια Ιουλίου-Δεκεμβρίου 2000 ένα ιστορικό συμβιβασμό και οι Παλαιστίνοι τον απέρριψαν. Αναγνωρίζουν ότι οι προσπάθειες του Μπάρακ στο Καμπ-Ντέϊβιντ ήταν «πρωτοφανείς» και οι αναβαθμισμένες προτάσεις του Κλίντον προς τους Παλαιστίνιους  προσέφεραν 94-96% της Δυτικής Όχθης, 100% της Λωρίδας της Γάζας, κυρίαρχο Παλαιστινιακό κράτος, λήξη της κατοχής, γκρέμισμα των οικισμών, και κυριαρχία στην Ανατολική Ιερουσαλήμ – και ο Αραφάτ και οι ακόλουθοί του απέρριψαν το σχέδιο και άσκησαν πίεση με την τρομοκρατική επέλαση.

Οι Μάρλεϋ και Άγκα συνέχισαν, δυναμικά, να κατηγορούν το Ισραήλ για αιφνίδιο πόλεμο ενώ παρήγαγαν «προπέτασμα» στην φράση του Μπάρακ με σοφιστίες και παραπλανητική «συλλογή ψειρών» που σκόπευε να βγάλει τον άνθρωπό τους από τα κάγκελα. Διάχυτες απαντήσεις έδωσε ο Παλαιστίνιος Weltanschaung, ότι  κάποιος άλλος πρέπει να κατηγορηθεί για τις δυστυχίες τους – οι Οθωμανοί, οι Τούρκοι, οι αξιωματούχοι της Βρετανικής Εντολής, οι Σιωνιστές, οι Αμερικάνοι, ο οποιοσδήποτε εκτός από τους ίδιους.¨»

Οι Μάρλευ και Άγκα απάντησαν χλιαρά χωρίς να αναφερόταν στην άρνηση του Αραφάτ αλλά επιτιθέμενοι  στην λήξη της θητείας του Μπάρακ ως ηγέτη με την τελευταία πρόταση να ρίχνει πάλι το βάρος στο Ισραήλ (χωρίς να επιρρίπτει ευθύνη στους Παλαιστινίους), ρωτώντας  τον Μπάρακ «ποιες είναι οι ακριβείς προτάσεις για τελική συμφωνία με τους Παλαιστίνιους» σαν οι παράμετροι που ο Μπάρακ υπέγραψε δεν ήταν ακριβώς αυτό που ζήταγε. 

Η Ντέμπορα Σόνταγκ, διακεκριμένη αρθρογράφος των The New York Times, που υπηρέτησε και σαν αρχηγός του γραφείου στην Ιερουσαλήμ, έγραψε ένα πολυσέλιδο άρθρο τον Ιούλιο του 2001 για την πρόοδο της ειρήνευσης, λίγους μήνες  αφού έληξε η διαδικασία.(43)  Όπως και οι Μάρλεϋ και Αγκα, η Σόνταγκ δεν αμφισβητεί τα γεγονότα: Ο Μπάρακ δέχτηκε τις παραμέτρους και ο Αραφάτ όχι. Όμως παραχωρεί στον Αραφάτ «ελεύθερη έξοδο» παραθέτοντας περισσότερες από είκοσι αιτίες,  γιατί η διαδικασία ράγισε και πως οι Ισραηλινοί και οι Αμερικάνοι παραπλανήθηκαν και κατά συνέπεια ήταν λογικό να περιμένουν ότι ο Αραφάτ θα έλεγε όχι. Η Σόνταγκ χρησιμοποιεί την ίδια επεξήγηση, γιατί ο Αραφάτ είπε όχι στις παραμέτρους.

Η πρόταση προσέφερε περισσότερα στους Παλαιστίνιους από ότι ήταν στο τραπέζι στο Καμπ-Ντέϊβιντ, αλλά οι Παλαιστίνιοι αυθόρμητα απάντησαν με σκεπτικισμό. Το σχέδιο ήταν πολύ ασαφές, δήλωσαν. Εν μέσω ακόμα μίας φορά βίαιης σχέσης με το Ισραήλ, δεν ήταν συναισθηματικά σίγουροι ότι αντέχουν τα πολιτικά χρονοδιαγράμματα άλλων για να ανατρέξουν σε θολά σχέδια, όπως είπαν.»

Η Σόνταγκ παραδέχεται την απόρριψη του Αραφάτ αλλά του δίνει εξαιρετική άφεση αμαρτιών, που αρνήθηκε με νερόβραστες δικαιολογίες  ένα κυρίαρχο κράτος για τους Παλαιστίνιους με επιχείρημα «δεν είμαι συναισθηματικά σίγουρος» να δεχτώ σχέδιο. Βέβαια η Σόνταγκ δεν επικαλείται Παλαιστινιακά ντοκουμέντα ή διαπραγματεύσεις που πρόθυμα παραδέχονται ότι ή μη εξασφάλιση του 100% των απαιτήσεών τους ήταν η αιτία που απάντησαν όχι – και όχι ο μακρύς κατάλογος αντικειμενικών παραγόντων που ετέθησαν από την Σόνταγκ, η οποία επίσης δεν είχε ιδέα για τα σχόλια του Μπάνταρ ή τις λεπτομέρειςα των διαπραγματεύσεων που περισυνέλεξε ο Ντέννις Ρος και ο Μπιλ Κλίντον, τα οποία δεν είχε τα κότσια να τα συγκρίνει με τα δικά της επιχειρήματα.

Ααρών Νταβίντ Μίλλερ
Ο Ααρών Νταβίντ Μίλλερ, Αναπληρωτής ρυθμιστής διαπραγματεύσεων Μέσης Ανατολής  του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ, και ένας από τους διαπραγματευτές των ΗΠΑ στο Καμπ-Ντέϊβιντ, τον Ιούλκιο του 2020 έγραψε αναδρομικά για τις ειρηνευτικές συνομιλίες.(45) Ενώ ο Μίλλερ παραθέτει μεγαλύτερη ισορροπία από τους προηγούμενους αρθρογράφους και δηλώνει τα πράγματα σωστά, επίσης απαλλάσσει τον Αραφάτ για την απόρριψη. Τα πρώτα του σχόλια αποκαλύπτουν τον τρόπο σκέψης του και το μεγαλύτερο κομμάτι του άρθρου συγκεντρώνει όλων των ειδών προβλήματα εξ αιτίας των οποίων ο Αραφάτ θα μπορούσε να πει ναι – αλλά και πάλι τίποτα δεν συζητήθηκε για τις μαξιμαλιστικές απόψεις που ετέθησαν από τους Παλαιστίνους. Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ αρχικά ήταν σε λάθος για την ανακεφαλαίωση του Μίλερ:

«Η Διάσκεψη κορυφής του Καμπ-Ντέϊβιντ – ξεκίνησε άρρωστη και προχώρησε με δυσκολία – ίσως να μην έπρεπε να έχει συγκληθεί. Πραγματοποιήθηκε μόνο επειδή ο Μπάρακ επηρεασμένος από τις συνεχείς αποτυχίες στις διαπραγματεύσεις με την Συρία, ήθελε να χρησιμοποιήσει τους τελευταίους έξι μήνες της θητείας του Κλίντον είτε για να πετύχει μια συμφωνία με τον Αραφάτ ή για να τον εκθέσει σαν αναξιόπιστο συνέταιρο… Ο Αραφάτ που δεν βιαζόταν να φτάσει σε κανενός είδους συμφωνία, μας είχε προειδοποιήσει ότι μια πρόωρη Διάσκεψη μπορούσε να εξελιχθεί σε έκρηξη»

Παρ΄όλα αυτά ο Μίλλερ παραδέχτηκε την απόρριψη του Αραφάτ:

«Τον Δεκέμβριο του 2000, λίγο πριν την λήξη της θητείας του, ο Κλίντον θα έβαζε στο τραπέζι ένα πακέτο παραμέτρων για διαπραγματεύσεις που θα μπορούν να λειτουργήσουν ως βάση για σοβαρές διαπραγματεύσεις. Αν προχώραγε αυτή η διαδικασία στην Διάσκεψη, μπορεί το αποτέλεσμα να ήταν διαφορετικό. Αλλά με δεδομένο που βρισκόμασταν τον Ιούλιο, ο Κλίντον ποτέ δεν θα παρουσίαζε τέτοιες προτάσεις. Ο Μπάρακ δεν θα συμφωνούσε με αυτές και εκτός από αυτό – όπως έκανε τον Δεκέμβριο – ο Αραφάτ απλώς είπε όχι ή τίποτα τελικά.»

Οδηγός για Αναθεωρητές
Μετά από εξέταση αναρίθμητων αναθεωρητών και αφηγητών «που απολογούνται για λογαριασμό του Αραφάτ συγκέντρωσα ένα κατάλογο αιτιών που δικαιολογούν την αποτυχία των ειρηνικών συνομιλιών, εκτός βέβαια από οτιδήποτε θα μπορούσαν να πράξουν ή να μην πράξουν οι Παλαιστίνιοι. Ο κατάλογος μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως οδηγός για αναθεωρητές.

Καμιά από αυτές τις δικαιολογίες δεν εξηγεί γιατί ο Αραφάτ δεν έδωσε καταφατική απάντηση στις 27 Δεκεμβρίου 2000. Ο Αραφάτ δεν αντιμετώπισε σκοτεινή κατάσταση λέγοντας ναι – εκτός αν οι παράμετροι στην πραγματικότητα δεν ήταν επαρκείς με τα οράματά τους, οι Παλαιστίνιοι δεν ήταν προετοιμασμένοι για τίποτα λιγότερο από το 100% των απαιτήσεών τους. Εάν ο Αραφάτ δεχόταν και αργότερα το Ισραήλ δεν ανταποκρινόταν, τότε ο Αραφάτ θα φαινόταν ότι ήταν ειρηνοποιός και το Ισραήλ λάθος. Εκείνο για το οποίο ενδιαφερόταν περισσότερο ο Αραφάτ ήταν ότι αν έλεγε ναι, θα μπορούσε να οδηγήσει στο τέλος της διαμάχης και του ρόλου που διαδραμάτιζε σε όλη του την ζωή του διεθνούς επαναστάτη. Οι αναθεωρητές δεν τολμούν να δεχτούν αυτή απλή αλήθεια.(46)

Πρόσφατες αναρτήσεις στο Τwitter μεταξύ του Μάρτιν Ίντικ και Ζεράρ Αρόντ, πρώην Γάλλου Πρέσβυ στο Ισραήλ συνοψίζουν τις κατάλληλες απαντήσεις για τους απολογητές του Αραφάτ. Ο Αρόντ, παίρνοντας την δεδομένη αναθεωρητική θέση, των Μάρλεϋ κσι Άγκα για την «πίεση» που δεχόταν ο Αραφάτ, έγραψε: «Ζητώντας από τον Αραφάτ να συγκατατεθεί να λήξει διαμάχη που διαρκεί έναν αιώνα κάτω από την πίεση της «κουτσής κατσίκας» του Προέδρου των ΗΠΑ για να διαπραγματευτεί με την ¨κουτσή κατσίκα» του Ισραηλινού Κοινοβούλιο δεν βγάζει νόημα. Η αντίδρασή του να περιμένει τους επόμενους συνομιλητές των ΗΠΑ και του Ισραήλ ήταν λογικό. (47) Ο Αρόντ αγνοεί ότι ο Μπάνταρ δήλωσε στον Αραφάτ ότι έχει την Αραβική κάλυψη και ο επόμενος Πρόεδρος θα τιμήσει την υπογραφή της συμφωνίας. (48)

Ο Ιντικ απάντησε « Αυτό είναι αλήθεια αλλά η αποδοχή από το Ισραηλινό Κοινοβούλιο ήταν ξεκάθαρη και οι επιφυλάξεις του Μπάρακ μέσα στα πλαίσια των παραμέτρων. Η σκόπιμη διφορούμενη στάση του Αραφάτ έμοιαζε με την απόρριψη του Αμπού Μαζάν που αρνήθηκε να απαντήσει στις προτάσεις του Ομπάμα. Είχαν τους λόγους τους, αλλά και οι δύο εξαφανίστηκαν.»-

Λάθη του Μπάρακ και των Ισραηλινών

  • Ο Μπάρακ επικεντρώθηκε στην ειρήνευση με την Συρία πρώτα και αγνόησε και προσέβαλε τους Παλαιστίνιους
  • Ο Μπάρακ έχασε το παιγνίδι της πρόωρης εμπιστοσύνης, χτίζοντας μέτρα όπως η απόσυρση από τρία χωριά
  • Η Ισραηλινή πρόωρη και μονόπλευρη αποχώρηση από τον Λίβανο εξασθένησε την ικανότητα του Αραφάτ να κάνει συμφωνία
  • Ο Μπάρακ ήταν ασθενικός ηγέτης και δεν πίστευαν ότι μπορεί να φτάσει σε συμφωνία
  • Ο Μπάρακ ήταν αναμενόμενο να χάσει τις εκλογές και θεωρείτο αποτελεσματικά κουτσή κατσίκα 
  • Ο Μπάρακ τορπίλισε το Καμπ-Ντέϊβιντ κόβοντας τις προπαρασκευαστικές συναντήσεις
  • Ο Μπάρακ σταμάτησε μεγάλης σημασίας διαπραγματεύσεις στην σύνοδο, φοβούμενος ότι οι διαρροές θα καταστρέψουν τον κυβέρνητικό συνασπισμό
  • Το στυλ του Μπάρακ ήταν συγκεντρωτικό
  • Ο Μπάρακ είχε «νοοτροπία αποθήκης» και αρνείτο να συναντήσει τον Αραφάτ
  • Ο Μπάρακ ταπείνωσε τον Αραφάτ
  • Ο Μπάραχ είχε αποκρουστική προσωπικότητα και δεν ήξερε πώς να αντιμετωπίσει τον κόσμο
  • Ο Μπάρακ χρησιμοποίησε την τακτική του όλα ή τίποτα στις διαπραγματεύσεις που έδωσαν μεγάλη πίεση στις συνομιλίες
  • Ο Μπάρακ δεν είχε καμιά στρατηγική για το πώς θα χειριστεί τους Παλαιστινίους
  • Ο Μπάρακ δεν ήταν τόσο γενναιόδωρος όπως τον χαρακτήριζαν τυπικά
  • Το Ισραήλ συνέχιζε να κτίζει οικισμούς κατά την διάρκεια των ειρηνικής διαδικασίας
  • Ο Μπάρακ έφερε αντιπρόσωπους από τους οικισμούς στον συνασπισμό του εκνευρίζοντας τους Παλαιστινίους
  • Ο Μπάρακ κατηγόρησε την Συρία για την αποτυχία των συνομιλιών της ειρήνευσης και σχεδίασε να κάνει το ίδιο και με τους Παλαιστινίους
  • Ο Μπάρακ σχεδίαζε να εκθέσει τον Αραφάτ ως άτομο αναξιόπιστο

Αμερικανικές Αποτυχίες

  • Ο χρόνος των συνομιλιών αποφσασίστηκε από τις ΗΠΑ
  • Οι Αμερικάνοι έσπρωξαν τον Αραφάτ στο Καμπ-Ντέϊβιντ χωρίς την θέλησή του
  • ΟΙ Αμερικάνοι δεν οργάνωσαν ή επέβλεψαν τις διαπραγματεύσεις κατάλληλα
  • Οι Αμερικάνοι δεν κατάλαβαν τις πραγματικές ανάγκες των Παλαιστινίων
  • Οι Αμερικάνοι συζήτησαν πρώτα τα πάντα με το Ισραήλ, αγνοώντας τους Παλαιστινίους
  • Οι Αμερικάνοι ήταν στην πραγματικότητα το «στόμα» των Ισραηλινών, Αμερικανικές ιδέες ήταν πραγματικά των Ισραηλινών
  • Η Διάσκεψη του Καμπ-Ντέϊβιντ προσπεράστηκε
  • Οι ειρηνευτικές συνομιλίες ξεκίνησαν πολύ αργά και με στραβό βηματισμό
  • Οι ειρηνικές διαπραγματεύσεις έγιναν για να εξασθενήσουν ή να παγιδεύσουν τους Παλαιστίνιος στην γωνία
  • Οι Αμερικάνοι θα έπρεπε να οργανώσουν υψηλού επιπέδου προκαταρτικές διαπραγματεύσεις
  • Ο σκοπός του Καμπ-Ντέϊβιντ ήταν στην πραγματικότητα η πολιτική διάσωση του Μπάρακ επιστρέφοντας στο Ισραήλ
  • Οι Αμερικάνοι δεν εκτίμησαν την πίεση που δέχονταν οι Παλαιστίνιοι από τον Μουσουλμανικό κόσμο
  • Οι Αμερικάνοι εγκωμίασαν τον Μπάρακ και τους Ισραηλινούς για την υποστήριξή τους στην καμπάνια του Αλ-Γκορ για την προεδρία
  • ΟΙ ΗΠΑ δεν αποδείχτηκαν ποτέ τίμιοι μεσίτες και δεν απέδειξαν ότι θα το πράξουν αυτή την φορά
  • ΟΙ ΗΠΑ δεν προετοίμασαν τους Άραβες συμμάχους τους Παλαιστινιακές υποχωρήσεις
  • Οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ ήταν φιλικά διακείμενοι προς το Ισραήλ και δεν περιέλαβαν και από την μεριά των Αράβων
  • Οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ επικεντρώνονταν στους νεώτερους διαπραγματευτές και όχι στον Αραφάτ
  • Οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ προσπάθησαν να διαιρέσουν και εξασθενήσουν την Παλαιστινιακή διαπραγματευτική ομάδα
  • Οι περισσότερες διαπραγματεύσεις ήταν προφορικές χωρίς να κρατούνται πρακτικά
  • Ο Κλίντον ήταν Πρόεδρος «κουτσή κατσίκα» και έχασε την αξιοπιστία του για να διαμορφώσει ένα σχέδιο
  • Το Καμπ-Ντέϊβιντ και οι Παράμετροι του Κλίντον ήταν πολύ ασαφείς
  • Οι Παράμετροι του Κλίντον θα έπρεπε να είχαν παρουσιαστεί νωρίτερα
  • Η δήλωση ότι οι παράμετροι θα αποσυρθούν αν δεν γίνουν αποδεκτοί, ήταν λάθος
  • Οι Αμερικάνοι δεν ήταν αρκετά αυστηροί και με τις δύο πλευρές
  • Η συνεχιζόμενη βία στην περιοχή περιόρισε την ευκαιρία να επιτευχθεί επιτυχημένο σχέδιο
  • Οι διαπραγματεύσεις ήταν μια αποτυχία ψυχολογίας και διαδικασίας
  • Οι προτάσεις δεν υπήρξαν ποτέ γραπτές

Περιορισμοί που υποβλήθηκαν στους Παλαιστίνιους

  • Οι Παλαιστίνιοι δεν είχαν αρκετό χρόνο να προετοιμαστούν για τις συνομιλίς;
  • Ο Αραφάτ «παγιδεύτηκε» από την ειρηνική διαδικασία
  • Δεν μπορούσαν να αναμένουν ότι ο Αραφάτ θα έληξε μια εκατονταετή διαμάχη κάτω από πίεση
  • Ο Αραφάτ έφθασε στο Καμπ-Ντέϊβιντ για να επιζήσει, όχι για κάνει συμφωνία
  • Ο Αραφάτ αισθάνθηκε αγνοημένος από το Ισραήλ και τον Μπάρακ
  • Οι Παλαιστίνιοι δεν είχαν διαβεβαιώσεις για την ευρύτερη Αραβική υποστήριξη
  • Οι Παλαιστίνιοι δεν είχαν την άδεια να πάρουν αποφάσεις για λογαριασμό όλου του κόσμου των Μουσουλμάνων
  • ΟΙ Παλαιστίνιοι ήταν όμηροι της ανάγκης του Κλίντον να αναπτύξει την κληρονομιά του.
  • Οι Παλαιστίνιοι ήταν όμηροι της ανάγκης του Μπάρακ να αυξήσει τις εκλογικές ελπίδες του
  • Οι Παλαιστίνιοι πιέστηκαν να διεξαγάγουν συνομιλίες με τον Μπάρακ, που τα προγνωστικά τον έβλεπαν ηττημένο
  • Οι Παλαιστίνιοι υποχρεώθηκαν να διεξαγάγουν συνομιλίες με τον Κλίντον αν και χρόνος της θητείας έφθανε στο τέλος της
  • Οι Παλαιστίνιοι δεν αντιλήφθηκαν το υπονοούμενο για την νίκη του Αριέλ Σαρόν
  • Οι Παλαιστίνιοι δεν κατάλαβαν ότι ο Πρόεδρος Μπους θα τιμούσε προηγούμενες συμφωνίες
  • Οι Παλαιστίνιοι δεν ήταν συναισθηματικά προετοιμασμένοι να τρέξουν για μία φανταχτερή συμφωνία
  • Οι Παλαιστίνιοι πληροφόρησαν τους Αμερικάνους ότι χωρίς την κατάλληλη προετοιμασία το Καμπ-Ντέϊβιντ θα αποτύχαινε
  • Οι Παλαιστίνιοι έφθασαν στο Καμπ-Ντέϊβιντ τόσο διστακτικά που η αποτυχία θα ήταν προβλεπόμενη
  • Στους Παλαιστίνιους δεν δόθηκε η δυνατότητα να επικοινωνήσουν με τους Άραβες ηγέτες για να συζητήσουν για τις διαπραγματεύσεις
  • Ο χρόνος ήταν λίγος εξ αιτίας της εσωτερικής μειωτικής αποδοχής του Αραφάτ
  • Οι Παλαιστίνιοι πιστεύουν ότι δέχτηκαν χειριστική συμπεριφορά από τους Αμερικανούς
  • Οι Παλαιστίνιοι αισθάνθηκαν ότι συμφωνώντας σε ένα ασαφές σχέδιο, αυτό μπορεί να αντικαταστούσε τα διεθνή ψηφίσματα

Οι Αναθεωρητές δεν θα έπρεπε να αναφερθούν:

  • Οι Παράμετροι προσέφεραν ότι πίστευαν ότι θέλουν οι Παλαιστίνιοι, περιλαμβανομένου και ανεξάρτητου κράτους σχεδόν στο 100% της Δυτικής Όχθης και την Γάζα με συνδεόμενο με τον δρόμο. Την Ανατολική Ιερουσαλήμ πρωτεύουσα με έλεγχο πάνω στο Όρος του Ναού και διευθέτηση για του «Δικαίωμα της Επιστροφής» και αυτό μπορούσε να μετατρέψει το Ισραήλ να αντιμετωπίσει πλειονότητα Αραβικού κράτους.
  • Διάφορα κείμενα και συνεντεύξεις, την ίδια εποχή και μετά, απέδειξαν ότι οι Παλαιστίνιοι απέρριψαν οποιαδήποτε διευθέτηση για το «Δικαίωμα της Επιστροφής» που στην ουσία δεν επέτρεψε στους πρόσφυγες να εισέλθουν στο Ισραήλ, επιστρέφοντας στα «σπίτια τους» χωρίς να μπορεί το Ισραήλ να μπλοκάρει αυτή την μετανάστευση.
  • Αποδοχές ηγετικών Παλαιστίνιων διαπραγματευτών και διαπραγματευτούν, έβλεπαν το Ισραήλ υπεύθυνο για οτιδήποτε χτύπαγε την πόρτα των Παλαιστινίων.
  • Ο Αραφάτ και οι Παλαιστίνιοι είχαν την πλήρη κάλυψη από τα Αραβικά κράτη με άμεση έγκριση και ενθάρρυνση να αποδεχτούν τις παραμέτρους, μέσω του Πρίγκιπα Μπάνταρ και του Αιγύπτιου Πρέσβυ ουσιαστικά λίγες ώρες πριν ο Αραφάτ συναντηθεί με τον Κλίντον.
  • Ο Αραφάτ είχε δεχθεί διαβεβαιώσεις από τον Πρίγκιπα Μπάνταρ ότι Πρόεδρος Μπους θα τιμούσε την όποια συμφωνία του προκατόχου του, σ΄αυτή την περίπτωση του Κλίντον, που είχε υπογραφεί σύμφωνα με τους κανόνες.
  • Ο Αραφάτ απέρριψε κατηγορηματικά την Εβραϊκή ιστορία στους Αγίους Τόπους, υποστηρίζοντας ότι κανένας Εβραϊκός Ναός δεν υπήρξε ποτέ στο Όρος του Ναού. Αυτό αποτελεί για μακρύ χρονικό διάστημα διάταξη που παραμένει ενεργή μέχρι σήμερα, να αρνούνται την εβραϊκή ιστορία των Αγίων Τόπων και πρόκειται ουσιαστικά για άρνηση να αποδεχτούν οποιοδήποτε επιχείρημα ότι οι Εβραίοι δικαιούνται κυριαρχία εντός των ορίων τους.
  • Παρά τα πιθανά μειονεκτήματα της διαδικασίας ή την περιφρόνηση του Μπάρακ και των Ισραηλινών, στο τέλος του Δεκεμβρίου 2000 ο Αραφάτ είχε στα χέρια του σχέδιο, στο οποί0 θα μπορούσε να απαντήσει καταφατικά.
  • Όλοι οι συμμετέχοντες-κλειδιά στις διαπραγματεύσεις, εκτός από τους Ισραηλινούς και τους Παλαιστινίους, συμφωνούν ότι οι Παλαιστίνιοι είπαν όχι στις παραμέτρους, ενώ οι Ισραηλινοί ναι, όπως ο Πρόεδρος Κλίντον, ο αρχηγός των διαπραγματευτών των ΗΠΑ Ντέννις Ρος και ο αρχηγός της Σαουδικής Αντιπροσωπίας, Πρίγκηπας Μπάνταρ.
  • Ο Πρίγκιπας Μπάνταρ αποκάλεσε την άρνηση του Αραφάτ «εγκλημα» και «τραγωδία» και δεν πιστεύει ότι ο Αραφάτ είχε κάποιο καλό λόγο για να απαντήσει όχι.

Τελικές σημειώσεις
{1
} Οι Παράμετροι Κλίντον προτάθηκαν στους Ισραηλινούς και του Παλαιστίνιους στην συνάντηση στο Λευκό Οίκο, στις 23 Δεκεμβρίου 2000

{2} Ο Ντέννις Ρος εξηγεί: «Οι διαπραγματεύσεις θα διεξάγονταν στο πλαίσιο των Παραμέτρων, αλλά όχι στις ίδιες Παραμέτρους. Εάν οποιασδήποτε πλευρά δεν αποδεχόταν τις Παραμέτρους, ο Κλίντον θα απόσυρε την ιδέες.. δήλωσε στις δυο πλευρές ότι διέθεταν πέντε ημέρες να απαντήσουν με ένα ναι ή ένα όχι. Η μη απάντηση θα θεωρείτο σαν όχι. Το ίσως επίσης θα θεωρείτο όχι» (σελ.751) και συνεχίζει ο Ρος: «Κάναμε ότι μπορούσαμε. Και οι δύο πλευρές ζήτησαν μια Αμερικανική πρόταση και την έλαβαν. Ήταν το καλύτερο που μορούσαμε να κάνουμε. Τώρα βρίσκονται ενώπιον της αλήθειας» (σελ.751)

{3} Ross Dennis : Η χαμένη ειρήνη, Strauss, and Giroux, New York, 2004

{4} Sher Giland, Οι Ισραηλινο-Παλαιστινιακές Διαπραγματεύσεις Ειρήνης, 1999-2001, Within Reach Routledge, London & New York, 2006, P. 196 (Kindle version)

{5} Παράμετροι Κλίντον, Σελ.2 Ο Σλόμο Μπεν Άμπι, μέλος της Ισραηλινής Αντιπροσωπείας, εξηγεί: «Στείλαμε στους Αμερικανούς ένα κείμενο πολλών σελίδων που περιελάμβανε και τις επιφυλάξεις μας. Αλλά όπως ανακαλώ, ασχολήθηκαν λίγο και επικεντρώθηκαν μόνο στις διευθετήσεις που αφορούσαν την ασφάλεια και τις αξιοποιημένες περιοχές ελέγχου  των περασμάτων. Επίσης υπήρξε διευκρίνιση που αναφερόταν στην κυριαρχία του «Όρους του Ναού» Ηααretz, “H ημέρα που πέθανε η ειρήνη”, συνέντευξη με τον Άρη Σαβίτ, 14 Σεπτεμβρίου 2001,http://webhome.weizman.acil/home/comartin/Israel/ben-ami.html/

{6} Sher Giland, Οι Ισραηλινο-Παλαιστινιακές Διαπραγματεύσεις ειρήνης, 1999-2001 Within Reach Routledge, London & New York, 2006, P. 196 (Kindle version) Ο  Σλόμο Μπεν Άμπι, επίσης μέλος της Ισραηλινής Ομάδας έγραψε αυτή την αναφορά: «Ήταν δύσκολο για εμάς να αποδεχτούμε την πρόταση. Κανένας μας δεν σηκώθηκε να τραγουδήσει ή να χορέψει και ο Εχούντ Μπάρακ ειδικά ήταν ανάστατος. Στον ίδιο χρόνο, τρεις ημέρες αργότερα, το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε να δώσει θετική απάντηση στον Κλίντον. Όλοι οι Υπουργοί συμφώνησαν, εκτός των Ματάν Βιλνάϊ και του Ραανάν Κοέν. εγώ πληροφόρησα τους Αμερικανούς για την θετική απάντηση του Ισραήλ.

{7} Ross Dennis, Η χαμένη Ειρήνη, σελ.754-755

{8} Clinton Bill, Η Ζωή μου, knopf, σελ. 759-60

{9} Al jazeera, “Οι Αμερικανοί ήταν ουδέτεροι με το Ισραήλ και την Παλαιστίνη?” Κεφάλι με κεφάλι, 13 Μαίου 2016

https://www.aljazzera.com/program/episode/2016/5/13/should-the-us-be-neutral-on-israel-palestine/

{10} Hassan Menti, Al-zazzira, “Ξαναγράφοντας την ιστορία της ειρηνευτικής διαδικασίας: Η ενοχλητική αλήθεια για τον Εχούντ Μπάρακ, τον Μάρτιν  Ίντικ και τις Παραμέτρους του Κλίντον, Opinion, 16 Μαίου 2016

http://www.aljazzira.com/opinions/2016/5/16/rewriting-the-history-of-the-peace-project/

H μόνη απόδειξη» του Χασάν είναι τα σχόλια των Σήγουεντ και Μπούσερ σε μια συνέντευξη τύπου στις 3 Ιανουαρίου, που δήλωσαν ότι ο Αραφάτ αποδέχτηκε τις Παραμέτρους του Κλίντον και ισχυριζόμενος το ίδιο στο Ισραηλινό Φόρουμ στις 7 Ιανουαρίου. Αυτό δεν ενισχύει του Χασάν όπως αναφέρθηκε παραπάνω στην ενότητα «επακόλουθα.»

{11} Al Arabiyal: «πλήρες αντίτυπο: Ο Πρίγκιπας Μπάντα μπιν Σουλτάν σε συνέντευξη για την Ισραηλο-Παλαιστινιακή διένεξη», 5 Οκτωβρίου 2020

https://english.net/en/features/2020/10/05/Full-transcript-of-Prince-Badat-bin-Sultran-s-interview-with-Al-Arabiya

{12} The New York Review, «Καμπ-Ντέϊβιντ και μετά: Μια Αλλαγή (2. Μια απάντηση στον Εχούντ Μπάρακ», Ρόμπερτ Μάλλεϊ και Χουσσείν Άγκα, 13 Ιουνίου 2002

{13) Ross Dennis, Η χαμένη Ειρήνη, (σελ.755)

{14) Haniyya Akram, Al-Ayyam, “Αμερικάνικο πρόχειρο φαγητό, 27 Δεκεμβρίου 2000

https://www.memri.org/reports.palestinian-position-regarding-clintons-proposals

{15) Ross Dennis, Η χαμένη Ειρήνη, (σελ.756)

{16} Arafat Yassir, Al-Ayyam, 2 Ιανουαρίου 2000. Η επιστολή του Αραφάτ με τις επιφυλάξεις του προς τον Πρόεδρο Κλίντον

https://memni.org/reports/arafat-letter-reservation-prersedent-clinton

{17) Παλαιστινιακή Αρχή, Νομικό Τμήμα, Υποστήριξη Διαπραγματεύσεων:

Μνημόνιο με θέμα: Προτάσεις του Προέδρου Κλίντον, 2 Ιανουαρίου 2001: PDF απομαγνητοφωνημένες διαφάνειες με πρόσβαση στo  Aljazzir.net

https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&sourse=web&cd=&ved=2ahUKEwjM6dCX6NPsAhUwhXIETJZCugQugQFAjAAegQIBBAC&URL=http%3A%2F%2Ftransparency.aljazzira.net2Ffiles%2F120.PDF&usg=AOvVaw1URX29qAh4W2jvtG-FrCP

{18} Walsh Elsa, The New Yorker, “O Πρίγκιπας», 17 Μαρτίου 2003

https:www.newyorker.com/magazine/2003/03/24/the-prince-3

{19} Ο Μάρτιν Ίντι σχολιάζει σε ανάρτηση στο Twitter στις 12 Οκτωβρίου 2020

https://twitter.com/Martin_indyk/status/1315730372565289472

{20) Al Jazzira Network (Qatar), TV Debate με τον κορυφαίο Παλαιστίνιο διαπραγματευτή Σαέμπ Ερεκάτ στις 27 Μαρτίου 2009, https://www.memri,org/tv/chief-palestinian-negotiator-saeb-erekat-abu-mazen-rejected-israeli-proposal-annapolis-arafat

(21) Brooks David, The weekly Standard, “Ο θάνατος του συμβιβασμού», Ιούλιος 2001

https://www.washingtonhexaminer.com/weekly-standard/the-death-of-compromise

{22) Haniyya Akram, Τα έγγραφα του Κάμπ-Ντέϊβιντ, σελ.40, https://www.miftah.org/Display.cfm?Docld=231638&Categoryld=8

Τα έγγραφα του Καμπ Ντέϊβιντ αρχικά γράφτηκαν σταΑραβικά, δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα Αλ-Αγιάν σε σειρές μεταξύ 29 Ιουλίου και 10 Αυγούστου 2000

{23}Τα έγγραφα του Καμπ-Ντέϊβιντ, σελ.81

{24) Τα έγγραφα του Καμπ-Ντέϊβιντ, σελ.81 Σελίδες από άλλους συμμετάσχοντες επιβεβαιώνουν την άρνηση του Αραφάτ για τον Εβραϊκό Ναό. Ο Ντάνυ Αγιαλόν, που ήταν μέλος της ομάδας του Καμπ-Ντέϊβιντ, συζήτησε την άρνηση του Αραφάτ με τα ακριβή του λόγια (σχετικά σχόλια του Αγιαλόν αναρτήθηκαν στο Twitter @Dannyayalon, 17 Ιουλίου 2020 9.06 π.μ.) «Λυπάμαι, αλλά (Αραφάτ) δεν μπορώ να δεχτώ αυτή την  προσφορά (για άνοιγμα ελέγχου του Όρους του Ναού). Εκεί δεν υπήρχε ποτέ Εβραϊκός Ναός, κατά συνέπεια δεν μπορώ να δεχτώ καμία Ισραηλινή παρουσία. Ακόμα και υπόγεια». Ο Κλίντον σήκωσε τα χέρια του . Εκνευρίστηκε και ύψωσε τον τόνο της φωνής του: «Δεν υπήρχε Εβραϊκός Ναός? Κε Πρόεδρε εννοείτε ότι η Βίβλος είναι λανθασμένη?» Ο Κλίντον ήταν συντετριμμένος. Συνέχιζε να φωνάζει στον Αραφάτ «Λοιπόν, επιτρέψτε μου, να σας πω κάτι, Κε Πρόεδρε: Όταν ο Μεσσίας μου, Ιησούς Χριστός περπάτησε στον Ναό του Όρους, δεν συνάντησε κανένα τζαμί, ούτε το Al-Aqsa, ούτε το Dome of the Rock, παρά μονάχα τον Εβραϊκό Ναό».

{25) Wren Christofer, The new York Times, “Ανανεώνονται οι ελπίδες για ειρηνικές συνομιλίες, ο Αραφάτ επιστρέφει στην  Μέση Ανατολή, 3 Ιανουαρίου 2001

{26} CNN.com, “Χειρόγραφο του Κλίντον απευθυνόμενο στην εκδήλωση του Ισραηλινού Φόρουμ Ασφαλείας, 8 Ιανουαρίου 2001, gttps://edition.cnn.com/2001/WORLD/meast/01/08/transcript/

{27) Συνέντευξη Τύπου του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ, 3 Ιανουαρίου 2001, Ομιλhτής: Ρίτσαρντ Μπούσερ

https://1997-2001.state.gov/www/briefings/010103db.html

{28} The New York Times, “ Διαπραγματεύσεις ενάντια στον χρόνο», Opinion, 4 Ιανουαρίου 2001

{29} Sher Gilead : Οι Ισραηλινο-Παλαιστινιακές Ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, 1999-2001, within Reach, p.220 (kindle version)

{30} Ross Dennis, Η χαμένη Ειρήνη, σελ. 757

{31} Sher Gilead : Οι Ισραηλινο-Παλαιστινιακές Ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, 1999-2001, within Reach, p.220 (kindle version)

{32} πλήρες video από την συνάντηση στο Νταβός, όπου μίλησαν ο Αραφάτ και ο Πέρεζ είναι διαθέσιμο στο C­- Span, htpps://www.-span.org/video/?162431-1/peace-process

[33] Clinton Bill, Η ζωή μου, σελ. 759-60

{34} Ross Dennis, H χαμένη Ειρήνη, σελ. 758

{35} Alhelou Yousef, Μεσανατολική Προβολή, «Παλαιστίνη:UAE-Ισραήλ σχέδιο ομαλοποίησης, μαχαιριά στην πλάτη και προδοσία της Ιερουσαλήμ», 15 Αυγούστου 2020, https://www.middleeastmonitor.com/20200815-palestine-uae-israel-normalization-deal-a-stab-in-the-back-and-a-betryal-to-jerusalem/

Friedman Thomas, The New York Times “Εξωτερικές Υπ0θέσεις», Sharon, Arafat, Mao, 8 Φεβρουαρίου 2001

{37} Ross Denn is, Ο Λόφος : «Μιλάει ο Μπάνταρ: η αλλαγή τοπίου στην Μέση Ανατολή», 15 Οκτωβρίου 2020 https://thehill.com/opinion/international521597-bandar-speaks-out-the-changing-landscape-in-the-mid-east

{38} Zilbertik Nan Jaques, Palestinian Media Watch, «Όλο το Ισραήλ είναι «Παλαιστίνη» στο μήνυμα της Φατάχ», 2 Νοεμβρίου 2020, https://palwatch.org/page/18340

{39|Schwartz Adi & Einat Wilf, Ο Πόλεμος της Επιστροφής, All points Books, New York, 2020

{40) Marley Robert & Hussein Agha, The New York Review, «Καμπ-Ντέϊβιντ, η Τραγωδία των λαθών», 9 Αυγούστου 2001

{41} Dennis Ross with response from Robert Malley & Hussein Agha, The New York Review, “Καμπ-Ντέϊβιντ: Μια αλλαγή» 20 Σεπτεμβρίου 2001

{42} Benny Morris & Ehud Barak, απάντηση από Robert Malley & Hussein Agha, The New York Review, «Καμπ-Ντέϊβιντ και Μετά, απάντηση από Robert Malley kai Hussein Agha, 27 Ιουλίου 2002

{43} Sontag Deborah, The New York Times «ΚΑΙ ΑΚΟΜΑ ΤΟΣΟ ΜΑΚΡΥΑ: SpecialReport:Ερώτημα για την ειρήνη στην Μέση Ανατολή: Πως και γιατί απέτυχε» 26 Ιουλίου 2001

{44} Sher Gilead, Οι Ισραηλινο-Παλαιστινιακές ειρηνικές διαπραγματεύσεις, 1999-2001

{45) Miller Aaaron David, Προτερήματα του Κάρνεγκι για Διεθνή Ερήνη, «Χαμένοι στο Δάσος:Ανασκόπηση του Καμπ-Ντέϊβιντ» 13 Ιουλίου 2020

{46} Σύμφωνα με τον Μπάρακ, ο Κλίντον όταν άκουσε για την λίστa της Ντέμπορα Σόνταγκ γιατί απέτυχαν οι διαπραγματεύσεις δήλωσε: «Τι στο καλό είναι αυτό? Γιατί στρέφει τα λάθη που έγιναν στην ουσία εναντίον μάς (ΗΠΑ και  Ισραήλ)? Η αληθινή ιστορία του Καμπ-Ντέϊβιντ ήταν ότι για πρώτη φορά στην ιστορία της διαμάχης, ο Αμερικανός Πρόεδρος έριξε στο τραπέζι μία πρόταση, βασισμένη στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, πολύ κοντά στις Παλαιστινιακές απαιτήσεις και εν τέλει ο Αραφάτ αρνήθηκε ακόμα και να αποδεχτεί την πρόταση ως βάση για διαπραγματεύσεις, εγκατέλειψε τον χώρο και εσκεμμένα στράφηκε στην τρομοκρατία. Αυτή είναι η πραγματική υπόθεση – όλα τα άλλα είναι κουτσομπολιά». Βλέπε Benny Morris, The New York Review, «Καμπ-Ντέϊβιντ και Μετά: Μια αλλαγή (1. Συνέντευξη με Εχούντ Μπάρακ, 13 Ιουνίο 2002)

https://www.nybooks.com/artcles/2022/06/13/camp-david-and-after-an-exchange-1-an-inerview-wi/

{47} Αναρτήσεις στο Twitter by  @GerardAraud, 13 Οκτωβρίου 2004, 4.26 πμ. and @Martin_indyk, 13 Οκτωβρίου 2020, 4.26 π.μ.

{48} Ο Πρίγκιπας Μπάνταρ και ο Ντένις Ρος συνεισέφεραν πλατειά υποστήριξη. Ο Ντέννις Ρος εξήγησε ότι οι αρχηγοί της Σαουδικής Αραβίας, της Αιγύπτου, της Ιορδανίας, του Μαρόκου και της Τυνησίας ήταν γνώστες των Παραμέτρων την ίδια ημέρα που ενημερωνόντουσαν τα δύο ενδιαφερόμενα μέρη και όλοι οι ηγέτες «έκαναν ξεκάθαρη την άποψη ότι οι σκέψεις του Κλίντον ήταν ιστορικές και τις έθεταν ως ενέχυρο για να πιέσουν τον Αραφάτ να δεχθεί το σχέδιο». (Ross Dennis, Foreign Policy, “Think Again: Yasir Arafat, 121 Νοεμβρίου 2009) https://foreignpolicy.com/2009/11/11/think-again-yasir-arafat/ ֍

https://honestreporting.com/in-depth-arafat-rejected-peace-in-2000