15 Ιανουαρίου 2014 T
του Τεύκρου Σακελλαρόπουλου
Το 1988 όταν πρώτη φορά μετέβην στις Η.Π.Α. (ως μεταπτυχιακός φοιτητής και όχι ως... τουρίστας) ήταν μία περίοδος έντονου αντι-Αμερικανισμού στην Ελλάδα, με έναν Ανδρέα Παπανδρέου να ωρύεται κατά των βάσεων με εντυπωσιακές εθνικιστικές κορώνες και με έναν σκληρό ρεπουμπλικάνο Πρόεδρο στις Η.Π.Α. τον Ρόναλντ Ρήγκαν.
Γνωρίζω πόσο ευαίσθητα είναι τα πολιτικά ζητήματα και ίσως σε μία σελίδα αυτής της μορφής να μην είναι η σωστή προσέγγιση, αλλά σκοπός μου είναι να αναλύουμε δεδομένα και να σκεπτόμαστε... Συνεπώς συνεχίζω.
Αν και δεν ήμουν άπειρος από το "εξωτερικό" (κάθε άλλο!) η εικόνα, την οποία είχα σχηματίσει από τη σφοδρότητα της σύγκρουσης και της ειδησεογραφίας στην Ελλάδα ήταν πως μόλις θα έφθανα στις Η.Π.Α. θα μου ζητούσαν στο JFK ούτε λίγο ούτε πολύ να ...μεσολαβήσω (έστω και ως απλός πολίτης) στην Κυβέρνησή μου να επιτρέψει για λίγο ακόμα την παραμονή των βάσεων στο Ελληνικό και στην Σούδα ή όπου αλλού ήταν (Άραξο, Άκτιο)...
Η πραγματικότητα φυσικά ήταν εντελώς διαφορετική... Μετά το πρώτο ...σοκ (όπου κανείς δεν μου …ζήτησε παρακαλώντας να παραμείνουν οι βάσεις στην Ελλάδα) έτρεξα να αγοράσω τους The New York Times, ώστε να διαβάσω τα γεγονότα στην ...πρώτη σελίδα (ούτως ή άλλως "αμόρφωτοι" οι Αμερικάνοι δεν θα γνώριζαν θέματα εξωτερικής πολιτικής), αλλά οι NY Times; Ελαφρά (;) απογοήτευση με κατέλαβε όταν έντρομος διαπίστωσα πως ούτε καν σε υπο-παράγραφο δεν αναφερόταν το Ελληνικό ζήτημα των βάσεων. Στην πραγματικότητα βέβαια τότε το βασικό και σπουδαιότερο ζήτημα ήταν η Σοβιετική Ένωσις και ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ...
Στην πορεία του χρόνου και επειδή κάθε εβδομάδα οι δικοί μου, μου έστελναν ανελλιπώς το ΒΗΜΑ της Κυριακής (δεν υπήρχε τότε το διαδίκτυο) μπορούσα να συγκρίνω τις δύο οπτικές γωνίες και την επιλογή θεματολογίας αλλά και προσεγγίσεων. Κατανοώ ότι είναι εντελώς διαφορετικά τα ενδιαφέροντα και το ατύχημα στο Κοζλοντούι στην Βουλγαρία έχει άλλη βαρύτητα για την Ελλάδα και άλλη για την Καλιφόρνια, αλλά η εικόνα ήταν εντελώς διαφορετική σε όλα τα ζητήματα. Οποτεδήποτε αναφέρονταν στην Ελλάδα (και γινόταν εννοείται και αυτό) οι αναλύσεις ήταν κατά βάσιν τεχνικού τύπου, με δεδομένα και χωρίς συναισθηματική χροιά...
Αυτό όμως δεν ήταν το σημαντικό.
Οι Αμερικάνοι τότε μπορεί όντως να είχαν ζητήματα με τις βάσεις στην Ελλάδα και αλλού και προσπαθούσαν να τις διατηρήσουν. Ταυτόχρονα όμως έριχναν όλο το βάρος τους στην απεξάρτηση από γεωγραφικούς περιορισμούς. Ο Ρόναλντ Ρήγκαν (ασχέτως της αντιμετώπισης από το Ελληνικό κοινό) ήταν ένας σπουδαίος Πρόεδρος (υποκειμενική άποψη αυτή) και όχι ένας δεύτερης κατηγορίας ηθοποιός, (όπως τον ήθελαν εδώ)· ίσως και να ήταν ως ηθοποιός, αλλά τότε δεν "έπαιζε" το Πρόεδρο των Η.Π.Α. ήταν ο Πρόεδρος και μετά από λίγα χρόνια φάνηκε η κληρονομιά του.
Αυτή ήταν τα βομβαρδιστικά Β-2, τα οποία δεν είχαν ανάγκη από ΚΑΜΙΑ βάση στον Κόσμο (εκτός των ΗΠΑ), τα AWACS, τα συστήματα ραντάρ, οι διαστημικοί δορυφόροι, τα συστήματα προώθησης των πλοίων, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και μία ατελείωτη σειρά τεχνολογικών επιτευγμάτων και εφαρμογών (δεν είναι όλα αυτά εννοείται του Ρήγκαν –κάθε άλλο-, αλλά αυτός ο πρόεδρος ιδιαιτέρως τα προωθούσε) και εν τέλει μία Αμερική με πλήρη αυτονομία όσον αφορά τις κινήσεις της...
(Ωστόσο να μην σας διαφεύγει πως επί Προεδρίας Ρήγκαν επήλθε ουσιαστική προσέγγιση με την Σοβιετική Ένωση αλλά και υπογράφηκε και η σημαντική συνθήκη INF περιορισμού πυρηνικών όπλων μέσου βεληνεκούς μια πολύ πιο επικίνδυνη απειλή από τους διηπειρωτικούς πυραύλους).
...και μία ωραία πρωία η βάση του Ελληνικού ...άδειασε(!) χωρίς φανφάρες και πανηγυρισμούς από τους Αμερικάνους αφήνοντας άφωνους τους “διορατικούς” Έλληνες πολιτικούς ("μα αυτοί -οι Αμερικάνοι-... έφυγαν! -τι κάνουμε τώρα-;") ενώ το μόνο σίγουρο είναι πως το πλήγμα ήταν συντριπτικό για τις τοπικές επιχειρήσεις και τους Αμερικάνους στρατιωτικούς, οι οποίοι δυστυχώς έπρεπε να εγκαταλείψουν τον υπέροχο ήλιο και την θάλασσα για μία θέση στο Νόρφολκ της Βιρτζίνια ή στα καρχαριο-κρατούμενα νερά του Σαν Ντιέγκο στην Καλιφόρνια. Το δεύτερο κατά τη γνώμη μου ήταν για τους Αμερικάνους πολύ σοβαρό …πλήγμα (κάτι ανάλογο με τις βάσεις των Άγγλων στην Κύπρο, όπου νομίζω πλέον πως περισσότερο από οτιδήποτε είναι ένας συγκαλυμμένος τρόπος ...διακοπών στην Μεσόγειο παρά οτιδήποτε άλλο).
Αυτά όλα τα γράφω για να καταλήξω σε τρία ενδιαφέροντα συμπεράσματα:
1. Έχει τεράστια διαφορά να προσεγγίζεις ένα πρόβλημα από "μέσα" ή από "έξω"…
2. Οποιοδήποτε πρόβλημα επιλύεται όταν ασχολείσαι με την …επίλυσή του και όχι με το ίδιο.
και τελευταίο και ίσως και το σημαντικότερο:
3. Τα δεδομένα μεταβάλλονται συνεχώς. Συνεπώς ένα πρόβλημα του σήμερα ενώ μπορεί να συνεχίζει να υφίσταται, το περιβάλλον στο οποίο εμπίπτει ή τα αρχικά δεδομένα να έχουν τροποποιηθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μετασχηματίζεται εντελώς ή και να παύει να υφίσταται (τουλάχιστον για την μία πλευρά).
Τα προηγούμενα βέβαια δεν τα έγραψα με “αθώο” σκοπό, αλλά προκειμένου να επισημάνω πως προσεγγίσεις στην διεθνή πολιτική σκηνή, αλλά και σε κάθε απλό ή πολύπλοκο ζήτημα της καθημερινότητας και των σχέσεων εμπίπτουν στις λογικές αυτές… Προφανώς δεν “Κομίζω γλαύκας εις Αθήνας” και άπειρες αναλύσεις και εφαρμογές έχουν διατυπωθεί και γραφεί, αλλά μόνον και μόνον για να επισημάνω πόσο συχνά είναι τα λάθη… Εννοείται πως δεν συμμετέχω σε κυβερνητικούς σχεδιασμούς και προφανώς δεν έχω ιδέα του εάν και τι συμβαίνει σε αυτά τα επίπεδα.
Ωστόσο δεν μπορώ να μην εκπλήσσομαι καθημερινά (με την δική μου πάντοτε οπτική γωνία), πως αυτές οι προσεγγίσεις όχι μόνο δεν εφαρμόζονται αλλά λειτουργούν και με την ακριβώς αντίστροφη πλευρά τους.
Από τις καλύτερες ενδεχομένως τακτικές είναι να “εγκλωβίσεις” την “άλλη” πλευρά σε κάποια από τα τρία προηγούμενα “μονοπάτια” και στην ουσία να επιλύσεις το πρόβλημα αφήνοντας τον αντίπαλο να κάνει ακριβώς ότι χρειάζεται επ’ αυτού…
Σε επόμενα μέρη θα παρουσιάσω πραγματικές καταστάσεις (υφιστάμενα ζητήματα-προβλήματα), τα οποία αφορούν διεθνή και όχι μόνον ζητήματα και τα οποία εάν ειδωθούν υπό το πρίσμα των προηγουμένων συμπερασμάτων τροποποιούνται σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μετασχηματίζονται πλήρως. Αυτός ο μετασχηματισμός αποτελεί και την πιθανή έκφραση της λύσης τους…