Cohen.gr Κυριακή 29.3.2026
History Com
Τζούλιους και Έθελ Ρόζενμπεργκ
Σε μία από τις πιο συγκλονιστικές δίκες στην αμερικανική ιστορία, ο Τζούλιους και η Έθελ Ρόζενμπεργκ κρίθηκαν ένοχοι για κατασκοπεία, εξαιτίας του ρόλου τους στη διαβίβαση ατομικών μυστικών στους Σοβιετικούς κατά τη διάρκεια και μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο σύζυγος και η σύζυγος καταδικάστηκαν αργότερα σε θάνατο και εκτελέστηκαν το 1953.
Η καταδίκη των Ρόζενμπεργκ αποτέλεσε την κορύφωση μιας ταχύτατης αλληλουχίας γεγονότων που ξεκίνησαν με τη σύλληψη του Βρετανού φυσικού Κλάους Φουξ στη Μεγάλη Βρετανία, τον Φεβρουάριο του 1950. Οι βρετανικές αρχές, με τη συνδρομή του Ομοσπονδιακού Γραφείου Ερευνών των ΗΠΑ (FBI), συγκέντρωσαν στοιχεία ότι ο Φουξ, ο οποίος είχε εργαστεί στην ανάπτυξη της ατομικής βόμβας τόσο στην Αγγλία όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, είχε διαβιβάσει άκρως απόρρητες πληροφορίες στη Σοβιετική Ένωση. Ο Φουξ σχεδόν αμέσως ομολόγησε τον ρόλο του και ξεκίνησε μια αλληλουχία κατηγοριών.
Ο Φουξ ομολόγησε ότι ο Αμερικανός Χάρι Γκολντ είχε χρησιμεύσει ως αγγελιοφόρος για τους Σοβιετικούς πράκτορες στους οποίους ο Φουξ παρέδιδε τις πληροφορίες του. Οι αμερικανικές αρχές συνέλαβαν τον Γκολντ, ο οποίος με τη σειρά του υπέδειξε τον Ντέιβιντ Γκρίνγκλας, έναν νεαρό άνδρα που εργαζόταν στο εργαστήριο όπου είχε αναπτυχθεί η ατομική βόμβα. Ο Γκολντ ισχυρίστηκε ότι ο Γκρίνγκλας ήταν ακόμη πιο βαθιά εμπλεκόμενος στην κατασκοπεία από τον Φουξ. Μετά τη σύλληψή του, ο Γκρίνγκλας ομολόγησε πρόθυμα και στη συνέχεια κατηγόρησε την αδελφή του και τον γαμπρό του, την Έθελ και τον Τζούλιους Ρόζενμπεργκ, ως τους κατασκόπους που καθοδηγούσαν ολόκληρη την επιχείρηση. Τόσο η Έθελ όσο και ο Τζούλιους είχαν έντονες αριστερές πεποιθήσεις και είχαν αναμιχθεί ενεργά σε εργατικά και πολιτικά ζητήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες στα τέλη της δεκαετίας του 1930 και τη δεκαετία του 1940. Ο Τζούλιους συνελήφθη τον Ιούλιο και η Έθελ τον Αύγουστο του 1950.
Με τα σημερινά δεδομένα, η δίκη υπήρξε εντυπωσιακά σύντομη. Ξεκίνησε στις 6 Μαρτίου και έως τις 29 Μαρτίου το σώμα των ενόρκων είχε κρίνει και τους δύο ενόχους για συνωμοσία με σκοπό τη διάπραξη κατασκοπείας. Οι Ρόζενμπεργκ δεν ευνοήθηκαν από την υπεράσπισή τους, την οποία πολλοί τότε, αλλά και έκτοτε, χαρακτήρισαν ανεπαρκή. Ακόμη πιο επιβαρυντική, όμως, ήταν η κατάθεση του Γκρίνγκλας και του Γκολντ. Ο Γκρίνγκλας δήλωσε ότι ο Τζούλιους Ρόζενμπεργκ είχε οργανώσει μια συνάντηση κατά την οποία ο Γκρίνγκλας παρέδωσε τα σχέδια της ατομικής βόμβας στον Γκολντ. Ο Γκολντ επιβεβαίωσε την κατηγορία του Γκρίνγκλας και παραδέχθηκε ότι στη συνέχεια παρέδωσε τα σχέδια σε έναν Σοβιετικό πράκτορα. Αυτή η μαρτυρία σφράγισε τη μοίρα του Τζούλιους και, παρότι υπήρχαν ελάχιστα στοιχεία που να συνδέουν άμεσα την Έθελ με το έγκλημα, οι εισαγγελείς υποστήριξαν ότι εκείνη ήταν ο εγκέφαλος ολόκληρου του σχεδίου. Οι ένορκοι έκριναν και τους δύο ενόχους. Λίγες ημέρες αργότερα, οι Ρόζενμπεργκ καταδικάστηκαν σε θάνατο. Εκτελέστηκαν στις 19 Ιουνίου 1953 στις φυλακές Σινγκ Σινγκ στη Νέα Υόρκη. Και οι δύο διατήρησαν την αθωότητά τους μέχρι τέλους.
Η υπόθεση Ρόζενμπεργκ προσέλκυσε παγκόσμια προσοχή. Οι υποστηρικτές τους υποστήριξαν ότι μετατράπηκαν σε αποδιοπομπαίους τράγους της υστερίας του Ψυχρού Πολέμου που σάρωνε τότε την Αμερική. Ο Γάλλος συγγραφέας και φιλόσοφος Ζαν-Πολ Σαρτρ χαρακτήρισε την εκτέλεσή τους «νομικό λιντσάρισμα». Άλλοι επισήμαναν ότι ακόμη κι αν οι Ρόζενμπεργκ όντως είχαν παραδώσει μυστικά στους Σοβιετικούς κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Ρωσία ήταν τότε σύμμαχος και όχι εχθρός των Ηνωμένων Πολιτειών. Όσοι υποστήριξαν την ετυμηγορία επέμεναν ότι το ζευγάρι έλαβε αυτό που του άξιζε, επειδή έθεσε σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια παραδίδοντας άκρως απόρρητες πληροφορίες για ένα καταστροφικό όπλο σε κομμουνιστές.֍