The Librarians – Τρίτη 18 Νοεμβρίου 2025
Miryam Zakheim

Υπήρξε ο σπουδαιότερος διπλωμάτης που ανέδειξε ποτέ το Κράτος του Ισραήλ και ίσως ο σπουδαιότερος στην εβραϊκή ιστορία. Έγινε η ευφραδής και αφοσιωμένη φωνή μεγάλων ιδεών, ορισμένες από τις οποίες δεν αποδεχόταν πάντοτε σε προσωπικό επίπεδο. Πίστευε, ωστόσο, ολόψυχα στο σαφές και αναμφισβήτητο δικαίωμα των Εβραίων στην πολιτική ανεξαρτησία, στην ιστορική τους πατρίδα.

Αυτή είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που γεννήθηκε στο νοτιότερο άκρο της Αφρικής, μεγάλωσε και σπούδασε στη Βρετανία την περίοδο του Μεσοπολέμου και έγινε ο επίσημος εκπρόσωπος του νεαρού Κράτους του Ισραήλ στις πιο κρίσιμες στιγμές της ιστορίας του.

Άμπα Έμπαν. Ephraim Degani, Nadav Mann, Bitmuna, από την Εθνική Φωτογραφική Συλλογή της Οικογένειας Pritzker, Εθνική Βιβλιοθήκη του Ισραήλ.

Πρώτος σταθμός: Κάιρο, 1943 – Έρωτας και Σιωνισμός. Εκείνος ήταν ένας νεαρός Βρετανός αξιωματικός των υπηρεσιών πληροφοριών, εβραϊκής καταγωγής, υπεύθυνος για τη διατήρηση της επικοινωνίας μεταξύ της Εβραϊκής Υπηρεσίας και των βρετανικών δυνάμεων στην Αίγυπτο. Εκείνη ήταν η δεύτερη κόρη ενός ανώτερου Εβραίου μηχανικού, ο οποίος εργαζόταν στην Εταιρεία της Διώρυγας του Σουέζ.

Η συνάντησή τους πραγματοποιήθηκε μέσα στην αποπνικτική ζέστη του Καΐρου, το 1943.

Και οι δύο βρίσκονταν μακριά από τους τόπους όπου είχαν γεννηθεί και μεγαλώσει, ενώ γύρω τους μαινόταν ένας παγκόσμιος πόλεμος που απειλούσε όλα όσα γνώριζαν. Παρ' όλα αυτά, οι δυο τους αντάλλασσαν ντροπαλές αλλά επίμονες ματιές.

Ο Όμπρι Σόλομον Μέιρ Έμπαν (Aubrey Solomon Meir Eban) γεννήθηκε στη Νότια Αφρική. Το πλήρες όνομά του, το οποίο σπάνια χρησιμοποιούσε, αντανακλούσε την παρουσία δύο πατέρων στη ζωή του: του βιολογικού του πατέρα, ο οποίος πέθανε από καρκίνο όταν ο Όμπρι ήταν ακόμη νήπιο, και του πατριού του, ο οποίος εντάχθηκε επίσημα στην οικογένεια όταν ο Όμπρι ήταν έξι ετών και με τον οποίο ουδέποτε κατάφερε πραγματικά να συνεννοηθεί.

Ο Έμπαν έλαβε εξαιρετική βρετανική εκπαίδευση σε ορισμένα από τα σημαντικότερα εκπαιδευτικά ιδρύματα του Ηνωμένου Βασιλείου.

Παράλληλα, μεγάλωσε σε ένα σπίτι όπου ο Ιουδαϊσμός και ο Σιωνισμός αποτελούσαν τις κατευθυντήριες αρχές της οικογένειας.

Αυτές οι δύο πλευρές της ταυτότητάς του ήταν ήδη εμφανείς κατά τα πανεπιστημιακά του χρόνια. Σπούδασε στο Κέιμπριτζ, ένα παγκοσμίου φήμης σύμβολο της βρετανικής αριστείας και μάθησης, και διετέλεσε μάλιστα πρόεδρος της φοιτητικής ένωσης. Ταυτόχρονα, όμως, ειδικεύτηκε στις σημιτικές γλώσσες, δραστηριοποιήθηκε στο σιωνιστικό κίνημα νεολαίας και δημοσίευσε πολυάριθμα άρθρα στο περιοδικό του.

Όταν ξέσπασε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, επιστρατεύθηκε στον βρετανικό στρατό.

Το 1943 τοποθετήθηκε στο Κάιρο, σε μια θέση με ουσιαστικά πολιτικό χαρακτήρα, ως σύνδεσμος μεταξύ των βρετανικών δυνάμεων στην Αίγυπτο και της Εβραϊκής Υπηρεσίας, καθώς και όλων όσων εκείνη εκπροσωπούσε.

Ήταν ένα από τα πρώτα βήματα προς τη λαμπρή διπλωματική σταδιοδρομία που τον περίμενε.

Η Σούζι Αμπάς (Suzy Ambache) γεννήθηκε στην Ισμαηλία, έναν ευρωπαϊκό θύλακα στην Αίγυπτο, όπου οι εργαζόμενοι στην Εταιρεία της Διώρυγας του Σουέζ ζούσαν σε ένα είδος απομονωμένου μικρόκοσμου.

Τα αισθήματα της οικογένειάς της, ωστόσο, ήταν στραμμένα προς τα βορειοανατολικά, προς τη Γη του Ισραήλ.

Στο σπίτι μιλούσαν αποκλειστικά εβραϊκά και η Σούζι έμαθε γαλλικά μόνο όταν χρειάστηκε να πάει σχολείο.

Οι δυο τους συναντήθηκαν για πρώτη φορά σε ένα απογευματινό τσάι στο σπίτι της οικογένειας Αμπάς, όπου είχε προσκληθεί ο νεαρός Βρετανός αξιωματικός, παρότι δεν ανήκε στον οικογενειακό κύκλο.

Αρχικά, φαινόταν να μη δίνει ιδιαίτερη σημασία στις κόρες της οικογένειας.

Όμως, όπως θυμόταν αργότερα η Σούζι:

«Ξαφνικά, κάποια στιγμή, ο Όμπρι έστρεψε το βλέμμα του προς εμένα. Απλώς με κοίταξε. Θυμάμαι ακόμη εκείνο το βλέμμα. Κατάλαβα ότι εξέφραζε ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον».

Ήταν η αρχή ενός επίμονου και ενθουσιώδους φλερτ, στη διάρκεια του οποίου η Σούζι έλαβε πολλές παθιασμένες, εύγλωττες και προσεκτικά γραμμένες επιστολές.

Πριν ακόμη τελειώσει ο πόλεμος, τον Μάρτιο του 1945, το νεαρό ζευγάρι, που προερχόταν από τόσο διαφορετικούς πολιτισμικούς κόσμους αλλά μοιραζόταν το ίδιο όνειρο για ένα εβραϊκό κράτος στη Γη του Ισραήλ, παντρεύτηκε.

Δημιούργησαν το δικό τους σπιτικό.

Και όταν μετανάστευσαν στο Ισραήλ, το «Eban» έγινε «Even» — η εβραϊκή λέξη για την «πέτρα».


Ο Άμπα Έμπαν με τη σύζυγό του Σούζι στο γραφείο του στην Ιερουσαλήμ, το 1974. Φωτογραφία: Aliza Auerbach, Αρχείο Aliza Auerbach, Εθνική Φωτογραφική Συλλογή της Οικογένειας Pritzker, Εθνική Βιβλιοθήκη του Ισραήλ.

Δεύτερος σταθμός: Νέα Υόρκη, 1947–1959 – Η φωνή ενός νεογέννητου κράτους. Μόλις έναν χρόνο μετά τον γάμο τους, ο Άμπα Έμπαν κλήθηκε να επιστρέψει στο Λονδίνο.

Εντάχθηκε στο πολιτικό τμήμα της Εβραϊκής Υπηρεσίας, συνεργαζόμενος στενά με δύο ακόμη κορυφαίους Εβραίους διπλωμάτες: τον Χαΐμ Βάιτσμαν και τον Μοσέ Σαρέτ.

Όλος ο χρόνος και η ενέργειά τους ήταν αφιερωμένα σε ένα και μοναδικό ζήτημα: την επικείμενη ψηφοφορία των Ηνωμένων Εθνών για το σχέδιο διαμελισμού της Παλαιστίνης.

Η κατάσταση φαινόταν δυσοίωνη.

Ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Έρνεστ Μπέβιν είχε δηλώσει ότι «δεν υπάρχει καμία προοπτική επίλυσης αυτής της σύγκρουσης μέσω συμφωνίας που θα προκύψει από διαπραγματεύσεις μεταξύ των μερών».

Ένας στενός συνεργάτης του είχε πει στην εβραϊκή αντιπροσωπεία:

«Δεν γνωρίζετε ότι ο μόνος τρόπος για να ιδρυθεί ένα εβραϊκό κράτος είναι να συμφωνήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Σοβιετική Ένωση; Κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί ποτέ. Είναι αδύνατον να συμβεί. Δεν θα συμβεί ποτέ».

Αλλά η διπλωματία δεν είναι για τους λιπόψυχους ούτε για όσους στερούνται πίστης.

Ταξιδεύοντας αδιάκοπα μεταξύ Λονδίνου και της έδρας των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, ο Έμπαν δεν σταματούσε ούτε στιγμή.

Εργαζόταν δημόσια και στο παρασκήνιο, χρησιμοποιώντας την ευγλωττία και τον πλούτο της γλώσσας του για να απευθύνεται άμεσα στο συναίσθημα.

Τελικά, τριάντα τρία κράτη ψήφισαν υπέρ του ψηφίσματος του ΟΗΕ για τη διχοτόμηση και γεννήθηκε το Κράτος του Ισραήλ.

Ο Έμπαν, μόλις τριάντα πέντε ετών τότε, διορίστηκε πρεσβευτής του Ισραήλ στα Ηνωμένα Έθνη και λίγο αργότερα πρεσβευτής στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αυτές οι δύο καίριες θέσεις τον κατέστησαν, σύμφωνα με τα λόγια του Νταβίντ Μπεν Γκουριόν, «τη φωνή του Ισραήλ».

Βρισκόταν πλέον στο σημαντικότερο βήμα του κόσμου, στις πιο κρίσιμες στιγμές.

Θα εξασφάλιζε το νεοσύστατο κράτος την υποστήριξη της μεγάλης παγκόσμιας δύναμης; Ποια μορφή θα λάμβανε αυτή η υποστήριξη; Και πώς θα αντιμετώπιζαν τα Ηνωμένα Έθνη αυτή τη νέα χώρα;

Αυτή ήταν η αποστολή που ανέλαβε ο Έμπαν: να διαμορφώσει την εικόνα του Ισραήλ και τις σχέσεις του στη διεθνή σκηνή.

Εκτέλεσε το έργο αυτό με έναν συνδυασμό κομψότητας, ευφυΐας και αποφασιστικότητας, στον οποίο ελάχιστοι μπορούσαν να αντισταθούν.

Παρότι Ισραηλινός στην καρδιά, η εμφάνισή του απείχε όσο περισσότερο γινόταν από το στερεότυπο του Ισραηλινού.

Ήταν άψογα ευγενικός, ακόμη και όταν είχε να πει σκληρά πράγματα, και τα αγγλικά του ήταν τόσο εκλεπτυσμένα ώστε ξεπερνούσαν εκείνα εκπροσώπων από χώρες όπου η αγγλική ήταν η μητρική γλώσσα.

«Όταν εκφωνούσε μια ομιλία», θυμόταν αργότερα ο ανιψιός του, ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ, «τα μέλη της αμερικανικής αντιπροσωπείας έβγαζαν λεξικά από τις τσέπες τους».

Ο Έμπαν δεν συμφωνούσε πάντοτε με τις αποφάσεις της ισραηλινής ηγεσίας ή με τις ενέργειές της. Ωστόσο, εκείνος ήταν που έπρεπε να τις παρουσιάζει στον κόσμο, ακόμη κι όταν ο ίδιος δεν είχε πειστεί για την ορθότητά τους.

Έγινε ειδικός σε αυτό.

Σε μία περίπτωση, όταν μια συγκεκριμένη ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση έφθασε προς συζήτηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, σηκώθηκε, όπως συνήθως, για να υπερασπιστεί τη θέση του Ισραήλ, παρότι προσωπικά πίστευε —και το είχε εκμυστηρευτεί στους οικείους του— ότι θα μπορούσε να είχε επιλεγεί διαφορετική πορεία δράσης.

Χρόνια αργότερα, ο Μπεν Γκουριόν του είπε αναφερόμενος σε εκείνη την ομιλία:

«Αγαπητέ μου Έμπαν, μέχρι να ακούσω την ομιλία σου στον ΟΗΕ, δεν ήμουν καθόλου πεπεισμένος ότι υπήρχε δικαιολογία για την ενέργεια του στρατού. Αφού άκουσα τα λόγια σου, είμαι πλέον απολύτως πεπεισμένος, πέρα από κάθε αμφιβολία».

Ο Άμπα Έμπαν με τον πρόεδρο Χάρι Τρούμαν και τον πρωθυπουργό Νταβίντ Μπεν Γκουριόν, 1951.

Τρίτος σταθμός: Ρεχοβότ, 1959 – Το όνειρο ενός διαφορετικού κόσμου. Το καλοκαίρι του 1959, η οικογένεια Έμπαν επέστρεψε στο Ισραήλ.

Μέχρι τότε, ο Άμπα Έμπαν ήταν μια προσωπικότητα που έχαιρε σεβασμού και θαυμασμού σε ολόκληρο τον κόσμο, έχοντας στο ενεργητικό του αναρίθμητα επιτεύγματα για λογαριασμό του Κράτους του Ισραήλ.

Όμως, οι βρετανικοί τρόποι του δεν τον βοηθούσαν ιδιαίτερα στο σκληρό πολιτικό περιβάλλον του Ισραήλ και τα επόμενα χρόνια δυσκολεύτηκε να βρει τη θέση του.

Τυπικά, εξασφάλισε περιζήτητα αξιώματα.

Εξελέγη στην Κνεσέτ και υπηρέτησε ως υπουργός Παιδείας και αργότερα ως αντιπρόεδρος της κυβέρνησης.

Ωστόσο, κανένας από αυτούς τους ρόλους δεν τον ενθουσίαζε πραγματικά και σε κανέναν δεν μπόρεσε να αξιοποιήσει πλήρως τις αξιοσημείωτες ικανότητες, τα ταλέντα και τις διεθνείς διασυνδέσεις του.

Υπήρχε, πάντως, μία θέση που του προσέφερε ικανοποίηση: η προεδρία του Επιστημονικού Ινστιτούτου Βάιτσμαν.

Με αυτή την ιδιότητα, διοργάνωσε το καλοκαίρι του 1960 τη «Διεθνή Διάσκεψη για την Πρόοδο των Αναδυόμενων Χωρών μέσω της Επιστήμης», γνωστή στα εβραϊκά απλούστερα ως «Διάσκεψη του Ρεχοβότ».

Για τους περισσότερους Ισραηλινούς, η εκδήλωση πέρασε σχεδόν απαρατήρητη από τα μέσα ενημέρωσης, με εξαίρεση την άφιξη πολλών διακεκριμένων αλλά κάπως εξωτικών προσκεκλημένων, όπως ο πρωθυπουργός του Νεπάλ, ο πρόεδρος της Δημοκρατίας του Κονγκό και αντιπρόεδροι κυβερνήσεων από την Αφρική και την Ασία.

Συμμετείχαν επίσης κορυφαίοι επιστήμονες από ολόκληρο τον κόσμο.

Σκοπός της διάσκεψης ήταν να εξετάσει επιστημονικούς και τεχνολογικούς τρόπους για την πρόοδο και την ανάπτυξη των νεοανεξάρτητων κρατών που είχαν αναδυθεί μετά την παγκόσμια αναδιαμόρφωση των συνόρων στα τέλη της δεκαετίας του 1940 και σε όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του 1950.

Η διάσκεψη αυτή ήταν ιδιαίτερα σημαντική για τον Έμπαν.

Πίστευε βαθιά στη δύναμη της διεθνούς συνεργασίας.

Εργάστηκε ακούραστα για να προσελκύσει σημαντικές προσωπικότητες στην εκδήλωση, τόσο από το εξωτερικό όσο και από το Ισραήλ.

Επιθυμούσε ιδιαίτερα τη συμμετοχή Εβραίων και Ισραηλινών διανοουμένων και ηγετών.

Η Εθνική Βιβλιοθήκη διατηρεί εκτενή αλληλογραφία μεταξύ του Έμπαν και του Μάρτιν Μπούμπερ, η οποία αποτυπώνει τις προσπάθειες του Έμπαν να πείσει τον Μπούμπερ αρχικά να παραστεί στη διάσκεψη, στη συνέχεια να μιλήσει σε αυτήν και, τέλος, να υποστηρίξει τα συμπεράσματά της.

Όπως συνέβη και με τον ίδιο τον Έμπαν, φαίνεται ότι η σημασία της διάσκεψης αναγνωρίστηκε πολύ περισσότερο εκτός Ισραήλ παρά στο εσωτερικό της χώρας.

Τα συμπεράσματά της κυκλοφόρησαν ως επίσημο έγγραφο των Ηνωμένων Εθνών και ιδέες που παρουσιάστηκαν στη διάσκεψη αποτέλεσαν τη βάση για πολυάριθμες συνεργασίες μεταξύ κρατών.

Στο Ισραήλ, ωστόσο, η Διάσκεψη του Ρεχοβότ δεν εντάχθηκε ποτέ στον κατάλογο των καθοριστικών εθνικών γεγονότων και ελάχιστοι τη θυμούνται ως ένα από τα επιτεύγματα του Έμπαν.

Μία από τις επιστολές του Άμπα Έμπαν προς τον Μάρτιν Μπούμπερ, που φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη του Ισραήλ, από το Αρχείο Μάρτιν Μπούμπερ.

Τέταρτος σταθμός: Ιερουσαλήμ, 1966 – Ένας υπουργός Εξωτερικών σε καιρό πολέμου. Το 1966, ο Έμπαν ανέλαβε επιτέλους τον ρόλο που έμοιαζε να έχει δημιουργηθεί ειδικά γι' αυτόν.

Διορίστηκε υπουργός Εξωτερικών, αρχικά υπό τον Λεβί Εσκόλ και αργότερα υπό την Γκόλντα Μέιρ.

Ήταν μια εξαιρετικά δύσκολη περίοδος για το Ισραήλ στη διεθνή σκηνή.

Μόλις έναν χρόνο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, στάθηκε και πάλι στο βήμα των Ηνωμένων Εθνών για να υπερασπιστεί τις ενέργειες του Ισραήλ σε έναν πόλεμο που μόλις είχε διεξαγάγει εναντίον των συνδυασμένων στρατών των Αράβων γειτόνων του.

Ήταν ένας πόλεμος για την ίδια την επιβίωση του Ισραήλ, στον οποίο η χώρα είχε επιτύχει αποφασιστική νίκη.

Μιλώντας ενώπιον των συχνά εχθρικών μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, διακήρυξε:

«Αυτός είναι ο πρώτος πόλεμος στην ιστορία που τελείωσε με τους νικητές να ζητούν ειρήνη και τους ηττημένους να απαιτούν άνευ όρων παράδοση».

Ο Έμπαν πίστευε στην ειρήνη, αλλά πίστευε επίσης στην υποχρέωση του Ισραήλ να διαφυλάξει τα επιτεύγματά του και στο δικαίωμά του να διαθέτει ένα υπερασπίσιμο έδαφος, το οποίο δεν θα περιοριζόταν στα «σύνορα του Άουσβιτς», όπως τα είχε χαρακτηρίσει ο ίδιος.

Όταν η Αίγυπτος προσέφυγε στον ΟΗΕ, κατηγορώντας το «αδιάλλακτο» Ισραήλ ότι παρέμενε στα εδάφη που είχε καταλάβει, ο Έμπαν ήταν εκείνος που κατάφερε να ενσωματώσει την ισραηλινή θέση σε ένα από τα σημαντικότερα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών.

Ήταν το Ψήφισμα 242, το οποίο καθιέρωσε την αρχή της αποχώρησης μόνο με αντάλλαγμα την ειρήνη.


Ο υπουργός Εξωτερικών Άμπα Έμπαν επισκέπτεται, μαζί με τη σύζυγό του Σούζι, δυνάμεις του ισραηλινού στρατού που σταθμεύουν κατά μήκος της Διώρυγας του Σουέζ. Αρχείο Dan Hadani, Εθνική Φωτογραφική Συλλογή της Οικογένειας Pritzker, Εθνική Βιβλιοθήκη του Ισραήλ.

Τα επόμενα χρόνια συνέχισε να υπηρετεί στον ρόλο που αξιοποιούσε περισσότερο από κάθε άλλον τις ικανότητές του.

Στη συλλογική μνήμη των Ισραηλινών έφθασε να ενσαρκώνει τον «αιώνιο υπουργό Εξωτερικών», σαν να μην είχε υπηρετήσει κανείς άλλος στη θέση αυτή πριν από εκείνον και σαν να ήταν αδύνατον να τον διαδεχθεί οποιοσδήποτε.

Την ημέρα του Γιομ Κιπούρ, το 1973, ο πολιτικός γραμματέας του τον ξύπνησε σχεδόν κλοτσώντας την πόρτα του για να την ανοίξει —ο Έμπαν κοιμόταν πολύ βαριά— και τον έριξε κατευθείαν στις τρομακτικές πρώτες ώρες του πολέμου που ξέσπασε εκείνη τη μοιραία ημέρα.

Όμως, ούτε η διεθνής φήμη του ούτε η προσωπική του σχέση με τον Χένρι Κίσινγκερ τον βοήθησαν στο εσωτερικό της χώρας.

Μετά την παραίτηση της Γκόλντα Μέιρ, στον απόηχο του πολέμου, ο νέος πρωθυπουργός Γιτζάκ Ράμπιν προσέφερε στον Έμπαν τη θέση του υπουργού Δημόσιας Διπλωματίας.

Ο Έμπαν θεώρησε την πρόταση «ταπεινωτική».

Και έτσι, μια λαμπρή πολιτική και διπλωματική σταδιοδρομία έφθασε στο τέλος της.

Το πολιτικό κατεστημένο και ο ισραηλινός Τύπος δεν έκαναν τη ζωή εύκολη στον Έμπαν. Γελοιογραφία του Ντος (Dosh) από το 1988, με τον Έμπαν και τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Τζορτζ Σουλτς, δημοσιευμένη στην εφημερίδα Ma'ariv. Αρχείο Dosh, Εθνική Βιβλιοθήκη του Ισραήλ.

Πέμπτος σταθμός: Η παρακαταθήκη. Ακόμη και μετά την αποχώρησή του από την κυβέρνηση, ο Έμπαν δεν αποσύρθηκε από τη δημόσια ζωή.

Αφιέρωσε τον χρόνο και την ενέργειά του στη συνέχιση αυτού που θεωρούσε αποστολή της ζωής του, αυτή τη φορά από διαφορετικά βήματα.

Έγινε περιζήτητος ομιλητής και έγραψε πολυάριθμα βιβλία στα αγγλικά.

Στο εξωτερικό απολάμβανε ευρύτατο θαυμασμό. Συγκαταλεγόταν στους δέκα καλύτερους ομιλητές του κόσμου και τιμήθηκε με πολλαπλούς επίτιμους διδακτορικούς τίτλους από κορυφαία πανεπιστήμια.

Όταν συμπλήρωσε τα εβδομήντα πέντε του χρόνια, κανείς άλλος από τον Χένρι Κίσινγκερ διοργάνωσε προς τιμήν του μια εορταστική εκδήλωση στο κτίριο των Ηνωμένων Εθνών.

Στην εκδήλωση παρευρέθηκε η αφρόκρεμα της αμερικανικής και διεθνούς διπλωματίας, μεταξύ των οποίων η Ζακλίν Κένεντι και ο Αιγύπτιος πρεσβευτής.

Όταν ένας δημοσιογράφος παρατήρησε:

«Πρόκειται για μια μάλλον ασυνήθιστη τιμητική εκδήλωση στα Ηνωμένα Έθνη, δεν συμφωνείτε;»

ο Κίσινγκερ απάντησε απλά:

«Έχουμε να κάνουμε με έναν ασυνήθιστο άνθρωπο».

Έχοντας πίσω του δεκαετίες δημόσιας υπηρεσίας και προσωπικών επιτευγμάτων, ο Έμπαν στράφηκε στη δημιουργία αυτού που θεωρούσε μία από τις σημαντικότερες παρακαταθήκες του: την τηλεοπτική σειρά Heritage: Civilization and the Jews («Κληρονομιά: Ο Πολιτισμός και οι Εβραίοι»).

Η σειρά είχε στόχο να αφηγηθεί την ιστορία του εβραϊκού λαού στον κόσμο και, ίσως πάνω απ' όλα, στους ίδιους τους Εβραίους.

Προβλήθηκε για πρώτη φορά στο Ισραήλ στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και αργότερα στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Πολύ μετά την αρχική της προβολή, εξακολουθούσε να χρησιμοποιείται ως εκπαιδευτικό εργαλείο για τη διδασκαλία της εβραϊκής ιστορίας.

Ο Άμπα Έμπαν από την τηλεοπτική σειρά Heritage: Civilization and the Jews.

«Είμαι ο Άμπα Έμπαν», δηλώνει στον εναρκτήριο μονόλογό του.

Μια δήλωση που, ίσως περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόταν τον εαυτό του και τον ρόλο που πίστευε ότι διαδραμάτισε ο εβραϊκός λαός στην παγκόσμια ιστορία.

«Εβραίος, πολίτης του Ισραήλ, μορφωμένος στην Αγγλία, με επιστημονική κατάρτιση στην ιστορία και τη γλώσσα. Τις τελευταίες δεκαετίες, διπλωμάτης και μέλος του κοινοβουλίου της χώρας μου.

Στα εννέα ωριαία επεισόδια αυτής της σειράς, θα σας δείξουμε την ιστορία μέσα από ένα μικροσκόπιο, εστιάζοντας στην εμπειρία ενός και μόνο μικρού λαού — μικρού σε αριθμό, σε γεωγραφική έκταση και σε ισχύ.

Αφηγούμαστε την ιστορία του όχι μόνο λόγω του αδιάκοπου δραματικού χαρακτήρα της, αλλά επειδή οι ιδέες του διαδραμάτισαν κεντρικό και καθοριστικό ρόλο στις ανθρώπινες υποθέσεις.

Επειδή η ιστορία του αποτελεί έναν συνδετικό κρίκο ανάμεσα στην καταγωγή μας και το παρόν μας.

Δεν μπορεί κανείς να αφηγηθεί την ιστορία του πολιτισμού χωρίς να έρθει αντιμέτωπος με όσα οι Εβραίοι σκέφτηκαν, αισθάνθηκαν, έγραψαν και δημιούργησαν».

Το 2001 προσκλήθηκε να παραλάβει το Βραβείο Ισραήλ για το σύνολο της προσφοράς του, ως αναγνώριση της «ιδιαίτερης συμβολής του στην κοινωνία και το κράτος».

Μέχρι τότε, όμως, ήταν ήδη άρρωστος και η σύζυγός του Σούζι παρέστη στην τελετή για να παραλάβει το βραβείο εκ μέρους του.

Ο Έμπαν άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στην εβραϊκή και την ισραηλινή ιστορία.

Αντιμετώπιζε τη διπλωματία ως αποστολή ύψιστης σημασίας.

Όταν άλλοι αστειεύονταν λέγοντας ότι η διπλωματία, «σε αντίθεση με την ευθεία γραμμή, είναι η μεγαλύτερη απόσταση ανάμεσα σε δύο σημεία», εκείνος δεν γελούσε.

Αντιθέτως, απαντούσε με σοβαρότητα, μιλώντας για τη βαθιά σημασία του Κράτους του Ισραήλ, το οποίο αγαπούσε και στο οποίο πίστευε παρά τα πάντα.

Και ακόμη κι αν δεν εμφανίστηκε έκτοτε άλλος διπλωμάτης σαν εκείνον, ακόμη κι αν ορισμένοι Ισραηλινοί χλεύαζαν τα εξεζητημένα αγγλικά του και τη συμπεριφορά του που τόσο λίγο θύμιζε Ισραηλινό, ο Άμπα Έμπαν παρέμεινε πηγή έμπνευσης για πολλούς από όσους εκπροσώπησαν το Ισραήλ στα διεθνή βήματα. ֍

Σημείωση: Ζ.Κ. 

1. Ο Χένρι Κίσινγκερ είπε κάποτε για τον Άμπα Έμπαν «Είναι ένας άνθρωπος που δεν μπορεί να μπει σε ασανσέρ χωρίς να δώσει συνέντευξη Τύπου».

2.  Ο δε Έμπαν είναι  αυτός που είπε για τους Παλαιστίνιους ««Οι Άραβες δεν χάνουν ποτέ την ευκαιρία να χάσουν μια ευκαιρία».

Πηγή: The Diplomat: Five Stations in the Life of Abba Eban – Εθνική Βιβλιοθήκη του Ισραήλ

https://blog.nli.org.il/en/the_diplomat_abba_eban/