Cohen.gr Παρασκευή 25.9.2020
Ρασέλ Ραφαήλ

Συχνά όταν η καθημερινότητα με ζορίζει ή με συνεπαίρνει καταθέτω στο χαρτί, στις μέρες μας  στο computer, τις σκέψεις μου ελπίζοντας ότι οι λέξεις που θα επιλέξω για να καταγράψω το γεγονός θα με βοηθήσουν να το κατανοήσω και να το αντιληφθώ καλύτερα. Και εννέα στις δέκα φορές λειτουργεί. Όταν ξέσπασε η πανδημία και οδηγηθήκαμε στην καραντίνα ήταν αδύνατον να μην χρησιμοποιήσω αυτό το γερό  εργαλείο για να καταγράψω εμπειρίες μιας κατ΄εξοχή ιδιαίτερης κατάστασης σε ψυχολογικό, κοινωνικό, πρακτικό και προσωπικό επίπεδο. Και για να κατανοήσω τι ακριβώς γίνεται και για να υπάρχει γραπτή μαρτυρία για το πως εισέπραξα και βίωσα το απρόβλεπτο, το απρόοπτο, το απίστευτο.

Αναφέρθηκα σε πολλές επιμέρους καταστάσεις που βίωσα, με κορυφαία την βαθειά έλλειψη της ανθρώπινης παρουσίας δίπλα μου, που υπήρξε και το δυνατότερο πλήγμα που δέχτηκα. Στην αρχή κράτησα την ψυχραιμία μου και λειτουργούσα με οδηγό την παροιμιώδη αισιοδοξία μου και την καλή μου οργάνωση που με κρατούσε διαρκώς απασχολημένη. Κάποια στιγμή ένοιωσα τις δυνάμεις μου να με εγκαταλείπουν, αλλά η ευεργετική παρουσία του Αστέρη – του σκύλου μου - με την διαισθητικότητα και την τρυφερότητά του με έφερε στα ίσα μου. Από εκεί και πέρα και μέχρι την ηρωική πρώτη ελεύθερη έξοδο στον έξω κόσμο,  χωρίς φόρμες και SMS,  η διάθεση μου παλινδρομούσε ανάμεσα στην αισιοδοξία και την κατάθλιψη και από την υπερδραστηριότητα  στην απραξία με την ελπίδα ότι τώρα τα πράγματα θα βελτιωθούν. Φευ, ο κόσμος που βρήκαμε δεν ήταν αυτός που αφήσαμε, ήταν ένας άλλος κόσμος που έπρεπε να γνωρίσουμε από την αρχή χωρίς όμως να ξέρουμε  από πού θα τον πιάσουμε.

Η απογοήτευση ανταγωνιζόταν την επιμονή, στην προσπάθεια προσαρμογής σε μια διαφορετική πραγματικότητα, ώσπου νίκησε η ελπίδα και δειλά αρχίσαμε να αποκωδικοποιούμε τα μηνύματα και να διαμορφώνουμε πορεία πλεύσης στο απροσδιόριστο, στο πρωτότυπο, στο πρωτόγνωρο, με λίγα λόγια στην νέα τάξη πραγμάτων. Έχοντας παράλληλα να διαχειριστούμε το αίσθημα καχυποψίας που μας προβλημάτιζε κάθε φορά που βρισκόμαστε με κάποιο γνωστό, φίλο ή συγγενή και μας έφερνε σε αμηχανία η υποψία ότι μπορεί να ήταν φορέας του υιού. Και ήταν και εκείνο  το προκλητικά ατίθασο καλοκαιράκι στην μέση,  να τσαλαβουτά αμέριμνο  στα νερά και μας κλείνει πονηρά το μάτι με ανυπομονησία. Και ενδώσαμε στην πρόκληση με αποτέλεσμα να ανεβάσουμε το περίφημο δείκτη, που με τόση ευσυνειδησία και σπουδή είχαμε κρατήσει χαμηλά στην πρώτη φάση, στο 1 και να δημιουργηθεί ανησυχία στους ειδικούς και τους λοιμωξιολόγους.

Όλα όσα κατέγραψα με ιδιαίτερη λεπτομέρεια δυστυχώς έπεσαν «θύματα» της τεχνολογίας! Παραδέχομαι ότι η τεχνολογία δεν συγκαταλέγεται ανάμεσα στις επιτυχείς ενασχόλησεις μου. Και μια και δεν  είναι  το forte μου,  στην τελευταία καταγραφή εν τη αφελεία μου πάτησα προφανώς κάποιο πλήκτρο που δεν έπρεπε και όλο το υλικό το «έφαγε το μαύρο σκότος». Προκειμένου να μην χάσει η ανθρωπότητα τις σκέψεις και τους στοχασμούς μου από αυτό το διεθνές μπέρδεμα, ανακάτεμα, αγωνία, τορπιλισμό της καθημερινότητάς μας, προσπαθώ να θυμηθώ τα βασικά σημεία της καταγραφής μήπως και τα επαναφέρω στο φως της μέρας!

Η έλλειψη ανθρώπινης επαφής λειτούργησε σαν  κορυφαία αίσθηση απομόνωσης. Υπήρχαν φυσικά τα υποκατάστατα, οι σύγχρονοι τρόποι επικοινωνίας, κινητά, what’s up, viber, zoom, που μας βοηθούν να έχουμε εικόνα μαζί με ήχο. Χωρίς καμία πρόθεση να υποτιμήσω τη χρηστική λειτουργικότητά τους, εμένα δεν με πείθουν ότι αυτός είναι τρόπος επικοινωνίας, Σίγουρα τον επικροτώ όταν πρέπει να επικοινωνήσεις με δικούς σου ανθρώπους ή επαγγελματικούς συνεργάτες που βρίσκονται μακριά ή δεν μπορούν να μετακινηθούν. Όπως βρίσκω απαραίτητο να γίνει διαδικτυακή διδασκαλία ή  κατ’οίκον εργασία σε περίπτωση αναγκαστικού περιορισμού της  μετακίνησης πληθυσμού. Πρόκειται για κάλυψη   επείγουσας ανάγκης, χωρίς βέβαια να φτάνει στο επίπεδο της επαφής πρόσωπο με πρόσωπο. Όταν όμως περνάει και στο επίπεδο της τέχνης και της απόλαυσης, βρίσκω αυτή την επιλογή λίγη και φτωχή. Προσπάθησα να παρακολουθήσω μια, από τις δεκάδες διαδικτυακές συναυλίες, γνωστού και καταξιωμένου καλλιτέχνη που είχε επιλέξει εξαιρετικό ρεπερτόριο και θαυμάσιους συνεργάτες και η εκτέλεση ήταν ομολογουμένως αξιόλογη. Όταν όμως τελείωσε το τραγούδι, δεν ακολούθησαν χειροκροτήματα, ενθουσιασμός, αναπτήρες αναμμένοι, επευφημίες, bizz ή ακόμα και αντιδράσεις. ΄Εμοιαζε σαν «πολύ κακό για το τίποτα», εμένα τουλάχιστον δεν μου άφησε καμιά ευχαρίστηση, αντίθετα μια πίκρα στο στόμα και μια απογοήτευση στην σκέψη. Θα μπορούσα να ακούσω τα υπέροχα ερμηνευμένα τραγούδια και από το CD ή ακόμα καλύτερα από το ραδιόφωνο, που με αφήνει ελεύθερη να ντύσω την μελωδία με τις εικόνες που επιλέγει ο νους και η ψυχική μου διάθεση.

Ένα άλλο δεδομένο που έθιξα στα κείμενά μου ήταν η παρατεταμένη και εκτεταμένη απασχόλησή μου με τα οικιακά και ο βαθμός απόλαυσης που αποκόμισα νοιώθοντας γεμάτη. Πάντα πίστευα ότι η κηπουρική, που εμπεριέχει και μια δόση δημιουργίας, με χαλαρώνει και ηρεμεί τις εντάσεις μου. Με έκπληξη διαπίστωσα ότι όταν ολοκληρωνόταν κάποια δουλειά στο σπίτι  το αποτέλεσμα με δικαίωνε, με ευχαριστούσε και ανέβαζε την αυτοεκτίμησή μου. Βοήθησε βέβαια και ο άπλετος ελεύθερος χρόνος, να οργανώσω πολλές εκρεμμότητες, που περίμεναν υπομονετικά, μέρες, βδομάδες, μήνες και να χαρώ το αποτέλεσμα γεμίζοντας  δημιουργικά τον χρόνο μου. Το σπίτι μου υπήρξε πάντα η φωλιά μου, το αγαπώ και το φροντίζω και σε αντιστάθμισμα μου προσφέρει γαλήνη και ασφάλεια. Σε αυτή τη φάση μου έδωσε την ευκαιρία, πέρα από αισθητικές παρεμβάσεις να στραφώ σε μικρές γωνίες που έκρυβαν θησαυρούς προς εξερεύνηση, που ώρες-ώρες έκαναν το παιγνίδι συναρπαστικό.

Κυρίαρχη απασχόληση για τους έγκλειστους της καραντίνας αναμφισβήτητα ανακηρύχθηκε η μαγειρική. Αν ο κάθε πικραμένος τα έβαλε με τις  κατσαρόλες και τις κουτάλες, δεν θα μπορούσα να λάμψω δια της απουσίας μου από το προσκλητήριο, δεδομένης της επαγγελματικής ενασχόλησής μου με το αντικείμενο.

Μαγείρεψα αρκετά αλλά υπήρξαν και περίοδοι, μικρής διάρκειας, που δεν ήθελα να αγγίζω κουτάλι. Όταν όμως με συνέπαιρνε ο οίστρος του έδινα να καταλάβει, με αποτέλεσμα να φουσκώσω τον καταψύκτη, γιατί ένα άτομο και ένας σκύλος –λαίμαργος βέβαια- δεν μπορούσαν και δε έπρεπε να υπερβάλουν. Το στοκ είναι υπολογίσιμο  και διαθέσιμο  αν τραβάει η όρεξή σας ποικιλία σπιτικού καλομαγειρεμένου  φαγητού. Η ουσία είναι ότι η δημιουργία της μαγειρικής με ηρεμούσε και με γέμιζε, αλλά το γεγονός ότι εν μπορούσα να μοιραστώ τις δημιουργίες μου με ξεφούσκωνε. Οπως συνέβη και με την κηπουρική. Πρώτη φροντίδα όταν ελευθερώθηκε η έξοδος ήταν να εφοδιαστώ με γλάστρες, χώμα και φυτά. Με τιτάνια προσπάθεια της Β. και εμού λιγότερο, διαμορφώσαμε στην βεράντα ένα κρεμαστό κήπο, αντίστοιχο εκείνου της Βαβυλώνας (!), με χρώματα και αρώματα να χαίρεται το βλέμμα και η ψυχή σου. Έλα όμως που οι επισκέψεις δεν είχαν ακόμη αποτολμηθεί και έμεινα με την απογοήτευση να το μοιράζομαι μόνη μου!

Το ραδιόφωνο υπήρξε ό πρώτος συνοδοιπόρος της καλής μου διάθεσης – ενίοτε και της δημιουργικής μελαγχολίας μου. Κουμπώνω τέλεια με αυτό το μέσο. Αναγνωρίζω τους συντελεστές και τους θεωρώ φίλους μου και ας μην  τους έχω συναντήσει ποτέ, Είναι οι οικείες φωνές που με ξυπνούν το πρωί, με ενημερώνουν στη  διάρκεια της ημέρας, γελάω με το χιούμορ τους, με συντροφεύουν μελωδικά και νοσταλγικά τα βράδια.  Θυμάμαι ένα βρoχερό μεσημέρι με αέρα και χοντρή συννεφιά, ιδανικό σκηνικό για cocooning, που διάβαζα Το Γινάτι του Καλπούτζου με ραδιοφωνική  υπόκρουση. Η μουσική  τέλεια επιλεγμένη, απαλή, νοσταλγική, τρυφερή, συντροφική σου έδινε την αίσθηση ότι βίωνες μια στιγμή ευτυχίας, όπως έλεγε ο άντρας μου,  συμπληρώνοντας « η ευτυχία είναι στιγμές και πρέπει τα αντανακλαστικά μας να είναι πάντα σε εγρήγορση  για να μπορέσουμε να την νοιώσουμε». Ίσως αυτή η παρατήρηση φαίνεται  οξύμωρη, όμως η ευτυχία είναι τόσο μικρή έννοια, που μπορεί να χωρέσει και σε μια μελωδία που σε συγκινεί.

Ο έτερος πυλώνας αυτής της διαβίωσης στην καραντίνα, ήταν η πλούσια συλλογή μου από κωμωδίες του παλιού ελληνικού κινηματογράφου, που πάντα λειτουργούν ως ψυχοθεραπεία όταν ζορίζομαι από απαιτητικές καταστάσεις. Όταν λοιπόν εξασθενούσαν οι εφεδρίες καλής διάθεσης, αναλάμβαναν δράση πότε ο Βέγγος να τρέχει στον  «Παπατρέχα» αναζητώντας γαμπρούς για τις 6 αδερφάδες του και  την γεροντοκοντόρη θεία, πότε η Βλαχοπούλου στην «Παριζιάνα» να γκρινιάζει στην πελάτισσα  «Σούζυ και ψεύδεσαι και τρώς»,  πότε  η Καρέζη στο «Δις Διευθυντής» να τρελλαίνει τον Αλεξανδράκη με το  «γυρίσααατε?»  πότε ο Κωνσταντάρας στον «Στρίγγλο που έγινε αρνάκι» να απευθύνεται στους γιούς του «το νου σας ρεμάλια» και πότε η Αλίκη στο «Χτυποκάρδια στο θρανίο να τραγουδά στην Πόλη «Σ΄αγαπώ και απόψε θα στο πω». Εμπλεκα στις μοναδικές ατάκες τους, βυθιζόμουν στα χρόνια της αθωότητας και τελικά πήγαινα να κοιμηθώ ήρεμη και ανάλαφρη.

Οσον αφορά την Τ.V. συμμετείχε περιορισμένα στο σκηνικό. Μόνο σταθερά κάθε απόγευμα, έξι παρά δέκα έφιαχνα ελληνικό καφέ με το απαραίτητο κουλουράκι και με συνέπεια και ενδιαφέρον άκουγα στις έξι ακριβώς το δίδυμο Τσιόδρα-Χαρδαλιά να αναγγέλουν τα νέα της ημέρας αναφορικά με την εξέλιξη του ιού. Πέραν αυτής της ενημέρωσης, δεν αφέθηκα σε καμιά άλλη ενημέρωση, προσπαθώντας να προστατεύσω το μυαλό και τα νεύρα μου. Μερικές μουσικές  εκπομπές τίμησα διότι είχαν κοινό στο γύρισμα άρα και ανταπόκριση, όπως  μια θαυμαστή περιήγηση σε  υπέροχα γνωστά κομμάτια από όπερες και κλασικά  τραγούδια, ιταλικές καντσονέτες, ελαφρό ελληνικό τραγούδι, αρχοντορεμπέτικο, Χατζηδάκη, Θεοδωράκη κλπ. Με λίγα λόγια μια μέθεξη υπέροχου ήχου, που έστρωσε το κέφι και των δύο μας με αποτέλεσμα εγώ να τραγουδάω και ο σκύλος να χοροπηδάει επάνω μου εκδηλώνοντας την χαρά του.

Και μια και ήρθε στο προσκήνιο, ο σκύλος-σύντροφος ΑΣΤΕΡΗΣ κέρδισε χωρίς συναγωνισμό το βραβείο της σπουδαιότερης συνεισφοράς, μεταξύ των φορέων που βοήθησαν αποτελεσματικά να κυλήσει αυτή η ιδιαίτερη περίοδος. Με την διαίσθηση που διαθέτουν τα ζώα, αντιλαμβανόταν την καλή ή μη διάθεσή μου, πριν καν προλάβω εγώ να διαπιστώσω πως αισθάνομαι και αντιδρούσε σχετικά. Θυμάμαι στην πρώτη φορά που λύγισα και άρχισα να μιλάω στο εαυτό μου φωναχτά «έλα τελείωνε βάλε τα κλάματα να ξεσπάσεις» δεν πρόσεξα ότι στεκόταν απέναντί μου. Πήδηξε στην αγκαλιά μου, με τρέλανε στα φιλιά και τα χάδια, έγλυψε τα δάκρυα και αφού ολοκλήρωσε την επιχείρηση ανασύνταξης ξάπλωσε στον ώμο μου και αποκοιμήθηκε. Το εξέλαβα σημάδι από τον ουρανό, κάποιος εκεί πάνω με σκέπτεται και με φροντίζει!

Παράλληλα, έχοντας στην διάθεσή μας το Νο 6 βόλτα του κατοικίδιου και επειδή το απαγορευμένο καθίσταται αυτόματα επιθυμητό, οι καθημερινές βόλτες αυξήθηκαν  από 35΄λεπτά σε 50-70 ακόμα και σε 120΄ με αποτέλεσμα καλύτερη φυσική κατάσταση, αλλά το ταλαιπωρημένο αριστερό μου πόδι με τα γνωστά του προβλήματα δεν συμφώνησε και εμφάνισε άκανθο, που με ταλαιπωρεί ακόμα. Χαλάλι, καθώς φτάσαμε σε σημεία που δεν πίστευα ότι θα κατακτήσω με τα πόδια, γεγονός που απόλαυσα, μίλησα με δεκάδες συνοδούς σκύλων, που προφανώς ακολουθούσαν το ίδιο πρόγραμμα και ξέφυγα από της κλεισούρα.

Στην μικρή έως και αμελητέα συμμετοχή μου στο Facebook, όχι παραπάνω από μισή ώρα κάθε 2-3 ημέρες διαπίστωνα στην ανταλλαγή απόψεων για το επίκαιρο θέμα του κορωνοϊού διάφορες θεωρίες αντικρουόμενες από την ενημέρωση μέχρι την υπερβολή που έφτανε και στα όρια της συνομωσίας. Δεκτές όλες οι απόψεις, αλλά να συνοδεύονται από τεκμηρίωση και όχι από φημολογία. Έπαιξε και μια σχετική –ευτυχώς- μικρή δόση αντιπολιτευτικής διάθεσης για την διαχείριση του φαινομένου της πανδημίας, όπως στην περίπτωση της πρωτοβουλίας της Άλκηστης Πρωτοψάλτη και του Δήμου Αθηναίων να παρουσιάσει συναυλία πάνω σε μια καρότσα φορτηγού που τριγύρισε μελωδικά πολλές γειτονιές του κέντρου της Αθήνας με κατάληξη σε ένα από τα νοσοκομεία αναφοράς. Με την απλή και μεστή παρουσία της μας ταξίδεψε στον «Αδωνι για καφέ», στην «σωτηρία της ψυχής που είναι πολύ μεγάλο πράγμα», «στον Αλεξανδρινό τον ουρανό», στα «πιο ωραία λαϊκά» και μας ανέβασε στα «σύννεφα σ’ένα παλιό βενζινάδικο». Και με δυο λόγια μας γλύκανε την ένταση που πλανιόταν ολούθε γύρω μας, παρά τις κακόβουλες κριτικές που εκτοξεύτηκαν εναντίον της. Εκτός αν ήταν ζήλεια γιατί πρόλαβε να είναι η πρώτη!

Η πανδημία μας έφερε ενώπιον των συμπεριφορών και των κοινωνικών και προσωπικών ευθυνών μας. Μας στέρησε μικρές ανθρώπινες ανάγκες και απολαύσεις. Οι αγκαλιές και τα φιλιά έγιναν «όπλο» και η ανθρώπινη επαφή με τους οικείους μας «απειλή».

Μας φώτισε  όμως  μια ισότητα που αρνιόμαστε να δούμε, αυτή που διέπει αυτό τον κόσμο, όλο τον κόσμο, την υδρόγειο. Ότι και όσα  υλικά αγαθά και αν  διαθέτεις δεν είναι πολύτιμα, όπως το οξυγόνο που έχεις απόλυτη και πρωταρχική ανάγκη για να ανασάνεις και να επιβιώσεις. Και όπως επισημαίνει η Ιζαμπέλ Αλλιέντε, είμαστε σε όλη την υδρόγειο ΜΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ χωρίς τοίχους γύρω μας να μας χωρίζουν.

Αναρωτιέμαι αν αυτή η δοκιμασία, μας βελτίωσε σαν ανθρώπους? Μας οδήγησε άραγε να σκεφτούμε πως ζούμε, αν πρέπει να αναθεωρήσουμε κάποιες από τις υπερβολές στις οποίες ενδίδουμε, να χαράξουμε πιο χαλαρές πορείες και να δίνουμε περισσότερο σεβασμό στη φύση και πιο πολύ φροντίδα στον άνθρωπο?

Η παρατήρηση της συμπεριφοράς των ανθρώπων, μετά την καραντίνα και κατά την διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών με βάση πόσο υπεύθυνοι εμφανιζόμαστε και με πόση φροντίδα για τον πλησίον, νομίζω ότι  δεν σταθμίζεται από τις στατιστικές. Οι υπεύθυνοι κοινωνικά άνθρωποι είμαι σίγουρη ότι πήραν το μήνυμα και θα πράξουν ανάλογα στο μέτρο του δυνατού. Οι ανεύθυνοι θα συνεχίσουν να αδιαφορούν και να κρίνουν χωρίς αιδώ. Οι άνθρωποι έτσι είναι φιαγμένοι, κάποιοι λίγοι μετά από μια «δύσκολη» κατάσταση μπορεί και να βελτιωθούν. Εύχομαι ολόψυχα αυτή η κατηγορία ανθρώπων να είναι όσο γίνεται μεγαλύτερη και να μας εκπλήξει με την συμπεριφορά της.

Αισθάνομαι την ανάγκη να κλείσω αυτή την καταγραφή με ένα απόφθεγμα που ψάρεψα από το λατρεμένο μου ραδιόφωνο  « η απαισιοδοξία είναι θέμα διάθεσης,  η αισιοδοξία είναι θέμα θέλησης». Εύχομαι να ευεργετηθούμε με μεγάλο φορτίο θέλησης για αισιοδοξία!֍

ΡΑΣΕΛ ΡΑΦΑΗΛ-ΣΑΣΩΝ

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2020